Nghiên cứu → Doanh nghiệp - Sáng tạo

Khung hướng dẫn hoạch định và thực thi chính sách khởi nghiệp của unctad: tối ưu hóa môi trường thể chế


 

 

 
Việc “cởi trói” cho khởi nghiệp đòi hỏi một môi trường cho phép doanh nhân tạo ra, vận hành, quản lý và nếu cần, đóng cửa một doanh nghiệp trong bối cảnh tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý các thủ tục tiết lộ, cấp phép và đăng ký cũng như bảo vệ tài sản vật chất và tài sản trí tuệ được đảm bảo. Môi trường thể chế cần khuyến khích mọi người thành lập doanh nghiệp của riêng họ, thử nghiệm các ý tưởng kinh doanh mới và chấp nhận rủi ro có tính toán, giảm gánh nặng hành chính ở mức tối thiểu cần thiết để hỗ trợ các chính sách công và các mục tiêu phát triển bền vững.
Phát triển khởi nghiệp cần có các quy tắc và quy định. Một số quy tắc và quy định là cần thiết để đảm bảo các tiêu chuẩn mà toàn xã hội cho là cần thiết, chẳng hạn như phát triển bao trùm và bền vững. Khi các doanh nhân muốn thành lập một công ty mới, công ty này phải tuân thủ các tiêu chuẩn về sức khỏe, an ninh, môi trường hoặc việc làm như bất kỳ công ty nào khác. Các tiêu chuẩn quốc gia rõ ràng về ghi nhãn và chứng nhận cũng cần thiết để thúc đẩy các mục tiêu cụ thể.
Hơn nữa, các quy tắc, tiêu chuẩn và quy định là cần thiết để tạo điều kiện cho sự phát triển của một cộng đồng kinh doanh thịnh vượng. Khi các công ty tham gia vào các giao dịch kinh doanh với các công ty khác, họ cần phải đảm bảo rằng các hợp đồng có hiệu lực thi hành, nghĩa là các đối tác kinh doanh được đăng ký pháp nhân. Tương tự như vậy, chính sách cạnh tranh cần phải được đưa ra để đảm bảo rằng các doanh nhân có cơ hội cạnh tranh trên thị trường, hoặc họ được bảo vệ khỏi sự lạm dụng vị trí thống lĩnh của các công ty đương nhiệm. Cuối cùng, cũng cần có các quy tắc để bảo vệ tài sản vật chất và trí tuệ của các công ty.
Tuy nhiên, việc áp đặt gánh nặng pháp lý lên khu vực tư nhân có thể rất có hại cho sự phát triển tinh thần kinh doanh. Bảng xếp hạng Môi trường kinh doanh cho thấy một số nền kinh tế có tinh thần khởi nghiệp và cạnh tranh ở mức cao nhất (như Singapore, New Zealand và Canada) đặt ra ít yêu cầu hành chính nhất đối với các công ty khởi nghiệp. Bên cạnh đó, các quốc gia áp đặt nhiều yêu cầu hành chính hơn đối với các công ty và chi phí đăng ký cao hơn thường có tỷ lệ hoạt động khởi nghiệp thấp hơn nhiều.
Các rào cản hành chính quá mức hoặc thiếu minh bạch về các yêu cầu mà doanh nhân phải thực hiện có thể gây ra những tác động xấu không chỉ đối với công ty mới thành lập - vốn phải chịu các thủ tục tốn kém và mất thời gian - mà còn cho toàn xã hội. Khi khởi nghiệp không được khuyến khích, mô hình kinh doanh của các công ty đương nhiệm không có thách thức thường xuyên, tạo điều kiện cho các nhà sản xuất kém hiệu quả duy trì vị thế trên thị trường. Năng suất tổng thể của nền kinh tế tăng chậm hơn so với năng suất của một nền kinh tế thúc đẩy sự gia nhập của các doanh nghiệp và cạnh tranh dễ dàng hơn.
Mục tiêu chính sách và lựa chọn chính sách
Tóm tắt mục tiêu chính sách và các lựa chọn chính sách được trình bày trong Bảng 1.
Bảng 1. Tối ưu hóa môi trường thể chế
 
Mục tiêu chính sách
Lựa chọn chính sách
a. Kiểm tra các yêu cầu quy định đối với công ty khởi nghiệp
Đánh giá chi phí và thời gian thành lập doanh nghiệp;
Đánh giá các quy đnh đối với từng lĩnh vực và khu vực cụ thể;
• Thiết lập đối thoại công tư về các chi phí và lợi ích theo quy định;
• Cân bằng các quy định và tiêu chuẩn với các mục tiêu phát triển bền vững.
b. Giảm thiểu các rào cản về quy định đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp kinh doanh khi thích hợp
• Xem xét, và nếu thích hợp, giảm bớt các yêu cầu quy định (ví dụ: giấy phép, thủ tục và phí hành chính);
• Áp dụng thông tin minh bạch và cơ chế trả kết quả nhanh và một cửa cho tất cả các thủ tục;
Tăng cường các thủ tục trực tuyến đối với đăng ký và báo cáo doanh nghiệp.
c. Xây dựng niềm tin của các doanh nhân vào môi trường pháp lý
Đảm bảo quản trị tốt;
• Tạo điều kiện để việc thực thi hợp đồng dễ dàng hơn và nhanh hơn;
• Thiết lập các cơ chế giải quyết xung đột;
Đảm bảo tài sản được bảo hộ;
• Giảm kỳ thị phá sản và tạo điều kiện cho việc bắt đầu lại.
d. Hướng dẫn các doanh nhân quy trình quản trị khởi nghiệp và nâng cao lợi ích của việc chính thức hóa
• Thực hiện các chiến dịch thông tin về các yêu cầu quy định;
• Làm rõ mối liên hệ giữa các yêu cầu quy định và các dịch vụ công, bao gồm cả các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh;
• Hỗ trợ các công ty khởi nghiệp đáp ứng các yêu cầu quy định.
 
a. Kiểm tra các yêu cầu quy định đối với các công ty khởi nghiệp
Bước đầu tiên trong việc thiết lập một môi trường pháp lý có lợi cho hoạt động kinh doanh là hiểu được mức độ mà các quy tắc và thủ tục hiện hành có thể kìm hãm hoạt động khởi nghiệp. Điều này ngụ ý cần làm rõ những quy định nào cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp; quy định nào cần thiết nhưng có thể được đơn giản hóa hoặc quản lý theo cách khác hiệu quả hơn; và quy định nào tạo ra nhiều chi phí hơn là lợi ích và cần được bãi bỏ.
Việc này có thể thực hiện tốt nhất trong ba bước. Bước đầu tiên là đánh giá môi trường kinh doanh quốc gia so với các quốc gia khác. Các quốc gia có thể được đánh giá dựa trên nhiều hệ thống chỉ số được công bố hằng năm. Cần lưu ý rằng các chỉ số này đưa ra các giả định cơ bản khác nhau về môi trường kinh doanh “tốt” là như thế nào, và do đó, dẫn đến các thứ hạng khác nhau; ngoài ra, các đánh giá này cũng nên được phân tích một cách cẩn trọng vì các số liệu được báo cáo có thể dựa trên các yêu cầu pháp lý đối với hoạt động kinh doanh tiêu chuẩn (trong trường hợp Chỉ số Kinh doanh) hoặc dựa trên nhận thức của một số ít doanh nhân (ví dụ: trong trường hợp Chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu) và có thể không đại diện cho quan điểm của cả cộng đồng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, khi một quốc gia xếp hạng dựa trên các chỉ số này cung cấp một dấu hiệu có giá trị về mức độ phức tạp của khung pháp lý quốc gia so với các quốc gia khác và những lĩnh vực cụ thể nào (ví dụ: đăng ký kinh doanh hoặc buôn bán qua biên giới) có thể bị quản lý quá mức. Những quốc gia có yêu cầu pháp lý trên mức trung bình có thể muốn cắt giảm các quy định không cần thiết. Ví dụ, liên quan đến số lượng thủ tục, thời gian và chi phí thành lập doanh nghiệp mới, sự khác biệt giữa các quốc gia là rất đáng kể.
Bước thứ hai là xem xét các lĩnh vực và khu vực cụ thể và đánh giá xem các yêu cầu cấp phép hoặc hành chính có hợp lý hay không. Một lần nữa, đánh giá tiêu chuẩn các yêu cầu như vậy so với kinh nghiệm quốc tế, hoặc giữa các khu vực hoặc lĩnh vực, có thể cung cấp thông tin có giá trị.
Các đánh giá không chỉ là nguồn thông tin cho những người ra quyết định quan tâm đến việc tìm hiểu vị trí của một quốc gia so với các quốc gia khác; mà còn là nguồn thông tin cho các phương tiện truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy cải cách. Nhận thức của cộng đồng và vận động hành lang trên cơ sở dữ liệu như vậy là động lực chính của cải cách. Báo cáo Môi trường kinh doanh ghi lại hàng trăm thay đổi trên thế giới để giảm chi phí hành chính của hoạt động kinh doanh. Để khuyến khích quá trình này, các báo cáo thường xuyên nêu bật những nhà cải cách hàng đầu.
Bất chấp những lợi ích này, chỉ riêng bảng xếp hạng đã nói lên rất ít về các mức quy định tối ưu, bởi vì điều kiện quốc gia khác nhau đáng kể và các chính phủ có những ưu tiên khác nhau đối với các quy định. Ví dụ, chính xác những gì được coi là hành vi chống cạnh tranh, hoặc liệu các nhà sản xuất thủ công có nên được bảo vệ trước các nhà sản xuất quy mô lớn hay không, phụ thuộc vào các chuẩn mực và giá trị xã hội; và những điều này thường khác nhau đáng kể giữa các quốc gia. Do đó, mỗi quốc gia cần xác định bộ quy định kinh doanh của riêng mình.
Đây là lý do tại sao việc đánh giá cần được bổ sung vào bước thứ ba: tổ chức đối thoại công tư về chi phí và lợi ích của các quy định. Một cuộc đối thoại như vậy là rất quan trọng để chuyển tải mối quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp về các quy định quá mức và nâng cao nhận thức của các cơ quan quản lý về các chi phí khi thực hiện quy định; ngược lại, khu vực công có thể thuyết phục cộng đồng doanh nghiệp rằng cần có những quy định nhất định. Bằng cách này, các ủy ban công-tư có thể từng bước phát triển sự hiểu biết chung và từng bước loại bỏ các quy định không cần thiết và cải thiện những quy định còn lại. Các hiệp hội doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình này nhưng cũng cần có sự tham gia của các bên liên quan khác, chẳng hạn như hiệp hội người lao động hoặc hiệp hội người tiêu dùng.
Giảm thiểu các rào cản về quy định đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp
Nhiều nước đang phát triển tiếp tục nghiên cứu để giảm bớt hoặc loại bỏ những trở ngại đối với kinh doanh bao gồm các thủ tục quan liêu và các vấn đề minh bạch như thiếu thông tin chính xác, hoặc thủ tục hải quan tốn kém và mất thời gian. Tuy nhiên, sự kém hiệu quả của thể chế và sự tham gia chồng chéo của thể chế vào các thủ tục hành chính cùng với sự phối hợp thiếu chặt chẽ giữa các bộ phận thường dẫn đến sự chậm trễ và các yêu cầu tài chính không cần thiết trong việc đăng ký giấy phép kinh doanh. Những trở ngại này đặt ra những chi phí rất lớn cho các doanh nhân và hạn chế môi trường hoạt động kinh doanh của một quốc gia.
 
 
Quy định nặng nề cũng khuyến khích tham nhũng. Đối mặt với các yêu cầu phải thực hiện các thủ tục khác nhau ở các văn phòng khác nhau, các doanh nhân có thể sẽ sử dụng các phương pháp bất hợp pháp để đẩy nhanh quá trình. Ở các nước đang phát triển, chi phí để “làm suôn sẻ quy trình” để bắt đầu kinh doanh hoặc xin giấy phép cho một dự án đầu tư thường cao hơn nhiều so với lệ phí đăng ký chính thức. Bên cạnh đó, một phần đáng kể của nền kinh tế vẫn nằm trong khu vực phi chính thức, quy mô của khu vực này được xác định chủ yếu bởi chất lượng của khung pháp lý, chính xác hơn là chi phí gia nhập công ty và gánh nặng pháp lý, bao gồm cả tham nhũng và hạn chế tài chính. Do đó, phá vỡ những rào cản này thúc đẩy và tạo điều kiện cho việc kinh doanh chính thức.
Ba biện pháp đã cho thấy đặc biệt thành công cho vấn đề này: (a) đơn giản hóa thủ tục hành chính bằng cách xem xét và cắt giảm các yêu cầu về số lượng giấy phép, thủ tục và phí hành chính để khởi sự kinh doanh; (b) áp dụng cơ chế trả kết quả nhanh và một cửa liên thông cho tất cả các thủ tục; và (c) áp dụng các thủ tục trực tuyến để đăng ký và báo cáo doanh nghiệp.
Nhiều quốc gia có các biểu mẫu thống nhất và các văn bản hợp nhất được tiêu chuẩn hóa. Những quốc gia khác đã loại bỏ việc đăng ký con dấu công ty, công bố trên các tạp chí pháp lý về việc thành lập công ty, hoặc yêu cầu về vốn tối thiểu. Trong số các thủ tục đăng ký tài sản, một số quốc gia đã bỏ yêu cầu công chứng và kiểm tra thực tế để đánh giá giá trị của tài sản. Các văn phòng một cửa có thể hoạ động trực tiếp hoặc trực tuyến, tránh trường hợp các doanh nhân phải đi đến nhiều cơ quan chính phủ. Hệ thống điện tử cũng là một cách thức chia sẻ thông tin hiệu quả giữa các cơ quan, cung cấp một dịch vụ tích hợp và hiệu quả về chi phí cho người sử dụng. Các doanh nhân có thể dễ dàng truy cập tài liệu và lấy chứng chỉ, nếu có các quy định thích hợp về việc sử dụng và chấp nhận chữ ký điện tử. Phản hồi thường xuyên từ người dùng sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục hơn nữa.
c. Xây dựng niềm tin của các doanh nhân đối với môi trường pháp lý
Khung quy định hợp lý là khung hoạt động dựa trên khả năng dự đoán và tính minh bạch, cũng như các cơ chế thực thi phù hợp. Cần phải nhấn mạnh tầm quan trọng của chất lượng thực thi quy định, đây vẫn là một thách thức đối với một số cơ quan quản lý quốc gia.
Có một số khía cạnh ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thực thi và tuân thủ quy định: thứ nhất là liên quan đến quyền lực của cơ quan quản lý trong việc thực thi các quy tắc. Sự khác biệt về mức độ trưởng thành của thị trường và quy định, cũng như các thông lệ pháp lý và tư pháp, ảnh hưởng đến thực tiễn và thủ tục thực thi của từng quốc gia. Việc tuân thủ có thể được cải thiện bằng cách đào tạo các cán bộ chính phủ ở cả cấp quốc gia và địa phương, đặc biệt là những người trực tiếp giao dịch với các doanh nhân khởi nghiệp, đi kèm với một hệ thống đủ mạnh và minh bạch để thực hiện các hoạt động thực thi và bằng cách giải quyết các khiếu nại về việc không tuân thủ và điều tra về các vi phạm bị nghi ngờ. Yếu tố chính thứ hai liên quan đến nhận thức của doanh nhân. Hợp tác chặt chẽ với các hiệp hội doanh nghiệp để cập nhật thông tin quy định, giáo dục doanh nhân và hướng dẫn họ cách tuân thủ luật và quy định là điều cần thiết để cải thiện sự tuân thủ.
Các cơ quan chính phủ phải hoạt động dựa trên các nguyên tắc hoạt động và tuân thủ giống nhau, đồng thời, cung cấp các dịch vụ một cách kịp thời và hiệu quả. Họ phải đảm bảo rằng các thủ tục được áp dụng một cách thống nhất, để tránh xuất hiện các hành vi tham nhũng, thiên vị và chuyên quyền. Dựa trên các nguyên tắc quản trị tốt, chính phủ cần hoạt động theo cách thức có sự tham gia, minh bạch và có trách nhiệm giải trình, đảm bảo rằng các cơ quan chức năng duy trì các tiêu chuẩn cao về ứng xử và hành vi, phát triển năng lực và khả năng của các quan chức chính phủ để hoạt động hiệu quả.
Các doanh nghiệp nhỏ và lớn cũng như các nhà đầu tư nước ngoài, yêu cầu chắc chắn rằng các cam kết trong hợp đồng sẽ được tôn trọng và thực hiện.
Ngoài ra, họ cần đảm bảo rằng nếu việc vi phạm hợp đồng xảy ra, các biện pháp pháp lý được áp dụng để đảm bảo thực thi hợp đồng hoặc bồi thường thỏa đáng cho những tổn thất phát sinh. Trong một hệ thống pháp luật, nơi tồn tại sự không chắc chắn trong việc thực thi hợp đồng và nơi rất tốn kém để theo đuổi một vụ kiện tại tòa án, các doanh nhân không được khuyến khích chính thức hóa các giao dịch kinh doanh.
 
Các chính phủ cũng có thể thiết lập các cơ chế thay thế để giải quyết các tranh chấp pháp lý mà không cần đến tòa án. Các hệ thống giải quyết tranh chấp thay thế có thể giúp giải quyết các khiếu nại nhanh hơn, giảm phí pháp lý và cuối cùng là cải thiện an ninh cho các nhà đầu tư. Với mục đích đó, các trọng tài viên cần được đào tạo và hệ thống cần được thiết lập trong cộng đồng doanh nghiệp. Tối quan trọng là việc công nhận và thực hiện các quyết định của trọng tài. Việc thực thi phải được tòa án đảm bảo và được hệ thống tư pháp hỗ trợ để đảm bảo tính hiệu quả của các cơ chế giải quyết tranh chấp thay thế.
Quyền tài sản (bao gồm cả quyền sở hữu trí tuệ) cũng cần được bảo hộ thích hợp. Tuy nhiên, việc bảo hộ được thực hiện thông qua việc chính thức hóa hoặc đăng ký. Ở nhiều nước đang phát triển, việc đăng ký tài sản vẫn mất nhiều thời gian hoặc rất tốn kém. Điều này là một trở ngại lớn đối với hoạt động kinh doanh vì nó loại bỏ một hình thức an ninh.
quan trọng đối với chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc nhà đầu tư. Các chính sách đảm bảo quyền tài sản và nâng cao hiệu lực thực thi của hợp đồng là điều cần thiết để tạo niềm tin của nhà đầu tư và có thể biến một quốc gia trở thành địa điểm hấp dẫn để đầu tư.
Sự tự tin vào tinh thần khởi nghiệp cũng có thể được củng cố bằng cách giảm kỳ thị phá sản và tạo điều kiện cho việc tái khởi động. Trong nhiều xã hội, những doanh nhân đã thất bại một lần khó có thể được tín nhiệm trở lại. Tuy nhiên, các xã hội hiểu được đặc điểm thử nghiệm của khởi nghiệp và những rủi ro liên quan, và ủng hộ cơ hội thứ hai và thứ ba có xu hướng tốt hơn về mặt phát triển doanh nghiệp.
d. Hướng dẫn các doanh nhân thông qua quy trình quản trị khởi nghiệp
Sự phức tạp trong nhiều khía cạnh của quy định kinh doanh khiến điều quan trọng là phải đưa ra các cơ chế hữu hiệu để giúp các doanh nhân thông qua các thủ tục hành chính để khởi sự kinh doanh. Điều này có thể đặc biệt quan trọng đối với một số nhóm doanh nhân và nói chung là quan trọng đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp, bởi vì các doanh nhân mới chưa quen với các quy trình chung và thường phải trải qua nhiều thủ tục hành chính ban đầu để đăng ký kinh doanh, xin giấy phép và ủy quyền, vào đúng thời điểm họ đang gặp khó khăn để xây dựng doanh nghiệp mới của mình.
Một trong những sáng kiến đã được chứng minh là rất thành công ở các nước đang phát triển là hệ thống hóa và hiển thị thông tin về các quy định và thủ tục hành chính về khởi sự kinh doanh trên trang web của cơ quan chính phủ có liên quan hoặc tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Thông thường, các doanh nhân tham vọng không quan tâm nhiều đến các yêu cầu quy định cho đến khi họ có một ý tưởng kinh doanh rõ ràng và quyết định trở thành một doanh nhân. Tại thời điểm đó, nếu rào cản đầu tiên để thành lập một doanh nghiệp được chính thức hóa được vượt qua nhờ các hướng dẫn rõ ràng và chi tiết do các quan chức chính phủ đặc biệt đưa ra hoặc bằng hệ thống trực tuyến hoặc tự động, các doanh nhân mới sẽ có động lực và khuyến khích hơn để thực hiện dự án kinh doanh của họ. Các bàn trợ giúp thường trực và hiệu quả tại các đơn vị có thẩm quyền, sẵn sàng trả lời các câu hỏi và tư vấn về bất kỳ yêu cầu hành chính nào để bắt đầu một doanh nghiệp cũng có thể giúp ích rất nhiều.
Ngoài ra, điều quan trọng là cộng đồng doanh nghiệp thấy được lợi thế của các quy định và nhận được lợi ích từ chúng. Họ mong đợi rằng các quy định được thực thi trên toàn diện để họ hoạt động trên một sân chơi bình đẳng. Các dịch vụ công tốt là sự bổ sung cần thiết của cải cách quy định. Do đó, các chính phủ, và đặc biệt là các cơ quan giao dịch với các doanh nghiệp khởi nghiệp, nên xem xét cẩn thận những gì họ mang lại cho các doanh nhân để đổi lại các yêu cầu hành chính và thuế của họ. Làm cho các dịch vụ công hướng đến khách hàng và hiệu quả hơn, đồng thời giữ các cơ quan nhà nước có trách nhiệm giải trình, là những yếu tố chính của Chiến lược Phát triển khởi nghiệp quốc gia nhất quán. Bất cứ khi nào có thể, mối liên hệ giữa các yêu cầu quy định và dịch vụ phải được thể hiện rõ ràng. Ví dụ, khi chính phủ thu phí từ các gian hàng bán hàng, các doanh nhân sẽ có thể thấy được lợi ích của dịch vụ cung cấp nước hoặc thu gom rác./.
 
Theo Bản tin Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo số 32/2021

 

 

Số lần đọc : 114   Cập nhật lần cuối: 22/09/2021

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 11489823

Số người Onlne: 33