Nghiên cứu → Đa chiều

Không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là vấn đề khoa học


 

 

 

Không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là vấn đề khoa học
 
Công ty Việt Á đã bán hàng triệu kít xét nghiệm cho 62 tỉnh với giá trên dưới 500 ngàn đồng/bộ. Bộ Công an đã ra lệnh bắt giam Giám đốc Công ty Việt Á, Giám đốc CDC Hà Nội, Hải Dương và những người lên quan, hiện đang tiếp tục điều tra các tỉnh khác để làm rõ sai phạm trong đấu thầu, móc ngoặc “thổi giá” để ăn chia với số tiền lớn. Chỉ với một tỉnh (Hải Dương) mà Giám đốc CDC đã được ăn chia 30 tỷ đồng, thì khả năng cả nước sẽ rất lớn. Báo chí và dư luận đang nóng lên về vụ việc này. Hưởng ứng chủ trương của Đảng, Nhà nước vận động đóng góp xây dựng quỹ phòng chống Covid, từ các doanh nghiệp đến người dân, kể cả người nghèo, người già, trẻ em ít nhiều đều chung tay đóng góp. Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, nước ta đã có trên 1,5 triệu ca nhiễm bệnh và gần 30 ngàn ca tử vong. Thế mà, những kẻ bất lương lại trục lợi trên quỹ này, trên lưng và sinh mạng của người bệnh. Về mức độ sai phạm và mức án dành cho những kẻ chủ mưu và đồng phạm thì các cơ quan pháp luật sẽ xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng tội. Kỷ luật Đảng, kỷ luật Nhà nước cũng sẽ xử lý nghiêm đối với những cán bộ, đảng viên sai phạm. Dư luận xã hội lên án mạnh mẽ về những kẻ đạo đức bất hảo, đi ngược lại với yêu cầu toàn dân chung tay phòng chống dịch bệnh...
Nhưng vấn đề không chỉ là đạo đức và vi phạm pháp luật, mà còn là vấn đề khoa học. Từ đầu tháng 5 năm 2020, Bộ Khoa học & Công nghệ đã họp báo và ra thông báo báo chí về bộ kit xét nghiệm của Việt Á. Theo đó, bộ kit xét nghiệm Covid-19 của Việt Nam do Bộ Khoa học và Công nghệ giao cho Học viện Quân y và Công ty CP Công nghệ Việt Á (Công ty Việt Á) phối hợp nghiên cứu và sản xuất"; Bộ kít đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã chấp nhận cho sử dụng trên thế giới.  Thông báo này đã được đăng trên trên website chính thức của Bộ, sau đó đã được gỡ bỏ. Hiện tuy bị xóa trên Trang web của Bộ nhưng những thông tin này vẫn được đăng tải trên website một số địa phương cũng như nhiều cơ quan báo chí. Thực tế Công ty Việt Á đã làm hồ sơ gửi và được WTO tiếp nhận. Trong hồ sơ gửi WTO thì Công ty Việt Á lấy địa chỉ trụ sở là 372A/Hồ Văn Huế, Phường 9, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng kết quả là WTO không chấp nhận và đã công bố công khai trên trên website who.int, từ tháng 10 năm 2020, với từ khóa kết quả thẩm định bằng tiếng Anh là “Not Accepted”, không đáng được lựa chọn để mua sắm của WTO. WTO cũng có hướng mở là yêu cầu Công ty Việt Á cung cấp thông tin cập nhật về tình trạng hệ thống quản lý chất lượng của họ. Nhưng Công ty không đáp ứng. Ngày 09/6/2021, WHO tiếp tục công bố danh sách các sản phẩm không được chấp nhận, trong đó có sản phẩm của Công ty Việt Á.  Có 2 điểm quan trọng nhất được WTO chấp nhận là (1) Bản cung cấp chi tiết sản phẩm gồm tất cả hồ sơ về bộ test kit, kết quả xét nghiệm trên bệnh nhân; (2) Quy trình theo dõi để bảo đảm chắc chắn có cùng chất lượng tương đương với bộ kít đã được công nhận và lưu hành khác. Theo WTO thì bộ test kit PCR của Việt Á không đạt tiêu chuẩn giám sát, theo dõi chất lượng. Như vậy, sản phẩm này nằm trong mục "Các ứng dụng đã được đánh giá và không đáp ứng được các bằng chứng, tài liệu cần thiết về độ an toàn, hiệu suất và/hoặc hệ thống quản lý chất lượng - xét nghiệm axit nucleic SARS-CoV-2".
Đành rằng,  khi WTO không chấp nhận thì Bộ y tế vẫn có thể cấp phép lưu hành bộ kít trong nước (theo quy định về tiêu chuẩn của Việt Nam), nhưng phải bảo đảm chặt chẽ. Các sinh phẩm bộ kit xét nghiệm của Công ty Việt Á bằng phương pháp PCR nằm trong nhóm "sản xuất trong nước", được thông báo ở đầu danh sách (số thứ tự 1). Tên kit là LightPower, số đăng ký 2000001, ngày 4/12/2020, có giá trị 5 năm. Như vậy được hiểu là đã cấp phép hay còn có quyết định cấp phép riêng? Còn nữa, tên đơn vị sản xuất là "Chi nhánh Công ty Cổ phần công nghệ Việt Á, địa chỉ 01/9A quốc lộ 1A, khu phố Bình Đường 2, phường An Bình, thành phố Dĩ An, Bình Dương". (Địa chỉ Công ty khác với địa chỉ trong hồ sơ gửi WTO?). Nhưng cả 2 địa chỉ này, theo điều tra của báo Tuổi trẻ  và báo Lao động, đều không có cơ sở sản xuất (Địa điểm Thành phố HCM không có phương tiện gì, chỉ có bảng hiệu đặt nhờ nhà dân, không có nhân viên cũng như bất cứ hoạt động nào. Còn địa điểm ở Bình Dương, Chi nhánh Công ty đóng kín, trong nhà chứa nhiều thiết bị y tế như máy làm lạnh, thùng đựng kit và một số vật dụng y tế khác một cách lộn xộn, lẫn cùng với xe máy...). Thế thì nơi sản xuất chính với quy mô 30.000 kit xét nghiệm/ngày của Công ty ở đâu?
 
 
 
 “Máy móc thiết bị” của chi nhánh Công ty Việt Á tại Bình Dương - Ảnh: Internet.
 
Bộ KH&CN và Bộ Y tế đã kiểm tra cơ sở sản xuất, thành lập hội đồng đánh giá, công nhận kít xét nghiệm của Công ty Việt Á theo tiêu chuẩn như thế nào cần được công khai minh bạch. Sản xuất các sản phẩm KH&CN trong nước được khuyến khích và hỗ trợ là cần thiết. Nhưng phải có các bằng chứng, tài liệu cần thiết về độ an toàn, hiệu suất và chất lượng tương đương với các bộ kít đang được cấp phép lưu hành. Mặt khác, giá thành cũng không quá cao so với mặt bằng chung của khu vực và thế giới. Khi được kinh phí sự nghiệp khoa học hỗ trợ thì giá thành càng phải rẻ hơn.
Bộ kít đắt không chỉ làm tăng gánh nặng tài chính cho người bệnh. Vấn đề còn quan trọng hơn, đó là độ chính xác của bộ kit. Bộ test kit sai cũng giống như rada hỏng chỉ nhầm đường cho máy bay. Nếu bộ kit xét nghiệm không chính xác có thể làm cho dương tính giả hay âm tính giả lẫn lộn, làm cho số ca nhiễm bệnh tăng lên hay ít đi so với thực tế, và có thể làm lọt ra ngoài các ca bệnh thực sự, gây lây lan trong cộng đồng, vừa có thể gây áp lực quá tải cho hệ thống y tế, vừa có thể làm tăng các ca nặng hay tử vong do chẩn đoán không kịp.
Tại các nước phát triển cao Hoa kỳ, khi phát hiện bộ test kit sai thì cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) kịp thời thông báo và thu hồi. Ví dụ, từ tháng 2 đến tháng 11/2021, FDA đã phải thu hồi khẩn cấp 2 triệu bộ test kit đã được cấp phép và sử dụng, do kết quả dương tính giả quá cao. Việt Nam vừa qua đã rất cẩn trọng trong việc thẩm định, nghiệm thu, sản phẩm thuốc điều trị covid, và đến nay vẫn chưa cấp phép lưu thông cho nhà sản xuất. Việc cấp phép lưu hành bộ kít xét nghiệm cũng vậy, cũng cần cẩn trọng. Đã cho phép lưu hành rồi thì cần được theo dõi mức độ chính xác của nó như trường hợp của Mỹ. Xin được nhắc lại, bộ test kit sai cũng giống như rada hỏng chỉ nhầm đường cho máy bay. Quả là nguy hiểm./.
 
                                                              Phan Đức Ngữ
                                          (Tổng hợp từ các báo chí điện tử chính thống)
 
 

 

Số lần đọc : 367   Cập nhật lần cuối: 04/01/2022

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 12277199

Số người Onlne: 16

Thông tin doanh nghiệp