Chào mừng kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Sơn La (10/10/1895 - 10/10/2025)

SƠN LA PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG, Ý CHÍ TỰ LỰC, TỰ CƯỜNG VÀ SỨC MẠNH ĐOÀN KẾT CÁC DÂN TỘC

 TRÊN MỖI CHẶNG ĐƯỜNG ĐẤU TRANH, XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN

TS. Nguyễn Minh Đức - Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Sơn La

I. Khái quát về tỉnh Sơn La

1. Vị trí địa lý

Tỉnh Sơn La nằm ở tọa độ địa lý từ 20⁰ 39^' đến 22⁰ 02^' vĩ độ Bắc và từ 103⁰ 11^' đến 105⁰ 02^' kinh độ Đông; tiếp giáp với 7 tỉnh: phía Bắc giáp tỉnh Lào Cai; phía Đông giáp tỉnh Phú Thọ; phía Tây giáp tỉnh Lai Châu và Điện Biên; phía Nam giáp tỉnh Thanh Hóa và nước CH DCND Lào. Với diện tích tự nhiên 14.174,4 km² - là tỉnh có diện tích rộng đứng tốp đầu so với các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Tỉnh Sơn La có trục đường quốc lộ 6 đi qua, là tuyến giao thông chính, ngoài ra còn có các tuyến đường quốc lộ 37, 4G, 279… liên kết các vùng, có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh của tỉnh nói riêng, vùng Tây Bắc nói chung. Đồng thời, tỉnh có đường biên giới dài 250 km, tiếp giáp với nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; có dòng sông Đà và sông Mã rất giầu tiềm năng để phát triển thủy điện, giao thông thủy và du lịch.

2. Dân số, dân tộc, phân bố dân cư

Sơn La là vùng đất cổ. Qua kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học khảo cổ học, dân tộc học, lịch sử… đã chứng minh: từ hàng vạn năm trước đây, vùng đất Sơn La đã có con người sinh sống. Trải qua quá trình lịch sử, dân số và phân bố dân cư không ngừng phát triển. Năm 1921, dân số tỉnh Sơn La có 86.000 người1, năm 1960 (sau gần 40 năm), dân số 128.200 người, tăng 42.200 người. Trong các thập niên 60, 70, 80 của thế kỷ XX, dưới tác động của các cuộc chuyển dân từ miền xuôi lên, dân số có sự gia tăng đáng kể. Vào thời điểm ngày 01/4/1975, sau 14 năm (so với thời điểm ngày 01/3/1960), dân số có 326.500 người, tăng 198.300 người. Theo số liệu Tổng điều tra dân số: đến ngày 01/4/2014 Sơn La có 1.169.600 người, tăng 843.100 người so với năm 1975, thuộc tỉnh có dân số trung bình so với các tỉnh miền núi và biên giới phía Bắc.

Theo Niên giám thống kê, dân số trung bình của tỉnh Sơn La năm 2023 là 1.313.339 người; là tỉnh đông dân nhất vùng Tây Bắc Bộ với 14,13% dân số sống ở đô thị và 85,87% dân số sống ở nông thôn. Sơn La có 12 dân tộc chung sống, trong đó: dân tộc Thái chiếm 54%, dân tộc Kinh 18%, dân tộc Mông 12%, dân tộc Mường 8,4%, dân tộc Dao 2,5%, còn lại là các dân tộc: Khơ Mú, Xinh Mun; Kháng, La Ha, Lào, Tày và Hoa.

3. Đơn vị hành chính và tên gọi

Vùng đất tỉnh Sơn La ngày nay, thời kỳ Hùng Vương thuộc bộ Tân Hưng, nước Văn Lang. Trải qua quá trình phát triển, đơn vị hành chính tỉnh Sơn La cũng có sự thay đổi.

Từ khi thực dân Pháp xâm chiếm vùng Tây Bắc (1886-1891), Sơn La thuộc phủ Gia Hưng - tỉnh Hưng Hoá. Ngày 27/02/1892, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập Tiểu quân khu Vạn Bú gồm: Phủ Vạn Yên với các Châu Mộc, Châu Phù Yên và Phủ Sơn La gồm các châu: Sơn La, Châu Yên, Mai Sơn, Châu Thuận, Tuần Giáo, Điện Biên.

Ngày 10/10/1895, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định chuyển tiểu quân khu Vạn Bú thuộc đạo quan binh thứ 4 là vùng đất quân quản sang chế độ dân sự. Với việc chuyển Vạn Bú sang chế độ dân sự, chính quyền thuộc địa cho rằng địa bàn này đã được bình định. Ngày 10/10/1895 trở thành thời điểm ra đời của tỉnh Sơn La1, tỉnh lỵ đặt tại Pá Giạng, tổng Hiếu Trai.

Ngày 7/4/1904, tỉnh lỵ chuyển từ Vạn Bú về Sơn La và ngày 23/8/1904, đổi tên tỉnh Vạn Bú thành tỉnh Sơn La. Sau cách mạng tháng Tám 1945, trong kháng chiến chống Pháp, Sơn La lần lượt thuộc các Chiến khu II, Khu XIV, Liên khu Việt Bắc, Khu Tây Bắc. Từ năm 1948 đến tháng 01/1952, Sơn La và Lai Châu hợp nhất thành liên tỉnh Sơn - Lai. Ngày 12/01/1952, tách liên tỉnh Sơn - Lai thành 2 tỉnh Sơn La và tỉnh Lai Châu. Năm 1953, huyện Sông Mã được thành lập.

Sau hoà bình lập lại, từ tháng 5/1955 đến tháng 10/1962, các Châu của Sơn La thuộc Khu Tự trị Thái - Mèo, không có cấp tỉnh. Ngày 26/10/1961, thị xã Sơn La - thị xã đầu tiên của vùng Tây Bắc được thành lập. Ngày 24/12/1962, tỉnh Sơn La chính thức được lập lại gồm: thị xã Sơn La và 7 huyện: Thuận Châu, Quỳnh Nhai, Mường La, Sông Mã, Yên Châu, Mộc Châu, Mai Sơn2. Tháng 01/1976, Khu Tây Bắc giải thể, tỉnh Sơn La trực thuộc Trung ương, hai huyện Phù Yên và Bắc Yên3 chuyển về thuộc tỉnh Sơn La. Ngày 02/12/2003, Thủ tướng Chính Phủ ban hành Nghị định số 148-NĐ/CP về việc tách huyện Sông Mã thành 2 huyện: Sốp Cộp và Sông Mã. Ngày 03/9/2008, Chính phủ ban hành Nghị định 98/2008/NĐ-CP thành lập thành phố Sơn La trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của thị xã Sơn La. Ngày 10/6/2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 72/NQ-CP về chia tách địa giới hành chính huyện Mộc Châu để thành lập huyện Vân Hồ; tỉnh Sơn La gồm 11 huyện, 01 thành phố với 204 xã, phường, thị trấn. Thực hiện Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội quy định về Chính quyền địa phương 2 cấp; tỉnh Sơn La có 75 đơn vị hành chính cấp xã gồm 67 xã và 8 phường.

II. Quá trình xây dựng và phát triển

1. Thời kỳ trước năm 1975

Trong suốt chiều dài lịch sử hào hùng dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, đồng bào các dân tộc Sơn La có nhiều đóng góp to lớn cùng cộng đồng 54 dân tộc anh em viết nên những trang lịch sử oanh liệt, xây đắp và tô thắm truyền thống yêu nước nồng nàn, khí phách bất khuất, kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm; cần cù, thông minh, sáng tạo trong lao động, cải tạo và chinh phục thiên nhiên; góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam phong phú, đa dạng, độc đáo và đậm đà bản sắc dân tộc.

Ngược dòng lịch sử, năm 1886 sau khi cơ bản chiếm được các tỉnh vùng đồng bằng Bắc bộ, thực dân Pháp tập trung quân tiến đánh Tây Bắc, chiếm Sơn La và thiết lập chế độ quân quản vùng này. Sau khi bình định xong, ngày 10.10.1895, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định chuyển tiểu quân khu Vạn Bú thuộc đạo quan binh thứ 4 sang chế độ dân sự. Với việc chuyển sang chế độ dân sự, ngày 10.10.1895 trở thành thời điểm ra đời của tỉnh Sơn La[1]. Thực dân Pháp sử dụng bộ máy chính quyền phong kiến để thống trị nhân dân các dân tộc, triệt để áp dụng chính sách “chia để trị” và "ngu dân" để kích động, chia rẽ đồng bào các dân tộc và kìm hãm trong vòng tối tăm, lạc hậu.

Từ khi quân Pháp bắt đầu đánh chiếm Tây Bắc, nhân dân các dân tộc đã anh dũng chiến đấu ngăn chặn. Các cuộc đấu tranh diễn ra ngày càng mạnh mẽ, ở khắp các địa bàn, thu hút đông đảo nhân dân các dân tộc: Thái, Mường, Mông, Dao… tham ra dưới nhiều hình thức, cả về đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang. Có những cuộc đấu tranh rộng lớn, kéo dài nhiều năm, gây cho chúng nhiều thiệt hại. Điều đó thể hiện ý chí quật cường của nhân dân, tình đoàn kết gắn bó giữa các dân tộc anh em trong đấu tranh bảo vệ quê hương, đất nước. Tuy nhiên, do thiếu một đường lối chính trị đúng đắn, trình độ tổ chức còn non kém... nên các phong trào đấu tranh yêu nước bị thực dân Pháp khủng bố, đàn áp dã man và đi đến tan rã.

Ngày 3.2.1930, Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, đánh dấu bước ngoặt lịch sử vĩ đại trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng chống lại chế độ thực dân, phong kiến tay sai liên tiếp nổ ra. Để đối phó với phong trào cách mạng Việt Nam đang phát triển cả bề rộng và bề sâu, thực dân Pháp tăng cường các biện pháp khủng bố, đàn áp. Cuối năm 1930, chúng đày lên Nhà tù Sơn La – nơi rừng thiêng, nước độc, khí hậu khắc nghiệt nhiều chiến sĩ cách mạng kiên trung của Đảng với âm mưu tiêu diệt ý chí cách mạng của những người Cộng sản. Nhưng chính từ nơi ngục tù tăm tối, ý chí sắt đá, lòng kiên trung và khí tiết của người Cộng sản đã biến nhà tù thành trường học, tỏa ánh sáng cách mạng của Đảng tới nhân dân các dân tộc Sơn La. Trải qua các cuộc đấu tranh sinh tử với quân thù, các chiến sĩ cách mạng đã có nhiều kinh nghiệm tổ chức và đấu tranh ở trong cũng như ngoài nhà tù. Xuất phát từ yêu cầu phải thống nhất chỉ đạo hoạt động đấu tranh trong tù, cuối tháng 12-1939, Chi bộ Nhà tù Sơn La được thành lập. Chi bộ Nhà tù Sơn La ra đời đánh dấu một bước ngoặt trong cuộc đấu tranh chính trị ở Sơn La, là hạt giống đỏ gieo mầm cách mạng trong vùng Tây Bắc, là tiền đề quan trọng cho sự ra đời của Đảng bộ Sơn La sau này.

Với sự hoạt động kiên trì, bền bỉ của các cán bộ ưu tú của Đảng, nhiều cơ sở quần chúng, cơ sở Đảng đã được xây dựng ở Tỉnh lỵ, nhanh chóng phát triển ra các vùng tiếp giáp như vùng Chiềng Xôm, Chiềng An (nay thuộc thành phố Sơn La), vùng Mường Chanh (Mai Sơn), bản Lầm, Tranh Đấu (Thuận Châu)… Phía nam của tỉnh, châu Phù Yên do ảnh hưởng của chiến khu Vần – Hiền Lương, phong trào cách mạng cũng phát triển mạnh mẽ. Đến đầu năm 1945, toàn tỉnh đã có hơn 60 cơ sở cách mạng ở các châu, tạo tiền đề vững chắc để tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng thắng lợi khi thời cơ chín muồi.

Tháng 8.1945, phát xít Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh vô điều kiện, chiến tranh thế giới thứ II kết thúc. Nắm bắt thời cơ ngàn năm có một, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt minh, nhân dân các dân tộc Sơn La cùng với toàn dân trong cả nước đã nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền cách mạng thắng lợi. Ngày 26.8.1945 đã đi vào lịch sử, từ đây nhân dân các dân tộc Sơn La thoát khỏi ách áp bức, bóc lột tàn bạo của bọn đế quốc, phong kiến tay sai, bước vào xây dựng chế độ xã hội mới: chế độ dân chủ nhân dân.

Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, nhân dân Sơn La đã kề vai sát cánh cùng với nhân dân cả nước anh dũng chiến đấu chống quân xâm lược. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Đảng bộ tỉnh, nhân dân các dân tộc Sơn La đã kiên quyết tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, giúp đỡ cách mạng Lào, góp phần đắc lực vào chiến thắng Tây Bắc 1952 và chiến dịch lịch sử Điện Biên phủ “Lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu” (năm 1954), làm cho quân Pháp thảm bại ở chiến trường Đông Dương, buộc phải ký Hiệp định đình chiến, rút hết quân khỏi Việt Nam. Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng. Ở miền Nam, quân đội Mỹ nhảy vào thế chân quân Pháp, hòng biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới của chúng, nước ta tạm thời chia làm hai miền với 2 nhiệm vụ chiến lược: xây dựng CNXH ở miền Bắc và đấu tranh giành độc lập dân tộc dân chủ ở miền Nam.

Nhân dân các dân tộc Sơn La đã cùng nhân dân miền Bắc hăng hái thi đua thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội và là hậu phương lớn của chiến trường miền Nam đấu tranh chống quân xâm lược Mỹ và tay sai. Thời kỳ này (1955-1962) không còn cấp tỉnh, dưới sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Bắc và Ủy ban hành chính Khu Tự trị Thái - Mèo, các châu (huyện) của Sơn La cùng với các châu trong khu Tây Bắc tích cực khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội với phương châm: Đoàn kết, bình đẳng, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau xây dựng cuộc sống mới. Năm 1962, tỉnh Sơn La cùng với tỉnh Lai Châu được tái lập, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, sát sao của Đảng bộ và chính quyền tỉnh, nhân dân các dân tộc Sơn La tạo dựng nên những thành quả mới trong công cuộc xây dựng và kiến thiết quê hương.  

Sau 10 năm (1955 - 1965), nhiệm vụ khôi phục, cải tạo, xây dựng và phát triển kinh tế -xã hội, Sơn La đã có một bước tiến dài. Từ một nền kinh tế nông nghiệp phân tán, nghèo nàn lạc hậu, Sơn La đã có nền kinh tế - văn hóa khởi sắc. Mạng lưới giao thông vận tải, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và các nông, lâm trường bắt đầu hình thành, phát triển. Cơ sở vật chất kỹ thuật tuy nhỏ bé, nhưng đã tạo ra những tiền đề và làm thay đổi căn bản bộ mặt kinh tế - xã hội. Đời sống vật chất, tinh thần, văn hóa, giáo dục đều có bước tiến quan trọng; công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được quan tâm. Hệ thống chính trị được xây dựng, củng cố và hoạt động ngày càng hiệu quả, góp phần tích cực vào nhiệm vụ ổn định và cải thiện đời sống nhân dân.

Ngày 14.6.1965, không quân Mỹ đã đánh phá dữ dội trung tâm kinh tế Mộc Châu, mở đầu cuộc đánh phá có tính chất huỷ diệt đối với Sơn La. Đồng thời, chúng tăng cường triển khai chiến tranh tâm lý, tung gián điệp, biệt kích, kích động các phần tử phản động địa phương phao tin, đồn nhảm, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước… nhằm gây mất ổn định chính trị ở vùng biên giới phía Tây Bắc. Với ý chí quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Tỉnh ủy, quân và dân Sơn La đã chiến đấu anh dũng, giành thắng lợi ngay từ trận đầu. Trong những năm chống chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ, quân và dân Sơn La đã bắn rơi 76 máy bay giặc Mỹ, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng cờ luân lưu “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Hai và danh hiệu “Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân” cho quân và dân các dân tộc Sơn La.

2. Giai đoạn từ năm 1975  đến năm 2020

Năm 1975, sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, cách mạng Việt Nam bước sang thời kỳ mới - thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội trên cả nước. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ, trong 10 năm (1976 - 1985), tỉnh Sơn La đã giành được những thành tích mới: Tổ chức lại sản xuất theo hướng mở rộng quy mô, quy hoạch cơ bản về phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi toàn tỉnh trên từng địa bàn, từng vùng một cách có hiệu quả.

Với nhiều biện pháp đồng bộ, Sơn La đạt tốc độ phát triển khá nhanh trên nhiều lĩnh vực. Sản xuất nông nghiệp đã có bước tiến bộ đáng kể về thâm canh, tăng vụ, bước đầu phá thế độ canh và chuyển biến theo hướng toàn diện, hình thành 2 vùng sản xuất tập trung Mộc Châu và Mai Sơn. Sự nghiệp văn hóa, giáo dục và đào tạo, y tế ngày càng được mở rộng và phát triển. Công tác an ninh, quốc phòng được chú trọng và thực hiện có hiệu quả, xây dựng cấp huyện thành pháo đài quân sự vững chắc, các xã phường thành cụm chiến đấu liên hoàn, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu thâm độc của kẻ thù, bảo đảm an ninh biên giới, bảo vệ vững chắc sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước của Đảng, với lòng quyết tâm, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Sơn La nỗ lực phấn đấu làm bật dậy những tiềm năng, lợi thế, tạo ra bước đột phá, đưa Sơn La từ một tỉnh miền núi có nhiều khó khăn trở thành một tỉnh năng động, có mức tăng trưởng khá; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp. Đời sống vật chất, văn hoá và tinh thần của nhân dân được cải thiện, nhất là đồng bào các dân tộc vùng biên giới, vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa. Giữ vững và ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh quốc gia.

3. Giai đoạn 2021 - 2025 (thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV)

3.1. Về phát triển kinh tế

Tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) bình quân 5 năm (2021 - 2025) ước đạt 4,62%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, đúng hướng và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh. Quy mô kinh tế tiếp tục tăng; tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (theo giá hiện hành) năm 2025 ước đạt 80.804 tỷ đồng, bằng 1,46 lần so với năm 2020. GRDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 60,3 triệu đồng/người/năm, tăng 16,2 triệu đồng so với năm 2020, đạt mục tiêu đề ra.

Nông nghiệp được phát triển theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp bình quân 5 năm ước đạt 3,03%/năm; tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế giảm dần từ 25,5% năm 2020, ước đến hết năm 2025 giảm xuống còn 23%. Phát triển vùng nguyên liệu nông sản tập trung phục vụ mục tiêu phát triển công nghiệp chế biến, gắn với thị trường tiêu thụ. Triển khai chương trình phát triển chăn nuôi đại gia súc trọng tâm là phát triển các trang trại chăn nuôi tập trung gắn với vệ tinh là các hộ gia đình. Phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững, toàn diện cả về kinh tế, xã hội và môi trường; tỷ lệ độ che phủ rừng ước đến năm 2025 ước đạt 48,5%.

Công nghiệp tiếp tục có bước phát triển tích cực, nhất là công nghiệp chế biến nông sản, công nghiệp sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo. Cơ cấu sản xuất công nghiệp dịch chuyển theo hướng chuyên môn hóa, hiện đại hóa, chuyển dần từ chế biến thô sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng của các sản phẩm; đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến. Công nghiệp sản xuất điện tiếp tục được quan tâm và khẳng định được vai trò trọng yếu, đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất, sinh hoạt trong tỉnh và hòa lưới điện quốc gia. Phát triển các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh gồm 02 Khu công nghiệp cấp tỉnh (Khu công nghiệp Mai Sơn, Khu công nghiệp Vân Hồ) và 15 Cụm công nghiệp tại các xã, phường trong tỉnh.

Thương mại, dịch vụ và du lịch được đẩy mạnh trên cơ sở phát huy tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Hoạt động lưu thông hàng hóa thông suốt, thị trường ổn định, đảm bảo nguồn cung các mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh của nhân dân và các cơ sở sản xuất kinh doanh. Công tác tiêu thụ và xuất khẩu các sản phẩm nông sản có sự chuyển biến mạnh mẽ; sản phẩm nông sản đã được đưa lên 35 sàn thương mại điện tử; xuất khẩu và giới thiệu 17 sản phẩm nông sản vào thị trường 21 nước và vùng lãnh thổ, từng bước tạo dựng được uy tín, thương hiệu trên thị trường trong nước và nước ngoài.

3.2. Về phát triển văn hóa - xã hội

Văn hóa - xã hội tiếp tục được quan tâm và có nhiều chuyển biến tích cực: Tập trung xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc Sơn La nói riêng và vùng Tây Bắc nói chung, xây dựng con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc. Các thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư; đẩy mạnh các hoạt động văn hóa nghệ thuật đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của nhân dân.

Công tác chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân luôn được tăng cường. Thực hiện tốt công tác xã hội hóa về y tế; năng lực, chất lượng khám, chữa bệnh ở các tuyến được nâng lên, tinh thần thái độ phục vụ của nhân viên y tế đã có bước chuyển biến, hướng tới sự hài lòng của người bệnh. Công tác phòng, chống dịch Covid-19 được tập trung lãnh đạo, cơ bản kiểm soát tốt. Cơ sở hành nghề y dược tư nhân phát triển mạnh cả về số lượng và chất lượng.

An sinh xã hội luôn được đảm bảo: Từ đầu nhiệm kỳ, đã huy động được 408,192 tỷ đồng (trong đó từ nguồn xã hội hóa 355,071 tỷ đồng) để xóa được 8.665 nhà tạm. Hàng năm chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, tăng thêm thu nhập cho khoảng trên 20.000 lao động. Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững giai đoạn 2021 - 2025 được triển khai đồng bộ. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2021-2025 giảm từ 21,66% năm 2021; đến hết năm 2025 ước còn 8,17%, giảm bình quân trên 3%/năm.

3.3. Về quốc phòng, an ninh và hoạt động đối ngoại

Quốc phòng, an ninh được giữ vững; không để xảy ra các tình huống, vấn đề gây đột xuất, bất ngờ. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc; tích cực huy động mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng, củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh. Chủ động đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và đẩy mạnh hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế.

Công tác đối ngoại được củng cố, tăng cường và mở rộng. Duy trì mối quan hệ hợp tác hữu nghị với các tỉnh phía Bắc của nước CH DCND Lào, phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của tỉnh biên giới trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới. Phối hợp chặt chẽ với lực lượng bảo vệ biên giới của nước Bạn Lào giải quyết tốt những vấn đề xảy ra trên khu vực biên giới, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Xây dựng tuyến biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, ổn định và phát triển toàn diện.

* * *

Trải qua chặng đường 130 năm (1895 - 2025), đặc biệt từ khi có Đảng lãnh đạo, Đảng bộ, nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đã vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, hy sinh, góp phần cùng đất nước và dân tộc lập nên những thắng lợi vẻ vang, giành và bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng đất nước ngày càng "Đàng hoàng hơn, to đẹp hơn". 

Kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Sơn La trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta thi đua lập thành tích chào mừng đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ XVI, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; chúng ta càng hiểu rõ hơn giá trị lịch sử 130 năm đấu tranh xây dựng và phát triển; nhận thức đầy đủ trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc vận dụng và phát huy truyền thống vẻ vang 130 năm trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Tự hào về những thành quả của 130 năm đấu tranh, xây dựng và phát triển; với tinh thần đoàn kết, dân chủ, trách nhiệm, sáng tạo, phát triển; Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh đoàn kết các dân tộc, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, quyết tâm nắm bắt thời cơ, vượt qua khó khăn, thách thức, xây dựng tỉnh Sơn La phát triển xanh, nhanh và bền vững, trở thành trung tâm của Tiểu vùng Tây Bắc, cùng với cả nước chung sức, đồng lòng phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, góp phần đưa đất nước phát triển mạnh mẽ, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội./.