Nghiên cứu → Văn hóa - Xã hội - Môi trường

Trâu trong Triết lí Lịch pháp


 



TRÂU TRONG TRIẾT LÝ LỊCH PHÁP


CẦM TINH CON TRÂU
Trong số 12 con giáp trên cung hoàng đạo loài trâu mang tên năm Sửu, tháng Sửu (tháng chạp âm lịch) ngày sửu, giờ sửu (1-3 giờ sáng) và hướng Sửu (lệch khỏi phương chính bắc khoảng 5 độ về phía đông). Sửu, đứng hàng thứ 2 sau Tý và đứng trước 10 con vật khác. Cụ thể là: Tý (Chuột), Sửu (Trâu), Dần (Hổ), Mão (Mèo), Thìn (Rồng), Tỵ (Rắn), Ngọ (Ngựa), Mùi (Dê), Thân (Khỉ), Dậu (Gà), Tuất (Chó), Hợi (Lợn). 12 con vật được đứng trong danh sách lịch nói trên là đại biểu của các loài: Ăn thịt (hổ, mèo), ăn cỏ (trâu, dê), sống trên cạn (mèo, chó, khỉ), sống dưới nước (rồng, rắn), loài 2 chân (gà) loài 4 chân (trâu, ngựa)…
Trong số  12 con giáp, duy nhất con rồng là sáng tạo của trí tưởng tượng còn mười một con vật còn lại là có thật trên trái đất, đặc biệt, có nhiều con vật rất gần gũi với cuộc sống hằng ngày của người dân như gà, lợn, trâu, chó, ngựa, dê, mèo…12 con vật được chia thành âm và dương, đan xen nhau, trong đó Trâu (Sửu) thuộc âm. Trong khi kết hợp với Thiên Can, bao giờ những con vật (địa chi) mang tính chất âm cũng kết hợp với yếu tố dương của Thiên Can. Những yếu tố âm của Thiên Can (còn gọi là Thập Can) là Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý. Những yếu tố còn lại như (Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm) là thuộc dương.
Như vậy, năm Sửu luôn là Ất Sửu, Đinh Sửu, Kỷ Sửu, Tân Sửu và Quý Sửu chứ không thể có những năm Sửu khác. Theo cách tính toán và sắp xếp của lịch pháp cổ đại ở Châu Á thì cứ 12 năm lại có 1 năm Sửu và cứ 60 năm, chu kỳ của 1 năm Sửu nào đó lại được lặp lại như cũ. Ví dụ năm Tân Sửu 2021 này phải đến chu kỳ 60 năm mới có. Các nhà khoa học Phương Đông đã tính toán và phát minh ra lịch pháp và cách ghi chép, tổng kết thiên văn học từ các ngôi sao trên vũ trụ. Người ta cũng đã đặt tên cho 4 chòm sao, gồm 28 ngôi sao chính (nhị thập bát tú), trong đó sao Ngưu (Trâu) thuộc về mùa Đông. Trong quan niệm của người Phương Đông, sao Bắc Đẩu là ngôi sao sáng, rực rỡ, thường được gắn cho người có trí tuệ siêu Việt.
          VỀ NGƯỜI TUỔI SỬU
Từ những quan niệm về vị trí của con Trâu trong thiên văn, lịch pháp, dân gian đã có những quan niệm về người tuổi Trâu trong thuật tướng số. Theo quan niệm ở Châu Á, những người tuổi trâu thường có những đặc điểm chung là cần cù, chịu khó, ít ba hoa khoác lác, nhưng cởi mở, có tài hùng biện và lòng tín son sắt. Tuy bề ngoài trâu có vẻ điềm tĩnh nhưng đôi khi trâu cũng nổi nóng và cục tính, mà đã khùng lên thì rất đáng sợ. Người tuổi Trâu có tính quyết đoán và là những người khéo tay, hay làm với nhiều tài vặt nên gia dình luôn khá giả và càng về cuối đời càng giàu có. Nếu chia cuộc đời làm 3 giai đoạn thì giai đoạn cuối của người tuổi sửu thường rất hanh thông, còn giai đoạn giữa thì gặp nhiều gian nan, bĩ cực nhất.
Đường nhân duyên của người tuổi trâu thường gặp trục trặc trong buổi ban đầu, nhưng nếu kết hôn với người tuổi tỵ, tuổi Dậu thì sẽ đạt được tướng sinh, tránh được tướng khắc theo thuyết “âm dương – ngũ hành”. Gia đình trên thuận, dưới hòa, trong ấm, ngoài êm, con cái đề huề, bách niên giai lão…
Trên cơ sở triết lý “kinh dịch” của văn hóa phương Đông và “nhịp sinh học” mà khoa học hiện đại đã thừa nhận thì tuổi Sửu sẽ có chu kỳ thuận lợi vào năm Tỵ, năm Dậu và chu kỳ khủng hoảng vào các năm Hợi, Tý, Sửu. Trong quan niệm của đạo Phật, con trâu cũng là một trong những “linh thú”. Hiện nay tại chùa Phật tích (huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh) vẫn còn đủ 10 linh thú (to gần bằng thật) thờ ở trước sân chùa. Người phương Đông từ thời xa xưa coi con Trâu đã là một loài vật linh thiêng.
TRÂU CŨNG RẤT LẠ
Trâu là loài động vật thuộc họ nhai lại, được con người thuần dưỡng để cày bừa, kéo xe, thồ hàng, kéo gỗ… là hình ảnh thân quen ở tất cả vùng nông thôn Việt Nam. Trâu còn cho thịt, sữa phục vụ nhu cầu của loài người… tuy nhiên không phải ai cũng biết rõ các bộ phận trong cơ thể trâu là những vị thuốc quý (kể cả nước đái trâu)…
Trâu có vóc dáng kềnh càng, bước đi đủng đỉnh, ăn uống khoan thai, khi nằm nghỉ thường nhai lại cỏ trong dạ dày. Con trâu chỉ gặm cỏ nhưng suốt ngày có thể cày bừa, kéo xe, kéo gỗ…. Ngoài cỏ non, trâu có thể nhai cả lá tre, là duối sắc nhọn, thô ráp khi không có thức ăn gì khác. Có lẽ vì làm lụng vất vả và ăn uống kham uống khổ nên tính khí con trâu đôi lúc rất cộc cằn. Người lạ đến gần từ phía sau đuôi con trâu thì hãy đề phòng. Chỉ cần một cú quất đuôi của trâu cũng làm ta đau rát hơn cả cú bạt tai cật lực, bởi lông đuôi trâu rất thô. Nếu cứ xáp tới phía sau có thể bạn sẽ phải lãnh cú đá hậu dư sức trật bánh chè, hoặc bể háng như chơi.
Nhiều con chó hung hăng đuổi cắn chân trâu đã phải bỏ mạng hay chí ít cũng tàn phế suốt đời bởi đòn đá hậu như trời giáng của trâu. Thấy người lạ đến gần từ phía trước, phản ứng đầu tiên của trâu là thở hắt ra phì phì, mắt long sòng sọc. Nếu người lạ mặc quần áo sặc sỡ, trâu thường vùng vằng cái đầu, quật đuôi đen đét, cúi gằm mặt, chĩa cặp sừng ra như thể sẵn sàng nghênh chiến. Người lạ, tự tiện đến dắt trâu, thì trâu sẽ không chịu đi theo. Không khéo léo vỗ về, “hối lộ” bó cỏ non, thì khó thuyết phục trâu phuc tùng.
Tuy nhiên về cơ bản con trâu trâu bản tính hiền lành như bao loài ăn cỏ khác. Trâu không bao giờ ăn bẩn. Trên bãi chăn, ở những điểm mà người hoặc vật phóng uế, cỏ thường tốt ngút, nhưng trâu không ăn, chỉ quay ngoắt đi nơi khác. Chỗ đất mềm, khi hàm trâu cạp vào, cỏ thường bị trốc lên cả rễ, trâu cẩn thận lúc lắc cái mõm rũ đất ở rễ rồi mới ăn, nếu đang đói mà gốc cỏ cũng mềm mà rễ cỏ đã sạch thì trâu xơi luôn; bằng không, trâu dùng hàm nghiến đứt rời phần gốc rễ. Lưỡi trâu ráp, dài và khỏe. khi ăn, trâu dùng lưỡi quơ lá, cỏ, kể cả cây thân rồi đưa vào miệng nghiến bằng hàm. Những khóm lúa to, khỏe, mọc thẳng vẫn bị trâu cắn đứt phăng như bứt bằng liềm, lưỡi trâu dài, chỉ quơ một phát là dăm ba khóm lúa cùng bị lùa vào miệng. Lúa đã chín, lá vàng, hạt chắc, trâu vẫn thích xơi, vì dù sao vẫn tươi ngon và bỗ dưỡng hơn rơm rạ. Vỏ hạt lúa không tiêu hóa được trong ruột trâu, nên võ trấu sẽ theo phân trâu đào thải ra ngoài. Dạ dày trâu có 4 ngăn, chứa dịch men đặc biệt giúp tiêu hóa thức ăn. Quá trình lên men tạo ra một loại khí khá độc mà mỗi ngày đêm trâu thải ra một lượng khá lớn qua đường miệng (ợ hơi).
Dịch vị của trâu cũng có chuyện thú vị. Nguyên ở châu Phi có một loài cây thân thảo mà trâu rừng rất thích ăn. Trâu ăn cả thân cây lẫn hoa, lá, quả. Hạt quả không tiêu hóa, theo phân ra ngoài lại mọc thành cây. Cứ thế qua hàng triệu năm, hạt của loài cây này thích nghi hẳn với tình trạng “được xử lý bằng dịch vị trâu” nên cứ hễ chưa “thông qua” ống tiêu hóa của trâu là… nhất định không chịu nảy mầm. Ở nhiều vùng đồng cỏ hoặc bán hoang mạc của châu Phi, Trung Đông, củi khan hiếm, người dân thường nhặt phân trâu khô đem về đun bếp. Phân tươi thì được trộn với cỏ băm vụn, trộn một ít đất sét làm chất kết dính, đóng bánh, phơi khô dùng dần để đốt bếp. Đối với các nước sản xuất nông nghiệp như nước ta, phân trâu còn có thêm công dụng bón ruộng, tăng năng suất cây trồng mà không gây ô nhiễm như phân hóa học...
KẺ THÙ CỦA TRÂU
Trâu có những “kẻ thù” rất khó chịu sống xung quanh nhất là rận và đỉa trâu. Một con đỉa dài chừng 10 cm, khi đã hút no máu trâu thì trương to bằng ngón tay cái, tự động rơi xuống đất hoặc bám lủng lẳng trên mình đâu, nghỉ ngơi chờ tiêu hóa bữa tiệc. Chỉ khi đỉa đã no máu, trâu mới thấy ngứa, vội kiếm 1 gốc cây hay cồn đất nào đó cọ vào cho đỉa rơi ra. Nếu thuận thế, trâu sẽ dùng lưỡi để bắt đỉa. Nó dùng lưỡi gạt được con đỉa rớt xuống đất, sau đó cạp vào cỏ chỗ con đỉa rơi ra rồi nhai ngon lành cả cỏ lẫn đỉa. Trâu làm lụng vất vả, mất sức nhiều, cần ăn uống đầy đủ. Sau giờ lao động, nên trộn ít muối vào cỏ tươi cho trâu ăn để bù sự thiếu hụt muối trong cơ thể.
VỊ THUỐC TỪ TRÂU
Thịt, sữa, da trâu là những món ăn bổ dưỡng. Ngưu giao ẩm (da trâu) là vị thuốc ngâm với rượu, sắc lên uống sẽ tan nhọt độc, hết ghẻ ngứa. Da trâu tươi rửa bằng nước bồ kết để khử mùi tanh, rửa lại bằng nước sôi, thái mỏng, nấu với nước sắc đậu si thật đậm thành keo sệt, uống trị được chứng bí tiểu, phù thũng.
Răng trâu (tên thuốc là ngưu xỉ), đốt đỏ hồng, nhúng dấm, rồi tán thành bột. tay chân bị lở loét, trẻ em bị chốc đầu có mủ, dùng bột ấy trộn dầu vừng bôi vào vết lở, vài lần sẽ khỏi. Bột ngưu xỉ hòa nước sôi, để nguội, cho trẻ động kinh uống kiên trì nhiều lần sẽ khỏi. Người giả hằm răng yếu có thể dùng bột ngưu xỉ chà, ngậm cho đến khi nước bọt ra đầy miệng thì nhổ ra, súc miệng. Điều trị như thế lâu ngày, răng bớt lung lay, thậm chí có thể chắc trở lại.
Con trâu tuy đứng thứ nhì trong 12 con giáp, nhưng lại đứng đầu trong cơ nghiệp nhà nông. Ngày nay, hiện đại hóa, máy cày, máy kéo, máy gặt đập liên hợp đã có nhiều trên đồng ruộng Việt Nam, vì vậy chức năng của con trâu ở nước ta đang chuyện hướng sang thịt, sữa. Loài trâu vẫn gắn bó với đời sống người nông dân … 
                                                                                                NTT
 
 
 
Nguyễn Tấn Tuấn

Số lần đọc : 74   Cập nhật lần cuối: 15/02/2021

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 10619727

Số người Onlne: 14