Nghiên cứu → Đa chiều

Bác học và Nhà báo


 BÁC HỌC VÀ NHÀ BÁO

 

NGUYỄN TẤN TUẤN

 

          Nhà báo đầu tiên Việt Nam là Trương Vĩnh Ký (1837-1898), tên tự là Sỹ Tải, tên thánh là Jean Baptiste hya Pétrus Ký; quê ở Vĩnh Thanh, Tân Minh, Vĩnh Long (nay thuộc Bến Tre). Ông được người đường thời xếp vào danh sách 18 nhà bác học hàng đầu của thế giới. Ông thành lập, làm tổng biên tập tờ báo quốc ngữ đầu tiên, đồng thời là cây bút chủ chốt của rất nhiều báo khác và được coi là người đặt nền móng cho báo chí quốc ngữ Việt Nam.

          Nổi tiếng là thần đồng, hiếu học, ngay từ bé Trương Vĩnh Ký đã thông thạo chữ Hán và quốc ngữ, được một linh mục đưa đến Cái Nhum học tiếng La tinh. Sau đó, qua học trường Pinhalu ở Campuchia. Khoảng năm 1951-1858 được cấp học bổng ở trường Pénang trên Ấn Độ Dương. Năm 1863, ông làm phiên dịch cho phái đoàn nhà Nguyễn sang Pháp thương lượng chuộc ba tỉnh miền đông. Về nước, ông tham gia hoạt động xã hội mạnh mẽ.
          Năm 1886, Trương Vĩnh Ký cộng tác với Toàn quyền Paul Bert và có lúc dạy tiếng Pháp cho vua Đồng Khánh. Ít lâu, ông chán nản rút khỏi chính trường, chuyên tâm vào việc nghiên cứu các khoa học nhân văn và ngôn ngữ.
          Trương Vĩnh Ký là một học giả lớn. Ông thông thạo 15 thứ tiếng phương Tây, 11 thứ tiếng phương Đông. Ông cũng là thành viên Hội Nhân chủng và Khoa học miền Tây nước Pháp, Hội chuyên Học – nói tiếng phương Đông, Hội chuyên khoa văn hóa Á Châu… ông được người đương thời xếp vào danh sách 18 nhà bác học hàng đầu thế giới.
          Bằng trí tuệ uyên bác, năng lực cảm nhận và sáng tạo cao, cường độ làm việc nhanh, Trương Vĩnh Ký đã tạo ra dung lượng tác phẩm đồ sộ (hơn 100 bộ sách và hàng nghìn bài viết) gồm nhiều thế loại, nhiều nghành khoa học, đáng làm chúng ta kinh ngạc.
          Là nhà ngôn ngữ đầu tiên của Việt Nam, Trương Vĩnh Ký rất coi trọng, tin tưởng và phấn đấu cho tiếng Việt, đưa nó thành một ngôn ngữ văn hóa phổ biến, mang đậm bản sắc dân tộc. với lĩnh vực văn hóa quốc ngữ, ông là một trong số ít người tiên phong, chủ trương thiết lập câu văn xuôi với “tiếng An Nam ròng”, “câu văn trơn tuột như nói”…
          Ông cũng là một trong những nhà dịch thuật đầu tiên, nổi tiếng với việc dịch các tác phẩm tiếng Hán, tiếng Pháp sang tiếng Việt. Nhưng đáng nói nhất là công lao to lớn, vai trò quan trọng của Trương Vĩnh Ký trong lịch sử báo chí nước nhà. Ông thành lập và làm Tổng biên tập nhưng tờ báo quốc ngữ đầu tiên, đồng thời là cây bút chủ chốt của rất nhiều báo khác. Ông đã đặt nền móng và dốc sức phát triển báo chí Việt Nam theo hướng toàn diện, rộng lớn về quy mô, chặt chẽ và kết cấu, đa dạng về phong phú và thuận tiện, gần gũi, hòa đồng về phương thức tiếp cận bạn đọc.
          Có thể nói Nhà báo đầu tiên Việt Nam chính là Trương Vĩnh Ký (1837-1898), tên tự là Sỹ Tải, tên thánh là Jean Baptiste hya Pétrus Ký; quê ở Vĩnh Thanh, Tân Minh, Vĩnh Long (nay thuộc Bến Tre).
          Ông thành lập và làm Tổng biên tập tờ báo quốc ngữ đầu tiên, đồng thời là cây bút chủ chốt của nhiều tờ báo khác. Ông đã đặt nền móng cho sự phát triển báo chí Việt Nam sau này theo hướng toàn diện, rộng lớn về quy mô, chặt chẽ về kết cấu, đa dạng và phong phú, thuận tiện, gần gũi, hòa đồng, phương thức tiếp cận bạn đọc.
          Tờ báo quốc ngữ đầu tiên là tờ Gia Định báo, xuất bản từ ngày 15/4/1865. Gia định báo do Trương Vĩnh Ký khởi xướng và làm Chủ nhiệm, hoạt động đến tận năm 1909 mới đình bản. Đây là một tờ tuần báo, nhưng ngày ra không nhất định – khi thì thứ ba, khi thứ tư hoặc thứ bảy số trang cũng không ổn định – từ 4 đến 12 trang. Báo có khuôn khổ 32 x 25 (cm), giá bán mỗi số là 0,17 đồng (nếu đặt mua cả năm 6,67 đồng).
          Ban đầu nội dung báo gồm 2 phần: công vụ và tạp vụ, về sau có thêm phần mở rộng (phần khảo cứu, nghị luận). Phần công vụ chuyên về lĩnh vực chính trị, pháp lý và công quyền. phần này đăng tải các Sắc lệnh, Nghị định Thông tư, Đạo lệnh, Chỉ dụ…của chính quyền Bảo hộ Pháp và triều đình Nguyễn; những tin về cấp bằng, thăng chức hạ chức, bãi chức, thuyên chuyển công tác, hoạt động quân sự, biên bản các cuộc họp của Hội đồng Quản hạt, những tin qua đường bưu điện của hãng Hanas...
          Phần tạp vụ của tờ báo đề cập nhiều lĩnh vực: kinh tế, tôn giáo, văn hóa, xã hội…với các mục như lời dặn, khuyến cáo, ra giảng mang tính tuyên truyền hành chính; những tin liên quan đến lạm phát, giá cả, sưu thế, các báo cáo về tình hình canh nông, thương mại, kỷ nghệ, địa chính… cả một số bản tường thuật về lễ đón, lễ hội, cuộc chiêu đãi, đám tang…
          Phần mở rộng có giá trị và sức cuốn hút nhất là phần khảo cứu, nghị luận về văn hóa, đạo đức, phong tục lễ nghi, tư tưởng lịch sử, thơ văn… các bài đăng ở phần này có thể chia làm các loại như: truyền bá khoa học thực nghiệm về y tế, vệ sinh kỹ thuật đến vật lý, hóa học, tự nhiên học…
          Loại luận thuyết nhằm cải tiến xã hội gồm: Tư tưởng, triết học, đạo đức, lịch sử đến tôn giáo, thần học, chiêm tinh…
          Loại phổ biến khoa học ngôn ngữ - gồm những sáng tác, sưu tầm, khảo cứu, dịch thuật từ tiếng Hán, Pháp, Anh, những chuyên luận, bình giảng thơ văn cổ, tìm hiểu chữ Nôm, truyền thuyết, tục ngữ, cao dao, cổ tích, ngụ ngôn…
          Ngoài những phần trên, Gia Định báo còn có mẩu quảng cáo gồm những lời cáo dưới dạng thông báo, nhắn tin, bố cáo, cáo phó…và những lời rao vặt thời đó.
          Tuy còn nhiều điểm hạn chế: chưa phân biệt rõ về văn nói nói và văn viết nên ngôn từ, câu chữ còn nôm na, mang tính khẩu ngữ khá đậm nét, hình thức mỹ thuật cũng chưa đẹp. Tuy vậy với nội dung giữ gìn bản sắc dân tộc, phổ biến, cổ vũ chữ quốc ngữ, cung cấp những kiến thức, thông tin mọi mặt cho nhân dân, trong suốt 44 năm tồn tại. Gia Định báo đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, xứng đáng là tờ báo tiền thân của báo chí Việt Nam sau này.

Số lần đọc : 3618   Cập nhật lần cuối: 26/06/2017

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 11063169

Số người Onlne: 32