Nghiên cứu → Văn hóa - Xã hội - Môi trường

Vấn nạn “Già hóa dân số ở Việt Nam”


 

 

Nhân Ngày Dân số thế giới 11/7/2022:

 

 VẤN NẠN "GIÀ HÓA DÂN SỐ Ở VIỆT NAM"

 

Theo số liệu mới nhất của Liên Hợp Quốc và Tổng cục Thống kê, dân số hiện tại của Việt Nam là 98.955.709 người tính từ ngày 02/07/2022. Dân số Việt Nam hiện chiếm 1,24% dân số của thế giới, đứng thứ 15 trên thế giới trong bảng xếp hạng dân số các nước và vùng lãnh thổ. Quỹ Dân số Liên hiệp quốc vào năm 2019 đã xếp nước ta đứng thứ 03 trong khối Asean và thứ 14 về dân số thế giới. Độ tuổi trung bình của Dân số nước ta hiện vẫn là 31 tuổi. Đây chính là thời kỳ dân số vàng và có xu hướng dần chuyển sang già hóa dân số. Lực lượng lao động trẻ ở nước ta trong vài thập niên sắp tới sẽ ít dần và ngày càng trở nên khan hiếm.

Sự gia tăng dân số cơ học của Việt Nam trong hai thập niên đầu của thế kỷ 21 là một trong những nguyên nhân quan trọng cản trở tốc độ phát triển kinh tế xã hội, gây khó khăn trong việc cải thiện đời sống, hạn chế điều kiện phát triển cân đối kinh tế vùng miền. Tuy nhiên đây cũng là thời kỳ “Dân số vàng” rất thuận lợi cho các chiến lược phát triển kinh tế và chính sách dân số tạo ra nhiều thuận lợi để phát triển sản xuất, ổn định xã hội.

Nước ta đã đạt được những thành tựu khả quan trong việc thực hiện chiến lược dân số, kế hoạch hóa gia đình lần thứ nhất (1993-2000) và kết thúc chiến lược dân số Việt Nam giai đoạn 2001-2010 cách đây hơn 14 năm. Từ năm 2000 - 2022, mức sinh thay thế (2,1 con) đã xuất hiện ở hầu hết ở tất cả các địa phương trong cả nước. Theo số liệu Tổng cục Thống kê và Cục Dân số - KHHGĐ thì mức sinh ở nước ta đã giảm mạnh trong 02 thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21. Tốc độ gia tăng dân số về cơ bản đã được đẩy lùi. Tuy nhiên do quy mô dân số khá lớn và vấn nạn gia tăng dân số cơ học, tỷ lệ phân bố dân số không đồng đều giữa các vùng miền trong cà nước đã đặt ra những thách thức lớn cho sự phát triển bền vững trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Hiện nay nhiều vùng đô thị như TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và một số tỉnh, thành có khu công nghiệp đang phải chịu sức ép của sự gia tăng dân số cơ học trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước phải liên tục tạo việc làm cho hàng triệu người đến tuổi lao động hàng năm, ban hành chính sách chăm sóc  khoảng 1,5 - 2,5 triệu trẻ em ra đời hằng năm, trong khi vấn đề đầu tư phát triển kinh tế xã hội còn rất khó khăn. Đặc biệt là ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu, chiến tranh thương mại và bảo hộ mậu dịch và từ cuối năm 2019 đến nay đại dịch Covid – 19 hoành hành, tàn phá kinh tế càng làm cho khả năng giải quyết vấn nạn người thất nghiệp trở nên bức xúc hơn bao giờ hết.

Nạn thất nghiệp trong các năm 2020 – 2022 đang là vấn đề bức xúc đối với hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Đói nghèo và dịch bệnh được xem là lực cản kìm hãm sự phát triển nói chung. Mức xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam hiện đã được các tổ chức Quốc tế như Liên Hiệp Quốc, Ngân Hàng Thế Giới đánh giá cao trong các năm qua tuy nhiên về mức độ phát triển nói chung của nước ta vẫn chưa dược như mong muốn của các nhà quản lý, lãnh đạo…

Việt Nam đang chứng kiến thay đổi nhanh về cơ cấu dân số và xã hội. Dân số Việt Nam đã đạt gần 100 triệu vào năm 2022 và dự kiến sẽ tăng lên 120 triệu vào năm 2050. Theo kết quả Tổng điều tra dân số Việt Nam năm 2019 thì có 55,5% dân số trẻ có độ tuổi dưới 35, với tuổi thọ trung bình gần 75,4 tuổi, cao hơn những nước có thu nhập tương đương trong khu vực. Nhưng dân số Việt Nam hiện đang ngày càng già hóa. Tầng lớp trung lưu đang hình thành – hiện chiếm 13% dân số và dự kiến sẽ lên đến 26% vào năm 2026. Chỉ số vốn nhân lực của Việt Nam là 0,69. Điều đó có nghĩa là một em bé Việt Nam được sinh ra ở thời điểm hiện nay khi lớn lên sẽ đạt mức năng suất bằng 69% so với cũng đứa trẻ đó được học tập và chăm sóc sức khỏe đầy đủ. Đây là mức cao hơn mức trung bình của khu vực Đông Á - Thái Bình Dương và các nước có thu nhập trung bình thấp hơn. Mặc dù chỉ số Vốn nhân lực của Việt Nam tăng từ 0,66 lên 0,69 từ năm 2010 đến 2022 Việt Nam, còn tồn tại sự chênh lệch, đặc biệt là đối với nhóm các dân tộc thiểu số.

Còn theo Báo cáo tác động của dịch COVID-19 đến tình hình lao động việc làm quý 1/2022 của Tổng cục Thống kê thì thu nhập bình quân của người lao động cả nước trong quý I đạt 6,4 triệu đồng/tháng. Khoảng hai năm trước đó, Tạp chí Di cư toàn cầu xuất bản quý II/2019 tính toán mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam vẫn bị xếp thứ 129 với mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 3.104 USD/năm. Đói nghèo là một hiện tượng kinh tế xã hội phức tạp. Sự phát triển kinh tế thị trường hiện nay đã làm cho khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ở nước ta ngày càng tăng lên. Đó cũng là nguyên nhân dẫn tới mức sống người dân nhiều vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn, vất vả …

Mặc dù nước ta đã có những bước tiến vượt bậc trong thời kỳ đổi mới, thế nhưng trong báo cáo về tình hình phát triển thế giới, Việt Nam vẫn xếp ở tốp 42 nước có thu nhập thấp nhất thế giới và từ năm 2008 đến 2022, tình hình kinh tế xã hội của nước ta luôn phải đối phó với các vấn nạn khủng hoảng kinh tế, vấn đề tham nhũng, doanh nghiệp nhà nước thì yếu kém, thua lỗ triền miên, nợ công tăng cao và nay là hậu quả của đại dịch Covid – 19, làm kìm hãm đà phát triển kinh tế và ảnh hưỡng đến sức khỏe toàn dân nên càng khó khăn hơn.

 Tuy nhiên cũng phải ghi nhận những thành tựu của công cuộc đổi mới và phát triển nước ta trong các năm qua cũng đã ít nhiều góp phần nâng chỉ số phát triển của con người (HDI) cao hơn nhóm nước cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Việt Nam là quốc gia có quy mô dân số lớn thứ ba Đông Nam Á và đứng thứ 13 trên thế giới. Vì thế với quy mô dân số như hiện nay công với chất lượng dân số nói chung còn thấp, luôn là trở ngại cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.

Từ nửa cuối thế kỷ 20 đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc hoạch định và thực thi chính sách dân số quốc gia, nhằm giảm mức sinh, mức tử, nâng cao chất lượng dân số và phân bổ dân cư hợp lý. Qua hơn 02 thập niên đầu của thế kỷ 21, nước ta hiện đã phấn đấu giảm nghèo, tạo việc làm mới cho hàng triệu người lao động. Nhiều địa phương trong cả nước đã hoàn thành tốt chương trình xóa đói giảm nghèo và tạo việc làm cho người lao động bằng các chính sách kinh tế mở, thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Để thực hiện các mục tiêu kế hoạch ấy, chúng ta cần tiếp tục thực hiện Chương trình dân số - KHHGĐ, thực thi các chính sách nâng cao chất lượng dân số, kết hợp với khuyến khích phát triển sản xuất, dạy nghề, tạo công ăn việc làm, xuất khẩu lao động, hỗ trợ người nghèo, xã nghèo về y tế, giáo dục, an sinh xã hội, tin chắc tương lai nước ta sẽ phát triển tốt hơn về mọi mặt./.

Nguyễn Tấn Tuấn

 

Số lần đọc : 136   Cập nhật lần cuối: 11/07/2022

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 12638970

Số người Onlne: 21