Nghiên cứu → Kinh tế - Du lịch

Về Chiềng Ban bàn xây dựng nông thôn mới nâng cao


 



Về Chiềng Ban bàn xây dựng nông thôn mới nâng cao
 
Đinh Đức  Ba
 
Nói đến Chiềng Ban chắc nhiều người ở Sơn La đều biết, đều có một thời để nhớ. Nhớ vì đây là nơi Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh cũng như một số cơ quan, đơn vị sơ tán trong thời kì chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Còn tôi không những nhớ mà còn rất vinh dự được công tác, được làm ngườicán bộ kế hoạch ngay từ những ngày đầu tại mảnh đất bản Sàng, xã Chiềng Ban.
 
 

Bạt ngàn đồi cà phê ở Chiềng Ban – Mai Sơn
 
 
Tuy chỉ công tác ở Bản Sàng được hơn 2 năm từ 1970 đến đầu năm 1973, cơ quan chuyển về bản Dôm, xã Hát Lót. Sau này có một số lần trở lại Chiềng Ban như thời kỳ Ban kinh tế ngân sách Hội đồng nhân dân tỉnh đi thanh kiểm tra Chương trình trồng rừng theo dự án 661, lúc đó tôi là trưởng ban, đã cùng đồng chí Phạm Văn Khánh - bí thư Đảng ủy xã hiện nay cũng đã trèo hết quả đồi này đến quả đồi khác để xác định kết quả dự án. Đầu những năm 2000, lúc đó tôi là Chánh Thanh tra tỉnh lại có dịp về Chiềng Ban Kiểm tra chương trình kiên cố hóa trạm y tế xã. Đầu năm 2016 và 2019 với cương vị là Phó Chủ tịch Thường trực HộiKhoa học Kinh tế tỉnh tôi lại được về Chiềng Ban khảo sát Chương trình xây dựng nông thôn mới rồiChương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Thời gian cứ thế trôi đi kể từ ngày đầu tiên ấy nay cũng đã gần một phần hai thế kỷ nhưng tất cả kí ức về Bản Sàng, về vẫn còn nguyên vẹn. Song một kí ức không bao giờ quên đó là Bản Sàng hôm nay, Chiềng Ban hôm nay đã có rất nhiều thay đổi tích cực. Năm 2015 Chiềng Ban là xã đầu tiên của huyện Mai Sơn và là một trong 3 xã toàn tỉnh đạt chuẩn nông thôn mới. Năm 2018, lại là một trong ba xã toàn tỉnh đăng ký Xây dựng nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2019 – 2020. Một chương trình mà Chiềng Ban hội tụ được ý Đảng lòng dân.
Song qua các cuộc khảo sát, làm việc với xã, nhất là sau khi được nghiên cứu bản báo cáo về về trạng kết quả xây dựng nông thôn mới, những giải pháp để đưa Chiềng Ban đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2019 – 2020, tôi xin góp thêm một vài suy nghĩ với bốn nội dung cụ thể sau:
Một là, Chiềng Ban cần phải luôn bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước về tái cơ cấu kinh tế nông lâm nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới mà lần này nông thôn mới nâng cao, nên vấn đề trọng tâm của tái cơ cấu là làm sao nâng cao được hiệu quả cũng như thu nhập nhập trên một diện tích đất canh tác để tăng thu nhập cho người dân.  Đây là một chủ trương cũng như một chỉ tiêu hết sức quan trọng và rất cơ bản xuyên suốt trong quá trình xây dựng nông thôn mới nói chung cũng như nông thôn mới nâng cao nói riêng. Vì vậy tôi đề nghị thị Chiềng Ban cần tiếp tục và thường xuyên rà soát lại quỹ đất, rà soát từng loại cây và loại con để đánh giá phân tích hiệu quả kinh tế. Trên cơ sở đó tìm mọi biện pháp để chuyển đổi cây trồng, vật nuôi. Ví dụ, Chiềng Ban còn 1084 hecta đất lâm nghiệp chưa được thể hiện trong Báo cáo số 31, ngày 29 tháng 5 năm 2019 của Ủy ban nhân dân xã, qua khảo sát và thông tin được biết hiệu quả còn thấp và rất thấp nhưng cũng chưa có biện pháp để chuyển đổi. Hoặc diện tích đất sản xuất nông nghiệp trên 1400 hecta, trong đó có một số cây trồng như lúa, ngô, sắn, rau màu, thủy sản năng suất và hiệu quả còn thấp. Lúa có 128 hecta trong đó lúa 2 vụ là 98 hecta, cho doanh thu 50 đến 60 triệu đồng trên 1 hecta, trong khi phải đầu tư một công trình thủy lợi với 5 đập xây, 3 hồ chứa và 12 kênh mương. Ngô 20 hecta, sắn 12 hecta, doanh thu khoảng 30 đến 40 triệu đồng trên 1 hecta. Duy chỉ có 1.250 hecta cà phê và hơn 440 hecta cây ăn quả là cho thu nhập cao, đặc biệt là cây ăn quả đạt 200 đến 300 triệu đồng trên hecta gấp nhiều lần so với cây lương thực. Riêng cây cà phê, Chiềng Ban là một xã có diện tích trồng cũng như năng suất khá cao, từ 15 đến 20 tấn trên hecta nhưng doanh thu cũng chỉ bằng 45% so với cây ăn quả (Từ 90 đến 120 triệu trên hecta). Chăn nuôi quy mô còn nhỏ, có thể nói rất nhỏ, trâu có 155 con, bò có 475 con tính bình quân gần 7 hộ nuôi một con trâu/bò.  Đó là chưa nói đến 20 hecta ao hồ, 100 hecta rau màu năng suất cũng như doanh thu chưa cao. 
Có thể nói nguồn tài nguyên tin về đất cũng như lao động sử dụng đem lại hiệu quả chưa cao.Vì vậy thu nhập bình quân đầu người so với bình quân chung của tỉnh còn thấp. Năm 2018 đạt 26,5 triệu. Theo báo cáo của huyện là 30 triệu đồng/người/năm. Trong khi giá một mét vuông đất nông nghiệp của Chiềng Ban lại ngang bằng với Thành phố Sơn La. Trong quá khứ Tỉnh Thái Bình –“Chị Hai năm tấn” đầu tiên của cả nước, là vựa lúa của Đồng bằng Bắc Bộ, lao động có nghề truyền thống với cây lúa. Nhưng thực hiện chủ trương tái cơ cấu kinh tế,một số nơi đã tiến hành chuyển đất lúa sang trồng cỏ nuôi bò nhốt. Ở Hưng Yên chuyển sang trồng cây ăn quả. Ở Hà Nam chuyển sang rau màu, tạo thành vành đai phục vụ thủ đô Hà Nội. Rồi còn nuôi bò sữa rồi còn chuyển sang trồng cây dược liệu … Tỉnh Sơn La cũng có chủ trương chuyển diện tích trồng cây lương thực có năng suất thấp sang trồng cây ăn quả đem lại hiệu quả kinh tế khá cao, trong đó Chiềng Ban cũng đã chuyển đổi và thực hiện được hơn 440 hecta, nhưng hiện vẫn còn 128 hecta lúa, 12 hecta sắn 20 hecta ngô, 100 hecta rau màu, 20 hecta mặt nước hiệu quả còn thấp hoặc rất thấp, nhưng vẫn chưa được chuyển đổi khi chưa thực hiện tái cơ cấu.   

 

Nông dân đang thu hái cà phê ở Chiềng Ban
 
Ngay như cây cà phê cũng phải nghĩ đến đến tăng doanh thu. Các tỉnh Tây Nguyên đưa cây mắc – ca, cây bơ trồng xen. Ở tỉnh Sơn La cũng có chương trình trồng cây mắc – ca, cây bơ xen cà phê.  Hội Khoa học Kinh tế tỉnh cũng đã tổ chức nghiên cứu, hội thảo và đề xuất mô hình này được tỉnh đồng tình. Hiện nay một số nơi trên địa bàn Sơn La đã áp dụng và triển khai đều đem lại hiệu quả cao. Như một số hộ ở Phỏng Lái, Thuận Châu trồng cây mắc-ca xen cây cà phê nuôi gà thả vườn.  Ở Chiềng Pha, Thuận Châu, có hộ trồng cây đào Phápxem cây cà phê để bán cành vào dịp Tết, kết hợp nuôi gà thả vườn. Gia đình còn có một ý tưởng ảnh xa hơn là cho con đi học đại học nông nghiệprồi trở về tạo dựng vườn cà phê chất lượng, hiệu quả cao. Theo như anh Hồng Công ở Đông Sang, Mộc Châu cho biết anh đang thực hiện giống cây bơ mới, một cây cho 6 tạ  quả, giá bán 150 nghìn một kilogam. Quả thật, cách làm này mở ra một lời giải cho vườn cà phê xen cây bơ. Nếu kết hợp nuôi gà thả vườn ăn nuôi ong mật sẽ đem lại hiệu quả rất cao trên 1 hecta diện tích cà phê, đặc biệt cà phê Chiềng Ban lại có doanh nghiệp Phúc sinh ở bên cạnh, tạo sự liên kết, nâng cao chuỗi giá trị.
Chăn nuôi cũng cần tiếp tục tái cơ cấu cả quy mô đàn và mô hình tổ chức chăn nuôi, như phát triển mạnh mô hình gà thả vườn, nhất là vườn cà phê, phát triển mô hình nuôi trâu bò nhốt, nhất là bò có thể theo mô hình chăn thả như Anh Lường Văn Hợp ở Bản Noong Cốc A, xã Long Hẹ, huyện Thuận Châu.  HayAnh Cầm Văn Phong ở xã Mường Giôn, huyện Quỳnh Nhai đang làm. Hay mô hình trang trại như một số hộ ở Phỏng Lái, Thuận Châu, quy mô 60 đến 100 con. Hay mô hình hộ gia đình như một số hộ ởxã Chiềng Păn - Yên Châu, Chiềng Khoang - Quỳnh Nhai, quy mô 5 đến 10 con trên hộ, vừa tận dụng được các phụ phẩm trong nông nghiệp vừa kết hợp giữa trồng trọt, chăn nuôi có nguồn phân hữu cơ để bón cho cây trồng. Ở tỉnh Nghệ An cũng đã có một số hộ nuôi trâu bò nhốt đều đem lại hiệu quả cao.
Nên tôi đề nghị Chiềng Ban cần phải tiếp tục tìm lời giải cho tái cơ cấu cây trồng gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao. Tất cả với mục tiêutăng thu nhập trên 1 hecta đất canh tác, nâng cao đời sống cho nhân dân.
Hai, đề nghị Chiềng Ban tiếp tục quan tâm đến tiêu chí về giao thông Đây là một trong những tiêu chí hết sức quan trọng là một một cái cốt vật chất đất để phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng. Tôi thấy Chiềng Ban đã bám sát Quyết định 2290 của Ủy ban nhân dân tỉnh để triển khai, với mục tiêu yêu cứng hóa và nhựa hóa. Nhưng qua được đi nghiên cứu ở Hà Tĩnh và Nghệ An, cũng như xã Mường Sang, Mộc Châu cũng là xã đang phấn đấu trở thành xã nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2019 - 2020. Tôi đề nghị cả ba loại đường nhất là con đường trục nối từ quốc lộ 4G đến phường Quyết Tâm, Thành phố Sơn La dài hơn 16 km do Sở Giao thông - Vận tải quản lí hay xã quản lý, hiện đã nhựa hóa 100%, một số đoạn đang triển khai xây kè rãnh thoát nước.Nhưng cần thiết kế rộng hơn hơn để hai bên đường có thể trồng hoa, có hàng rào cây xanh vàcó cả cây bóng mát.  Nói như Đồng chí Cà Thị Thỏa nguyên Ủy viên thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, thành viên hội đồng tư vấn là xây dựng con đường hóa không chỉ tạo tạo vẻ đẹp cho Chiềng Ban còn góp phần quan trọng vào phát triển du lịch, là nét đẹp văn hóa tạo điểm nhấn khi khách đến với Chiềng Ban mà ít nơi nào có được con đường có không gian rộng và thẳng đẹp như Chiềng Ban.
Ba là,Chiềng Bannên có quy hoạch và và hình thành một vùng du lịch sinh thái lấy khu vực Tỉnh ủy, Ủy ban nhân tỉnh cũng như một số cơ quan đơn vị sơ tán trong thời kì chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ làm trung tâm. Ở đó có cảnh quan đẹp, hiện còn 20 hecta rừng nguyên sinh, đặc biệt có một hang động mà Tỉnh ủy, Ủy ủy ban nhân dân tỉnh dùng làm hội trường để tổ chức hội nghị lớn như Đại hội Đảng, Hội đồng nhân dân. Ở đó còn có các vườn cây ăn quả, cây cà phê mẫu, có nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Thái, có con đường hoa nối từ quốc lộ 4G -nói rộng ra ra lối từ Hà Nội với Chiềng Ban với Phường Quyết Tâm Thành phố Sơn La đặc biệt khu trung tâm lại gần Thành phố Sơn La, mọi người đang rất cần có nơi tham quan trải nghiệm.
Thực tế hiện nay một số nơi trong tỉnh không có điều kiện thuận lợi nhưng Chiềng Ban mà vẫn làm mô hình du lịch tham quan trải nghiệm đều thu kết quả cao. Ở Vân Hồ có mô hình của sinh viên người Mông, Tráng A Chu học Đại học Bách Khoa ra trường về quê Vân Hồ làm du lịch. Thực ra mọi việc làm cũng chỉ mới bắt đầu thế mà khách, nhất là khách nước ngoài đến tham quan trải nghiệm và thưởng thức ẩm thực rất đông và ngày một tăng. Năm 2016 đón 1300 lượt khách, năm 2017 đón 2200 lượt khách, năm 2018 đón 5700 lượt. Ở xã Đông Sang, Mộc Châu có mô hình của Anh Hồng Công, từ một người kinh doanh xăng dầu ở thị trấn Mộc Châu bỏ nghề vào Đông Sang xây dựng vườn cây ăn quả rồi xây dựng khu nhà sàn Thái phục vụ ăn nghỉ cho khách cách kết hợp bán quả với phương châm giá rẻ hơn, thế mà doanh thu mỗi năm gần 4 tỷ đồng. Bên cạnh đó còn có mô hình cũng rất mộc mạc và đơn giản ai cũng thích đến đó là mô hình câu cá trên ao và thưởng thức ẩm thực từchính sản phẩm mà khách câu được đã làm cho giá trị chị một con cá tăng lên gấp nhiều lần.  Ở Đèo Pha Đin, Thuận Châu có mô hình trèo đồi ngắm hoa, ngắm thiên nhiên rồi khi xuống thưởng thức ẩm thực. Ngay ở BảnNoong Đúc, xã Chiềng Sinh, Thành phố Sơn La cũng có mô hình gọi là du lịch rừng vàng. Thực ra chỉ có một khu đồi trước đây trồng rừng theo chương trình 661, nay họ đầu tư thêm đường đi để khách đến lên xem rừng chủ yếu là cây vầu, khi xuống ngồi trên nhà sàn thưởng thức ẩm thực món ăn dân tộc. Khu du lịch cũng còn rất mộc mạc, đơn sơ, đầu tư không lớn nhưng khách đến lại rất đông nhất là là ngày nghỉ ngày lễ hoặc vào dịp Tết.Vì đến đó con người được gần gũi với thiên nhiên và thưởng thức ẩm thực, một nền văn hóa hoa đẹp của các dân tộc Sơn La. 
Trong Đại hội Hiệp hội Du lịch của tỉnh vừa qua nhiều ý kiến nhất là các đồng chí ở các ngành Trung ương cũng như các tỉnh bạn đã khẳng định, du lịch cộng đồng và hình thức tham quan trải nghiệm làm cho cho con người gắn bó với thiên nhiên, gắn với xây dựng nông thôn mới nhất là nông thôn mới nâng cao là hướng đi tất yếu hiện nay - một hướng đi đầu tư cũng không lớn nhưng nhưng lại thu hút được nhiều khách nhất là khách nước ngoài tất nhiên cũng phải nói rằng đây là một nghề cũng phải vải lắm công phu. Tôi cũng có một thời  tỉnh giao làm nhiệm vụ nàynên dù sao cũng ít nhiều hiểu biết đến nghề lắm công phu, nói như cố chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh “khách đến nhà thì mới ăn cơm nhưng nhưng bắt gà không nghe thấy tiếng kêu” để làm sao khách đến một lần lại muốn đến nhiều lần hơn để ở một ngày lần sau lại đến và ở nhiều ngày hơn, do đó cũng phải luôn tìm cách đổi mới. Tôi tha thiết đề nghị Chiềng Ban cần quan tâm đến nhiệm vụ này, tha thiết đề nghị Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Mai Sơn,Sở Văn hóa thể thao và du lịch, các ngành liên quan giúp Chiềng Ban trong tương lai không xa có một điểm đến tham quan trải nghiệm hấp dẫn.
Bốn, như chúng ta đều biết xây dựng nông thôn mới nhất là nông thôn mới nâng cao rất cần đến việc xây dựng không gian sống để tạo ra môi trường sống chuẩn mực cho mỗi gia đình và cho cả cộng đồng xã hội. Nhưng nét đẹp văn hóa ấy phải được xây và thực hiện từ trong mỗi gia đình không những cho cuộc sống hiện tại mà cho cả mai sau nhằm đem lại và ngày càng nâng cao giá trị cuộc sống.
Vừa qua tôi có về Chiềng Ban được đi đến thăm hai hộ gia đình nhưng khi ra về tôi cứ suy nghĩ mãi, vì ở Chiềng Ban dân tộc Thái chiếm 81,2% nhưng lại rất ít bóng dáng nhà sàn một nét văn hóa tiêu biểu của dân tộc Thái ngay cả hai hộ tôi được đến cũng là dân tộc Thái, một ngườinguyên là lãnh đạo huyện,  một người là giám đốc hợp tác xã có cả xe du lịch doanh thu hàng năm 5 tỷ đồng, nhưng cả hai ông đều ở nhà 2-3 tầng. Hơn nữa nơi ăn ở sinh hoạt cũng cũng chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng nông thôn mới chứ chưa nói đến nông thôn mới nâng cao, gà vịt còn đi lại trong sân, chuồng nuôi còn ở trước cửa nhà, đường đi ra vườn còn lầy lội.  Ở Hà Tĩnh mỗi gia đình đều tự nguyện đóng góp tiền để cùng chính quyền xây dựng một bản đồ quy hoạch chi tiết trong không gian khuôn viên gia đình mình từ nơi sản xuất trong khu vườn đến nơi ở cũng như các công trình sinh hoạt bản đồ quy hoạch gạch ấy được treo ở nơi nơi thuận tiện nhất để mọi người trong gia đình thực hiện cũng là cơ sở để để các cấp các ngành của thôn xã kiểm tra với quan điểm là nâng cao giá trị cuộc sống tạo miền quê đáng sống, một miền quê không những có đường làng sạch đẹp còn có cả hoa thơm và cả không gian sống chuẩn mực. Chuẩn mực ,từ trong nhà bước ra ngoài sân,n đến cổng nhà, đến đường làng, ngõ xóm không bao giờ thấy chất thải dù là mẫu giấy. Rồi đến tường rào đều bằng hàng cây xanh thẳng tắp, nhưng đều quy định chung một chiều cao và mỗi gia đình phải thường xuyên cắt tỉa cho đẹp và đúng quy định về chiều cao. Đường từ cổng vào nhà cũng quy định để rộng bao nhiêu mét làm những dàn đẹp, trồng các cây hoa leo vừa mát thêm đẹp, cả quần áo đi lao động về cũng phải vắt đúng nơi quy định.  Điều quan trọng là mọi công việc họ đều tạo được sự đồng thuận nên mọi người và mỗi gia đình đều nghiêm túc và luôn có ý thức trách nhiệm để thực hiện.
Năm là, dù là lâu dài nhưng tôi đề nghị Chiềng Ban cũng cần nên nghĩ đến việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đó là nhà sàn. Muốn vậy phải thực hiện chủ trương khai thác có hiệu quả hơn một 1000 hecta đất lâm nghiệp để trồng rừng, trồng cây gỗ quý. Ở cạnh Chiềng Ban như Chiềng Sinh, Hua La thuộc Thành phố Sơn La đã phát động và và chỉ đạo mỗi hộ gia đình trồng cây thông ít nhất đủ mộtnếp nhà sàn cho cho tương lai con cháu. Và họ đã thành công. Một số rừng thông cũng đã khép tán. Ngay cạnh nhà văn hóa xã Chiềng Sinh có hộ trồng đến 150 cây thông đem lại kinh hiệu quả cao. 
Đó là 5 vấn đề đóng góp thêm lời giải với Chiềng Bangóp phần sớm hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2019 - 2020 và xếp vào tốp đầu xã nông thôn mới nâng cao. 
 
 
 

Số lần đọc : 744   Cập nhật lần cuối: 23/09/2019

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 7301991

Số người Onlne: 82