Nghiên cứu → Doanh nghiệp - Sáng tạo

Bức tranh thị trường edtech việt nam (phần cuối)


 

 


 
 
 
Quy mô thị trường
 
Theo Petersons, nhà xuất bản nổi tiếng của Hoa Kỳ, đào tạo từ xa có lịch sử bắt nguồn từ thế kỷ 19, phát triển theo thời gian từ trao đổi thư, nghe đài cho đến học trên TV và Internet. Kể từ đó, tiến bộ công nghệ đã thay đổi hoàn toàn ngành giáo dục với tốc độ phát triển tăng vọt. MarketsandMarkets dự báo quy mô thị trường giáo dục trực tuyến toàn cầu tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 31,4%, tăng từ 8,4 triệu USD năm 2020 lên 33,2 triệu USD vào năm 2025 [1]. Các yếu tố chính được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường giáo dục trực tuyến bao gồm tăng khả năng thâm nhập Internet trên phạm vi toàn cầu; giảm chi phí cơ sở hạ tầng và tăng khả năng mở rộng quy mô của học trực tuyến; nhu cầu ngày càng tăng đối với hình thức đào tạo theo kiểu chia nhỏ nội dung (microlearning). Những tiến bộ công nghệ như lớp học ảo là cơ hội trong tương lai gần cho các công ty đang cung cấp dịch vụ học tập trực tuyến.
 
Hình 1. Các cơ hội hấp dẫn trong thị trường giáo dục trực tuyến toàn cầu
 
Còn ở Việt Nam, theo Báo cáo “Vietnam E­Learning Market Outlook to 2023” của Ken Research công bố tháng 8 năm 2019, năm 2019, thị trường Edtech Việt Nam trị giá 2 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng CAGR giai đoạn 2019-2023 ước tính đạt 23,4% và quy mô thị trường dự đoán đạt 3 tỷ USD vào năm 2023 (để so sánh, CAGR của Philippines là 21,7%, quy mô thị trường là 2,7 tỷ USD, và CAGR của Malaysia là 16,1%, quy mô thị trường là 2
 tỷ USD) [2].
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang trở thành một thị trường tiềm năng cho các công ty khởi nghiệp Edtech khi có tên trong top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng E-learning nhanh nhất năm 2019 (44,3%) [3], trong đó các động lực chính cho tăng trưởng bao gồm:
- Ngành giáo dục góp phần quan trọng trong việc hiện thực hóa chương trình chuyển đổi số của Chính phủ;
- Công cuộc đổi mới toàn diện giáo dục ở Việt Nam từ mầm non đến đại học (tức là nâng cao chất lượng giáo dục ngang tầm với các tiêu chuẩn quốc tế) để thu hút được sự quan tâm và tham gia mạng mẽ của tất cả các nhóm bên liên quan chính, bao gồm các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên và sinh viên;
- Phần lớn dân số Việt Nam đều nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục và học tập suốt đời;
- 40% thu nhập của người Việt Nam dành cho giáo dục [4]
- Việt Nam có tỷ lệ người sử dụng Internet và dân số hiểu biết về công nghệ cao (Hình 2).
 
Hình 2. Tỷ lệ người sử dụng Internet ở Việt Nam và thế giới
Nguồn: Digital in Vietnam 2021, Wearesocial.com
 
Tuy nhiên, để tận dụng toàn bộ tiềm năng của thị trường Edtech tại Việt Nam, các nhà cung cấp Edtech cần phải đối mặt với những thách thức hiện có [5], chẳng hạn như:
- Thời gian cần thiết để chuyển đổi hệ thống và chương trình giảng dạy từ hình thức giảng dạy trực tiếp trên lớp thông thường sang hình thức giáo dục trực tuyến cho cả cá nhân và doanh nghiệp;
- Sự ngần ngại của một số giáo viên/giảng viên trong việc cung cấp giáo dục trực tuyến;
- Nhận thức rộng rãi ở cấp độ thấp về giá trị hoặc tình trạng của giáo dục trực tuyến;
- Thiếu bằng chứng cho thấy thị trường sẵn sàng chi trả cho các khóa học trực tuyến;
- Nhu cầu đảm bảo chất lượng cao hơn trong giáo dục trực tuyến.
Tổng đầu tư
Sự đeo bám dai dẳng của đại dịch COVID-19 dường như đã dẫn đến sự hồi sinh về đầu tư cho mảng Edtech mới phát triển ở Việt Nam. Từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2021, đã có 6 startup trong lĩnh vực Edtech nhận được vốn đầu tư lên đến ít nhất là 22 triệu USD.
Trong khi đó nếu nhìn lại các năm trước thì chỉ có 3 thương vụ được hoàn thành trong 2020 và 6 thương vụ ở năm 2019 [5].
Theo Do Ventures, tổng số vốn đầu tư vào Edtech ở Vietnam trong năm 2020 là 8 triệu USD và trong năm 2019 là 32 triệu USD. Dường như có sự đi xuống trong 2 năm qua, kể từ năm 2018 khi Topica Edtech Group đã huy động được 50 triệu USD từ quỹ tư nhân Northstar, nâng tổng vốn đầu tư cho lĩnh vực Edtech năm đó là 53 triệu USD [5].
Một số các công ty ở nước ngoài cũng đang muốn nhắm đến và đang hoạt động trong mảng Edtech ở Vietnam, ví dụ như là Astrid (Thụy Điển), Geniebook (Singapore), Snapask (Hong Kong) và Ruangguru (Indonesia). Điều này cũng làm thúc đẩy lượng đầu tư vào thị trường đầy triển vọng này.
Một số thương vụ nổi bật trong năm 2021 là ELSA (ứng dụng học tiếng Anh ELSA) đã huy động được 15 triệu USD từ các nhà đầu tư như Vietnam Investment Group, SIG, Gradient Ventures, SOSV, Monks Hill, Ventures, Endeavor và Globant Ventures. Edmicro (nền tảng giáo dục online Onluyen.vn) gọi được 2 triệu USD từ BEENEXT, Qualgro và Insignia. Manabie (ứng dụng học tập gồm một ngân hàng câu hỏi bài tập và video bài giảng dựa trên tiêu chuẩn bộ giáo dục) có được 3 triệu USD từ Do Ventures, Genesia và Chiba Dojo. Ngoài ra còn có một số các thương vụ khác sẽ được tiến hành trong năm nay như là Kyna và ekidPro. Kyna, ứng dụng học tiếng Anh, hy vọng sẽ huy động được 5 triệu USD trong vòng Series A.
 
Các nhà cung cấp và các sản phẩm hiện có trên thị trường Edtech Việt
 
Hình 3. Bức tranh công nghệ giáo dục của Việt Nam
 
Nguồn: Vietnambiz.vn
 
Giáo dục đại học và giáo dục và đào tạo nghề (VET)
Các trường đại học công lập đã và đang phát triển và cung cấp các khóa học và chương trình E­learning từ năm 2007. Có tổng số 237 trường đại học ở Việt Nam, trong đó có 22 trường đang cung cấp các chương trình đào tạo từ xa và E-learning là một trong những phương thức để cung cấp các khóa học này [6].
Trong 10 năm gần đây, ngành giáo dục đại học đã đạt được những kết quả nhất định trong việc giải quyết nhu cầu giáo dục thường xuyên của người dân Việt Nam. Hai tổ chức hàng đầu trong nỗ lực này là Viện Đại học Mở Hà Nội và Trường Đại học Mở TP. HCM. Các trường đại học công lập và tư thục khác trên cả nước cũng đã có những nỗ lực đáng kể trong việc bắt kịp các xu hướng kỹ thuật số trong giáo dục.
Không phải tất cả các cơ sở giáo dục tại Việt Nam đều có nền tảng riêng, được phát triển nội bộ cho các chương trình học điện tử. Đối với những cơ sở không đủ khả năng thiết lập nền tảng Hệ thống Quản lý học tập (LMS) của riêng mình, họ chọn hợp tác với Topica Group. Tập đoàn này cung cấp các chương trình cử nhân sử dụng nền tảng của Topica, với sự hỗ trợ kỹ thuật và học thuật cho người học.
Các cơ sở VET ở Việt Nam đã tích cực hơn trong các phương thức cung cấp VET mới. Tuy nhiên, có ít cơ hội hơn cho các nhà cung cấp trực tuyến của doanh nghiệp nước ngoài trong phân ngành này. Hy vọng rằng sáng kiến của Chính phủ về phát triển các trường cao đẳng nghề chất lượng cao có thể tạo ra những cơ hội mới.
Các trường đại học trực tuyến ở Việt Nam
Hai nhà tiên phong trong lĩnh vực giáo dục trực tuyến mới nổi này là FUNiX (thuộc sở hữu của Tập đoàn FPT) và Topica Uni (thuộc tập đoàn Topica Edtech) đã bắt đầu thu hút được sự công nhận của giới trẻ Việt Nam.
Đại học ảo ASEAN (ASEAN Cyber University - ACU)
Dự án Đại học ảo ASEAN được Chính phủ Hàn Quốc (ROK) tài trợ vào năm 2011. Dự án nhằm hỗ trợ 4 nước thành viên ASEAN (Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam) tiếp thu công nghệ và kiến thức liên quan đến E-learning và để giúp học sinh ở vùng sâu vùng xa tiếp cận với giáo dục đại học. Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST) là trường đại học được lựa chọn tại Việt Nam.
Mặc dù thực tế là dự án ACU đã được hỗ trợ mạnh mẽ bởi ROK, vốn rất có kinh nghiệm trong việc vận hành các trường đại học ảo, nhưng vẫn chưa có một chương trình cử nhân trực tuyến nào được cung cấp tại trung tâm E-learning (được gọi là BKE) của trường Đại học Bách khoa Hà Nội với các chương trình hiện tại chỉ là các khóa học ngắn hạn.
Các khóa học trực tuyến sau đại học
Hiện chưa cho phép cung cấp trực tuyến các nghiên cứu sau đại học ở Việt Nam, ngoại trừ chương trình Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh do Đại học Nam Columbia của Hoa Kỳ cung cấp, được hỗ trợ bởi Hội Khuyến học Việt Nam.
Những thách thức chính đối với sự phát triển E­learning trong lĩnh vực giáo dục đại học bao gồm:
- Số lượng các nhà cung cấp nhà nước và tư nhân cung cấp các chương trình đào tạo trực tuyến vẫn còn hạn chế, chưa đến 10% tổng số các cơ sở tại Việt Nam;
- Sinh viên Việt Nam chưa đánh giá đúng giá trị nội tại của việc học trực tuyến do nhận thức chung của xã hội về đào tạo “trực tuyến”, thiếu hiểu biết về giá trị của một "bằng trực tuyến";
- Các văn bằng giáo dục trực tuyến được cấp hiện nay được gọi là "đào tạo từ xa" và được coi là một giải pháp thay thế thấp hơn, không chính thức cho những người học có thành tích học tập kém hoặc điều kiện kinh tế kém;
- Việt Nam vẫn là một thị trường giáo dục nhạy cảm về học phí;
- Tỷ lệ bỏ học của các khóa học E-learning vẫn ở mức cao với khoảng 30 - 40% người học đã đăng ký không hoàn thành chương trình của mình [6];
- Những thách thức liên quan đến đảm bảo và kiểm định chất lượng cho các chương trình đào tạo trực tuyến;
- Trình độ tiế ng Anh thấp là một trở ngại đối với sinh viên Việt Nam.
Khu vực trường học
Các công ty Edtech hiện nay tại Việt Nam tập trung vào 3 sản phẩm và dịch vụ chính: (1) cung cấp nội dung số hướng đến người học ở nhiều lứa tuổi khác nhau; (2) Hệ thống Quản lý học tập (LMS); và tích hợp công nghệ tiên tiến như thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR) và trí tuệ nhân tạo (AI).
Về nội dung số, thị trường Việt Nam đã có rất nhiều nhà cung cấp dịch vụ cung cấp nội dung với các sản phẩm chủ yếu như:
- Mầm non: chủ yếu tập trung vào các môn học tiếng Anh và nội dung học tập dựa trên trò chơi hướng đến các nhóm tuổi khác nhau;
- K-12: một số lượng lớn các nhà cung cấp dịch vụ luyện thi, các lựa chọn tự học, truy cập sách điện tử và tìm kiếm dịch vụ dạy thêm;
- Dạy tiếng Anh cho sinh viên và người lớn.
Các nhà sáng lập của các startup Edtech trẻ Việt Nam hầu hết là Edtech “thế hệ thứ ba” (từ năm 2015), trong đó có nhiều người đã từng học tập ở nước ngoài. Các công ty Edtech Việt Nam cũng đã cố gắng đa dạng hóa nội dung sản phẩm của họ sang các lĩnh vực phát triển kỹ năng khác (ví dụ: Toán học) ngoài các chương trình dạy tiếng Anh. Điều này phù hợp với các mong muốn ngày càng tăng của các bậc phụ huynh Việt Nam cho con em mình phát triển các kỹ năng STEM và đạt thành tích xuất sắc trong học tập.
Thị trường Edtech cho nội dung số tại Việt Nam cũng đã thu hút các tập đoàn Edtech nước ngoài trong xu hướng sử dụng nội dung số ngày càng tăng của các trường trong nước. Các tập đoàn này tiếp cận thị trường thông qua các chi nhánh tại Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với các cơ quan quản lý giáo dục.
Ngoài việc cung cấp nội dung kỹ thuật số, các doanh nghiệp Edtech Việt Nam cũng cung cấp các giải pháp Hệ thống Quản lý Học tập (LMS) cho khu vực trường học, từ quản lý trường học, đổi mới dạy và học, đến các dịch vụ dạy thêm và đánh giá.
Liên quan đến các giải pháp kết hợp công nghệ AR hoặc VR, hầu hết các nhà cung cấp hiện tại đều đến từ nước ngoài, đặc biệt là Singapore, Malaysia và Hàn Quốc.
Hàn Quốc có khoảng 10 đến 20 công ty Edtech tham gia các phái đoàn thương mại do Hàn Quốc tổ chức hàng năm tại Việt Nam, cung cấp nhiều giải pháp và công nghệ giáo dục. Sự kiện gần đây nhất là Korea Edtech Roadshow vào tháng 11 năm 2019 tại Hà Nội và TP. HCM với 20 công ty, nhiều công ty cung cấp giải pháp kỹ thuật số ELT hướng đến nhiều nhóm đối tượng người học, từ trình độ tiểu học đến người lớn.
Vương quốc Anh tích cực quan tâm đến lĩnh vực Edtech của Việt Nam. Bộ Đầu tư và Thương mại (DIT) đặt Edtech là một trong những lĩnh vực ưu tiên chính trong kế hoạch hoạt động của mình tại Việt Nam. Hiệp hội Dịch vụ Giáo dục Anh Quốc (BESA) phối hợp với DIT tổ chức Triển lãm Nhà cung cấp Dịch vụ Giáo dục Anh Quốc (BESS) tại Việt Nam vào tháng 3 năm 2020, dựa trên thành công của sự kiện BESS đầu tiên vào tháng 3 năm 2019.
Phần Lan nổi lên như một đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ khác trong lĩnh vực này. Hiện có khoảng 80 công ty Edtech ở Phần Lan và nhiều công ty trong số đó đang muốn phát triển kinh doanh ở các thị trường nước ngoài, trong đó Việt Nam là một điểm đến tiềm năng. Với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ Phần Lan, Phần Lan đã bắt đầu xây dựng chỗ đứng của mình trong lĩnh vực giáo dục của Việt Nam, đặc biệt là với Trường Quốc tế Việt Nam-Phần Lan mới được khánh thành tại TP. HCM năm 2018.
Ngoài ba quốc gia nêu trên, các nhà cung cấp dịch vụ Edtech từ Hoa Kỳ, Singapore và Israel, cũng đã thiết lập sự hiện diện của mình tại Việt Nam mà không có quan hệ đối tác địa phương.
 
 
Các cơ hội trong lĩnh vực Edtech ở Việt Nam
 
Đầu tư vào các trường mẫu giáo và trường K-12 sẽ tiếp tục phát triển mạnh, bao gồm các cơ sở mới, mua bán và sáp nhập (M&A) và các giao dịch cổ phần tư nhân. Phân khúc này nhận được sự quan tâm nhiều hơn bất kỳ phân khúc nào trong những năm gần đây và luôn nằm trong tầm ngắm của các nhà đầu tư chiến lược và tài chính. Đầu tư vào lĩnh vực này dự kiến sẽ tăng trưởng do nhu cầu lớn, đặc biệt là thông qua việc mở rộng địa bàn ra ngoài Hà Nội và TP. HCM khi tốc độ đô thị hóa và thu nhập bình quân đầu người tăng lên.
Đầu tư cho giáo dục đại học và dạy nghề sẽ được quan tâm hơn. Các quy định hiện hành để thành lập các trường đại học mới khá nghiêm ngặt, bao gồm yêu cầu cấp phép (thành lập phải được thủ tướng phê duyệt) và yêu cầu vốn tối thiểu (1.000 tỷ VND - 43,5 triệu USD, không bao gồm giá trị đất). Do đó, hầu hết các giao dịch trong phân khúc này đều được thực hiện thông qua hình thức M&A.
Đào tạo cho một kỷ nguyên công nghệ mới sẽ là một sự phát triển tất yếu. Tiếng Anh được coi là một kỹ năng thiết yếu trong thời đại toàn cầu hóa và đã thu hút được các khoản đầu tư lớn từ các quỹ đầu tư tư nhân nước ngoài như Baring Private Equity Asia mua lại Trung tâm Anh ngữ Hội Việt Mỹ (2019), Mekong Capital và Kaizen PE đầu tư vào Trung tâm Anh ngữ YOLA (2017-2019) và Đối tác TAEL đầu tư vào IvyPrep Education (2018-2020). Tuy nhiên, vào đầu cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, Quỹ Khoa học Quốc gia - một cơ quan độc lập của chính phủ Hoa Kỳ - dự đoán rằng 80% việc làm được tạo ra trong thập kỷ tới sẽ yêu cầu một số dạng toán và kỹ năng khoa học. Vì vậy, ngành giáo dục ở mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang phải đối mặt với việc chuẩn bị cho thế hệ học sinh những kỹ năng cần thiết cho môi trường làm việc trong thế kỷ 21. Do đó, giáo dục STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) được kỳ vọng sẽ thu hút nhiều sự quan tâm hơn.
Đào tạo trực tuyến sẽ là phương thức bổ trợ cho mô hình đào tạo truyền thống. Sự bùng phát của đại dịch COVID-19 đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với - mô hình giáo dục truyền thống. Nhiều cơ sở giáo dục đã nhanh chóng chuyển sang dạy học trực tuyến. Ví dụ: YOLA và Everest Education đã chuyển đổi thành công hơn 90% học sinh của họ sang các lớp học trực tuyến trong khi Teky - Viện công nghệ dành cho trẻ em đã hoàn thành nền tảng Edtech vào tháng 2, thay vì phát triển trong 2-3 năm tới.
Những kết quả tích cực này có thể là dấu hiệu cho tương lai của mô hình giáo dục trực tuyến và là sự khởi đầu của xu hướng đầu tư vào Edtech. Tuy nhiên, mô hình giáo dục trong tương lai có thể sẽ là sự kết hợp giữa trực tuyến và ngoại tuyến, trong đó giáo dục trực tuyến sẽ bổ sung cho mô hình truyền thống. Các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tài chính đã và đang chú ý đến phân khúc này.
Ngoài ra, nâng cao kỹ năng cũng là mảng cần được nhắm đến khi những người đi làm cũng cần phải phát triển kỹ năng của họ hoặc là học thêm kỹ năng mới để công việc có thể phát triển hơn hoặc tìm được nhiều cơ hội làm việc.
Cũng có một số mảng thị trường ngách khác như dạy lập trình. Ví dụ như CoderSchool ở TP. HCM, một trung tâm dạy lập trình cho người lớn, nhận được rất nhiều emails đến từ các công ty hỏi xem có kỹ sư nào để thuê về làm việc.
Ngành Giáo dục Mầm non cũng là một thị trường ngách khác ở Việt Nam, mang lại cơ hội kinh doanh tiềm năng cho các trường mẫu giáo tư thục theo kế hoạch phát triển ngành chiến lược của Chính phủ. Đặc biệt, cơ hội cho các doanh nghiệp Edtech trong lĩnh vực này bao gồm:
- Thiết kế nội dung dạy tiếng Anh cho trẻ em học ngoại ngữ, các kỹ năng cơ bản (mềm) của thế kỷ 21.
- Các giải pháp đào tạo giáo viên được cung cấp trên nền tảng kỹ thuật số hoặc được tích hợp vào hệ sinh thái cung cấp cả nội dung và công cụ phát triển nghề nghiệp giáo viên.
- Phát triển chương trình giảng dạy, đảm bảo chất lượng và quản lý việc thực hiện chương trình nghị sự kỹ thuật số ở cấp độ thể chế.
Các cơ hội kinh doanh tiềm năng cho mảng giáo dục K-12 gồm:
- Nội dung số: trong các môn học, STEM/STEAM được điều chỉnh và có thể được tích hợp vào chương trình giảng dạy hiện hành của Việt Nam.
- Sách giáo khoa điện tử: chương trình giáo dục phổ thông mới đặt ra khung năng lực cốt lõi không còn phụ thuộc vào bộ sách giáo khoa duy nhất.
- Các sản phẩm đánh giá (đặc biệt đối với dạy tiếng Anh) sẽ là một sản phẩm giá trị gia tăng được cung cấp tại Việt Nam cùng với các dịch vụ gia sư và nội dung học tập kỹ thuật số.
Về tổng quan, thị trường Edtech ở Việt Nam giống như là đỉnh của tảng băng. Nhìn lên trên thì chưa có ai đang dẫn đầu nhưng nhìn bên dưới thì có rất nhiều cơ hội. Và để Edtech có thể phát triển mạnh mẽ hơn thì cần có sự đầu tư, tạo ra một thị trường cạnh tranh với nhiều startup./.
 
                 Theo Nguyễn Lê Hằng
Bản tin Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo số 30/2021
 
Tài liệu tham khảo:
Digital Education Market by End User, Learning Type, Course Type, and Region - Global Forecast to 2025, Digital Education Market
E-Learning In Vietnam Before And After COVID-19 Outbreak, 3/3/2020, B&Company Vietnam
How KiddiHub optimized their Edtech platform with AWS Well-Architected Framework, 9/3/2020, OSAM
Keep an Eye on These 5 IT-related Sectors for Your Investment in Vietnam
DealStreet Asia (22/7/2021), Vietnams Edtech scene see spurt in investments, but real test will be user retention
Austrade (2020), Vietnam Edtechscoping studysummary report24 february 2020
What the future could hold for education investment in Vietnam, BricCham Vietnam, 29/giới trẻ Việt Nam.
 
  


 
Bức tranh thị trường edtech việt nam (phần cuối)
 
Quy mô thị trường
 
Theo Petersons, nhà xuất bản nổi tiếng của Hoa Kỳ, đào tạo từ xa có lịch sử bắt nguồn từ thế kỷ 19, phát triển theo thời gian từ trao đổi thư, nghe đài cho đến học trên TV và Internet. Kể từ đó, tiến bộ công nghệ đã thay đổi hoàn toàn ngành giáo dục với tốc độ phát triển tăng vọt. MarketsandMarkets dự báo quy mô thị trường giáo dục trực tuyến toàn cầu tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) là 31,4%, tăng từ 8,4 triệu USD năm 2020 lên 33,2 triệu USD vào năm 2025 [1]. Các yếu tố chính được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường giáo dục trực tuyến bao gồm tăng khả năng thâm nhập Internet trên phạm vi toàn cầu; giảm chi phí cơ sở hạ tầng và tăng khả năng mở rộng quy mô của học trực tuyến; nhu cầu ngày càng tăng đối với hình thức đào tạo theo kiểu chia nhỏ nội dung (microlearning). Những tiến bộ công nghệ như lớp học ảo là cơ hội trong tương lai gần cho các công ty đang cung cấp dịch vụ học tập trực tuyến.
 
Hình 1. Các cơ hội hấp dẫn trong thị trường giáo dục trực tuyến toàn cầu
 
Còn ở Việt Nam, theo Báo cáo “Vietnam E­Learning Market Outlook to 2023” của Ken Research công bố tháng 8 năm 2019, năm 2019, thị trường Edtech Việt Nam trị giá 2 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng CAGR giai đoạn 2019-2023 ước tính đạt 23,4% và quy mô thị trường dự đoán đạt 3 tỷ USD vào năm 2023 (để so sánh, CAGR của Philippines là 21,7%, quy mô thị trường là 2,7 tỷ USD, và CAGR của Malaysia là 16,1%, quy mô thị trường là 2
 tỷ USD) [2].
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang trở thành một thị trường tiềm năng cho các công ty khởi nghiệp Edtech khi có tên trong top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng E-learning nhanh nhất năm 2019 (44,3%) [3], trong đó các động lực chính cho tăng trưởng bao gồm:
- Ngành giáo dục góp phần quan trọng trong việc hiện thực hóa chương trình chuyển đổi số của Chính phủ;
- Công cuộc đổi mới toàn diện giáo dục ở Việt Nam từ mầm non đến đại học (tức là nâng cao chất lượng giáo dục ngang tầm với các tiêu chuẩn quốc tế) để thu hút được sự quan tâm và tham gia mạng mẽ của tất cả các nhóm bên liên quan chính, bao gồm các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý giáo dục, giảng viên, giáo viên và sinh viên;
- Phần lớn dân số Việt Nam đều nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục và học tập suốt đời;
- 40% thu nhập của người Việt Nam dành cho giáo dục [4]
- Việt Nam có tỷ lệ người sử dụng Internet và dân số hiểu biết về công nghệ cao (Hình 2).
 
Hình 2. Tỷ lệ người sử dụng Internet ở Việt Nam và thế giới
Nguồn: Digital in Vietnam 2021, Wearesocial.com
Tuy nhiên, để tận dụng toàn bộ tiềm năng của thị trường Edtech tại Việt Nam, các nhà cung cấp Edtech cần phải đối mặt với những thách thức hiện có [5], chẳng hạn như:
- Thời gian cần thiết để chuyển đổi hệ thống và chương trình giảng dạy từ hình thức giảng dạy trực tiếp trên lớp thông thường sang hình thức giáo dục trực tuyến cho cả cá nhân và doanh nghiệp;
- Sự ngần ngại của một số giáo viên/giảng viên trong việc cung cấp giáo dục trực tuyến;
- Nhận thức rộng rãi ở cấp độ thấp về giá trị hoặc tình trạng của giáo dục trực tuyến;
- Thiếu bằng chứng cho thấy thị trường sẵn sàng chi trả cho các khóa học trực tuyến;
- Nhu cầu đảm bảo chất lượng cao hơn trong giáo dục trực tuyến.
Tổng đầu tư
Sự đeo bám dai dẳng của đại dịch COVID-19dường như đã dẫn đến sự hồi sinh về đầu tư cho mảng Edtech mới phát triển ở Việt Nam. Từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2021, đã có 6 startup trong lĩnh vực Edtech nhận được vốn đầu tư lên đến ít nhất là 22 triệu USD.
Trong khi đó nếu nhìn lại các năm trước thì chỉ có 3 thương vụ được hoàn thành trong 2020 và 6 thương vụ ở năm 2019 [5].
Theo Do Ventures, tổng số vốn đầu tư vào Edtech ở Vietnam trong năm 2020 là 8 triệu USD và trong năm 2019 là 32 triệu USD. Dường như có sự đi xuống trong 2 năm qua, kể từ năm 2018 khi Topica Edtech Group đã huy động được 50 triệu USD từ quỹ tư nhân Northstar, nâng tổng vốn đầu tư cho lĩnh vực Edtech năm đó là 53 triệu USD [5].
Một số các công ty ở nước ngoài cũng đang muốn nhắm đến và đang hoạt động trong mảng Edtech ở Vietnam, ví dụ như là Astrid (Thụy Điển), Geniebook (Singapore), Snapask (Hong Kong) và Ruangguru (Indonesia). Điều này cũng làm thúc đẩy lượng đầu tư vào thị trường đầy triển vọng này.
Một số thương vụ nổi bật trong năm 2021 là ELSA (ứng dụng học tiếng Anh ELSA) đã huy động được 15 triệu USD từ các nhà đầu tư như Vietnam Investment Group, SIG, Gradient Ventures, SOSV, Monks Hill, Ventures, Endeavor và Globant Ventures. Edmicro (nền tảng giáo dục online Onluyen.vn) gọi được 2 triệu USD từ BEENEXT, Qualgro và Insignia. Manabie (ứng dụng học tập gồm một ngân hàng câu hỏi bài tập và video bài giảng dựa trên tiêu chuẩn bộ giáo dục) có được 3 triệu USD từ Do Ventures, Genesia và Chiba Dojo. Ngoài ra còn có một số các thương vụ khác sẽ được tiến hành trong năm nay như là Kyna và ekidPro. Kyna, ứng dụng học tiếng Anh, hy vọng sẽ huy động được 5 triệu USD trong vòng Series A.
Các nhà cung cấp và các sản phẩm hiện có trên thị trường Edtech Việt
Hình 3. Bức tranh công nghệ giáo dục của Việt Nam
 
Nguồn: Vietnambiz.vn
 
Giáo dục đại học và giáo dục và đào tạo nghề (VET)
Các trường đại học công lập đã và đang phát triển và cung cấp các khóa học và chương trình E­learning từ năm 2007. Có tổng số 237 trường đại học ở Việt Nam, trong đó có 22 trường đang cung cấp các chương trình đào tạo từ xa và E-learning là một trong những phương thức để cung cấp các khóa học này [6].
Trong 10 năm gần đây, ngành giáo dục đại học đã đạt được những kết quả nhất định trong việc giải quyết nhu cầu giáo dục thường xuyên của người dân Việt Nam. Hai tổ chức hàng đầu trong nỗ lực này là Viện Đại học Mở Hà Nội và Trường Đại học Mở TP. HCM. Các trường đại học công lập và tư thục khác trên cả nước cũng đã có những nỗ lực đáng kể trong việc bắt kịp các xu hướng kỹ thuật số trong giáo dục.
Không phải tất cả các cơ sở giáo dục tại Việt Nam đều có nền tảng riêng, được phát triển nội bộ cho các chương trình học điện tử. Đối với những cơ sở không đủ khả năng thiết lập nền tảng Hệ thống Quản lý học tập (LMS) của riêng mình, họ chọn hợp tác với Topica Group. Tập đoàn này cung cấp các chương trình cử nhân sử dụng nền tảng của Topica, với sự hỗ trợ kỹ thuật và học thuật cho người học.
Các cơ sở VET ở Việt Nam đã tích cực hơn trong các phương thức cung cấp VET mới. Tuy nhiên, có ít cơ hội hơn cho các nhà cung cấp trực tuyến của doanh nghiệp nước ngoài trong phân ngành này. Hy vọng rằng sáng kiến của Chính phủ về phát triển các trường cao đẳng nghề chất lượng cao có thể tạo ra những cơ hội mới.
Các trường đại học trực tuyến ở Việt Nam
Hai nhà tiên phong trong lĩnh vực giáo dục trực tuyến mới nổi này là FUNiX (thuộc sở hữu của Tập đoàn FPT) và Topica Uni (thuộc tập đoàn Topica Edtech) đã bắt đầu thu hút được sự công nhận của giới trẻ Việt Nam.
Đại học ảo ASEAN (ASEAN Cyber University - ACU)
Dự án Đại học ảo ASEAN được Chính phủ Hàn Quốc (ROK) tài trợ vào năm 2011. Dự án nhằm hỗ trợ 4 nước thành viên ASEAN (Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam) tiếp thu công nghệ và kiến thức liên quan đến E-learning và để giúp học sinh ở vùng sâu vùng xa tiếp cận với giáo dục đại học. Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST) là trường đại học được lựa chọn tại Việt Nam.
Mặc dù thực tế là dự án ACU đã được hỗ trợ mạnh mẽ bởi ROK, vốn rất có kinh nghiệm trong việc vận hành các trường đại học ảo, nhưng vẫn chưa có một chương trình cử nhân trực tuyến nào được cung cấp tại trung tâm E-learning (được gọi là BKE) của trường Đại học Bách khoa Hà Nội với các chương trình hiện tại chỉ là các khóa học ngắn hạn.
Các khóa học trực tuyến sau đại học
Hiện chưa cho phép cung cấp trực tuyến các nghiên cứu sau đại học ở Việt Nam, ngoại trừ chương trình Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh do Đại học Nam Columbia của Hoa Kỳ cung cấp, được hỗ trợ bởi Hội Khuyến học Việt Nam.
Những thách thức chính đối với sự phát triển E­learning trong lĩnh vực giáo dục đại học bao gồm:
- Số lượng các nhà cung cấp nhà nước và tư nhân cung cấp các chương trình đào tạo trực tuyến vẫn còn hạn chế, chưa đến 10% tổng số các cơ sở tại Việt Nam;
- Sinh viên Việt Nam chưa đánh giá đúng giá trị nội tại của việc học trực tuyến do nhận thức chung của xã hội về đào tạo “trực tuyến”, thiếu hiểu biết về giá trị của một "bằng trực tuyến";
- Các văn bằng giáo dục trực tuyến được cấp hiện nay được gọi là "đào tạo từ xa" và được coi là một giải pháp thay thế thấp hơn, không chính thức cho những người học có thành tích học tập kém hoặc điều kiện kinh tế kém;
- Việt Nam vẫn là một thị trường giáo dục nhạy cảm về học phí;
- Tỷ lệ bỏ học của các khóa học E-learning vẫn ở mức cao với khoảng 30 - 40% người học đã đăng ký không hoàn thành chương trình của mình [6];
- Những thách thức liên quan đến đảm bảo và kiểm định chất lượng cho các chương trình đào tạo trực tuyến;
- Trình độ tiế ng Anh thấp là một trở ngại đối với sinh viên Việt Nam.
Khu vực trường học
Các công ty Edtech hiện nay tại Việt Nam tập trung vào 3 sản phẩm và dịch vụ chính: (1) cung cấp nội dung số hướng đến người học ở nhiều lứa tuổi khác nhau; (2) Hệ thống Quản lý học tập (LMS); và tích hợp công nghệ tiên tiến như thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR) và trí tuệ nhân tạo (AI).
Về nội dung số, thị trường Việt Nam đã có rất nhiều nhà cung cấp dịch vụ cung cấp nội dung với các sản phẩm chủ yếu như:
- Mầm non: chủ yếu tập trung vào các môn học tiếng Anh và nội dung học tập dựa trên trò chơi hướng đến các nhóm tuổi khác nhau;
- K-12: một số lượng lớn các nhà cung cấp dịch vụ luyện thi, các lựa chọn tự học, truy cập sách điện tử và tìm kiếm dịch vụ dạy thêm;
- Dạy tiếng Anh cho sinh viên và người lớn.
Các nhà sáng lập của các startup Edtech trẻ Việt Nam hầu hết là Edtech “thế hệ thứ ba” (từ năm 2015), trong đó có nhiều người đã từng học tập ở nước ngoài. Các công ty Edtech Việt Nam cũng đã cố gắng đa dạng hóa nội dung sản phẩm của họ sang các lĩnh vực phát triển kỹ năng khác (ví dụ: Toán học) ngoài các chương trình dạy tiếng Anh. Điều này phù hợp với các mong muốn ngày càng tăng của các bậc phụ huynh Việt Nam cho con em mình phát triển các kỹ năng STEM và đạt thành tích xuất sắc trong học tập.
Thị trường Edtech cho nội dung số tại Việt Nam cũng đã thu hút các tập đoàn Edtech nước ngoài trong xu hướng sử dụng nội dung số ngày càng tăng của các trường trong nước. Các tập đoàn này tiếp cận thị trường thông qua các chi nhánh tại Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với các cơ quan quản lý giáo dục.
Ngoài việc cung cấp nội dung kỹ thuật số, các doanh nghiệp Edtech Việt Nam cũng cung cấp các giải pháp Hệ thống Quản lý Học tập (LMS) cho khu vực trường học, từ quản lý trường học, đổi mới dạy và học, đến các dịch vụ dạy thêm và đánh giá.
Liên quan đến các giải pháp kết hợp công nghệ AR hoặc VR, hầu hết các nhà cung cấp hiện tại đều đến từ nước ngoài, đặc biệt là Singapore, Malaysia và Hàn Quốc.
Hàn Quốc có khoảng 10 đến 20 công ty Edtech tham gia các phái đoàn thương mại do Hàn Quốc tổ chức hàng năm tại Việt Nam, cung cấp nhiều giải pháp và công nghệ giáo dục. Sự kiện gần đây nhất là Korea Edtech Roadshow vào tháng 11 năm 2019 tại Hà Nội và TP. HCM với 20 công ty, nhiều công ty cung cấp giải pháp kỹ thuật số ELT hướng đến nhiều nhóm đối tượng người học, từ trình độ tiểu học đến người lớn.
Vương quốc Anh tích cực quan tâm đến lĩnh vực Edtech của Việt Nam. Bộ Đầu tư và Thương mại (DIT) đặt Edtech là một trong những lĩnh vực ưu tiên chính trong kế hoạch hoạt động của mình tại Việt Nam. Hiệp hội Dịch vụ Giáo dục Anh Quốc (BESA) phối hợp với DIT tổ chức Triển lãm Nhà cung cấp Dịch vụ Giáo dục Anh Quốc (BESS) tại Việt Nam vào tháng 3 năm 2020, dựa trên thành công của sự kiện BESS đầu tiên vào tháng 3 năm 2019.
Phần Lan nổi lên như một đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ khác trong lĩnh vực này. Hiện có khoảng 80 công ty Edtech ở Phần Lan và nhiều công ty trong số đó đang muốn phát triển kinh doanh ở các thị trường nước ngoài, trong đó Việt Nam là một điểm đến tiềm năng. Với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ Phần Lan, Phần Lan đã bắt đầu xây dựng chỗ đứng của mình trong lĩnh vực giáo dục của Việt Nam, đặc biệt là với Trường Quốc tế Việt Nam-Phần Lan mới được khánh thành tại TP. HCM năm 2018.
Ngoài ba quốc gia nêu trên, các nhà cung cấp dịch vụ Edtech từ Hoa Kỳ, Singapore và Israel, cũng đã thiết lập sự hiện diện của mình tại Việt Nam mà không có quan hệ đối tác địa phương.
Các cơ hội trong lĩnh vực Edtech ở Việt Nam
Đầu tư vào các trường mẫu giáo và trường K-12 sẽ tiếp tục phát triển mạnh, bao gồm các cơ sở mới, mua bán và sáp nhập (M&A) và các giao dịch cổ phần tư nhân. Phân khúc này nhận được sự quan tâm nhiều hơn bất kỳ phân khúc nào trong những năm gần đây và luôn nằm trong tầm ngắm của các nhà đầu tư chiến lược và tài chính. Đầu tư vào lĩnh vực này dự kiến sẽ tăng trưởng do nhu cầu lớn, đặc biệt là thông qua việc mở rộng địa bàn ra ngoài Hà Nội và TP. HCM khi tốc độ đô thị hóa và thu nhập bình quân đầu người tăng lên.
Đầu tư cho giáo dục đại học và dạy nghề sẽ được quan tâm hơn. Các quy định hiện hành để thành lập các trường đại học mới khá nghiêm ngặt, bao gồm yêu cầu cấp phép (thành lập phải được thủ tướng phê duyệt) và yêu cầu vốn tối thiểu (1.000 tỷ VND - 43,5 triệu USD, không bao gồm giá trị đất). Do đó, hầu hết các giao dịch trong phân khúc này đều được thực hiện thông qua hình thức M&A.
Đào tạo cho một kỷ nguyên công nghệ mới sẽ là một sự phát triển tất yếu. Tiếng Anh được coi là một kỹ năng thiết yếu trong thời đại toàn cầu hóa và đã thu hút được các khoản đầu tư lớn từ các quỹ đầu tư tư nhân nước ngoài như Baring Private Equity Asia mua lại Trung tâm Anh ngữ Hội Việt Mỹ (2019), Mekong Capital và Kaizen PE đầu tư vào Trung tâm Anh ngữ YOLA (2017-2019) và Đối tác TAEL đầu tư vào IvyPrep Education (2018-2020). Tuy nhiên, vào đầu cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, Quỹ Khoa học Quốc gia - một cơ quan độc lập của chính phủ Hoa Kỳ - dự đoán rằng 80% việc làm được tạo ra trong thập kỷ tới sẽ yêu cầu một số dạng toán và kỹ năng khoa học. Vì vậy, ngành giáo dục ở mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang phải đối mặt với việc chuẩn bị cho thế hệ học sinh những kỹ năng cần thiết cho môi trường làm việc trong thế kỷ 21. Do đó, giáo dục STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) được kỳ vọng sẽ thu hút nhiều sự quan tâm hơn.
Đào tạo trực tuyến sẽ là phương thức bổ trợ cho mô hình đào tạo truyền thống. Sự bùng phát của đại dịch COVID-19 đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với - mô hình giáo dục truyền thống. Nhiều cơ sở giáo dục đã nhanh chóng chuyển sang dạy học trực tuyến. Ví dụ: YOLA và Everest Education đã chuyển đổi thành công hơn 90% học sinh của họ sang các lớp học trực tuyến trong khi Teky - Viện công nghệ dành cho trẻ em đã hoàn thành nền tảng Edtech vào tháng 2, thay vì phát triển trong 2-3 năm tới.
Những kết quả tích cực này có thể là dấu hiệu cho tương lai của mô hình giáo dục trực tuyến và là sự khởi đầu của xu hướng đầu tư vào Edtech. Tuy nhiên, mô hình giáo dục trong tương lai có thể sẽ là sự kết hợp giữa trực tuyến và ngoại tuyến, trong đó giáo dục trực tuyến sẽ bổ sung cho mô hình truyền thống. Các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tài chính đã và đang chú ý đến phân khúc này.
Ngoài ra, nâng cao kỹ năng cũng là mảng cần được nhắm đến khi những người đi làm cũng cần phải phát triển kỹ năng của họ hoặc là học thêm kỹ năng mới để công việc có thể phát triển hơn hoặc tìm được nhiều cơ hội làm việc.
Cũng có một số mảng thị trường ngách khác như dạy lập trình. Ví dụ như CoderSchool ở TP. HCM, một trung tâm dạy lập trình cho người lớn, nhận được rất nhiều emails đến từ các công ty hỏi xem có kỹ sư nào để thuê về làm việc.
Ngành Giáo dục Mầm non cũng là một thị trường ngách khác ở Việt Nam, mang lại cơ hội kinh doanh tiềm năng cho các trường mẫu giáo tư thục theo kế hoạch phát triển ngành chiến lược của Chính phủ. Đặc biệt, cơ hội cho các doanh nghiệp Edtech trong lĩnh vực này bao gồm:
- Thiết kế nội dung dạy tiếng Anh cho trẻ em học ngoại ngữ, các kỹ năng cơ bản (mềm) của thế kỷ 21.
- Các giải pháp đào tạo giáo viên được cung cấp trên nền tảng kỹ thuật số hoặc được tích hợp vào hệ sinh thái cung cấp cả nội dung và công cụ phát triển nghề nghiệp giáo viên.
- Phát triển chương trình giảng dạy, đảm bảo chất lượng và quản lý việc thực hiện chương trình nghị sự kỹ thuật số ở cấp độ thể chế.
Các cơ hội kinh doanh tiềm năng cho mảng giáo dục K-12 gồm:
- Nội dung số: trong các môn học, STEM/STEAM được điều chỉnh và có thể được tích hợp vào chương trình giảng dạy hiện hành của Việt Nam.
- Sách giáo khoa điện tử: chương trình giáo dục phổ thông mới đặt ra khung năng lực cốt lõi không còn phụ thuộc vào bộ sách giáo khoa duy nhất.
- Các sản phẩm đánh giá (đặc biệt đối với dạy tiếng Anh) sẽ là một sản phẩm giá trị gia tăng được cung cấp tại Việt Nam cùng với các dịch vụ gia sư và nội dung học tập kỹ thuật số.
Về tổng quan, thị trường Edtech ở Việt Nam giống như là đỉnh của tảng băng. Nhìn lên trên thì chưa có ai đang dẫn đầu nhưng nhìn bên dưới thì có rất nhiều cơ hội. Và để Edtech có thể phát triển mạnh mẽ hơn thì cần có sự đầu tư, tạo ra một thị trường cạnh tranh với nhiều startup./.
 
                 Theo Nguyễn Lê Hằng
Bản tin Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo số 30/2021
 
Tài liệu tham khảo:
Digital Education Market by End User, Learning Type, Course Type, and Region - Global Forecast to 2025, Digital Education Market
E-Learning In Vietnam Before And After COVID-19 Outbreak, 3/3/2020, B&Company Vietnam
How KiddiHub optimized their Edtech platform with AWS Well-Architected Framework, 9/3/2020, OSAM
Keep an Eye on These 5 IT-related Sectors for Your Investment in Vietnam
DealStreet Asia (22/7/2021), Vietnams Edtech scene see spurt in investments, but real test will be user retention
Austrade (2020), Vietnam Edtechscoping studysummary report24 february 2020
What the future could hold for education investment in Vietnam, BricCham Vietnam, 29/giới trẻ Việt Nam.
 
 
 
 

Số lần đọc : 122   Cập nhật lần cuối: 20/09/2021

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 11490038

Số người Onlne: 19