Nghiên cứu → Đa chiều

Triển khai đồng bộ công tác phòng, chống dịch tả lợn châu Phi


 



Triển khai đồng bộ công tác phòng, chống dịch tả lợn châu Phi

 
Chăn nuôi là một ngành sản xuất quan trọng của nền nông nghiệp Việt Nam, tuy nhiên trong nhiều năm qua vẫn được coi là một ngành gặp nhiều rủi ro vì các loại dịch bệnh. Mặc dù đã có cảnh báo từ rất sớm và từ tháng 8/2018, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã chỉ đạo các địa phương thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, tổ chức diễn tập phòng, chống dịch tả châu Phi nhưng đầutháng 2/2019, Việt Nam đã phát hiện ổ dịch tả châu Phi đầu tiên trên lợn nuôi tại Hưng Yên và Thái Bình. Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, ngành nông nghiệp đã triển khai nhiều biện pháp cấp bách nhằm ngăn chặn và đẩy lùi dịch bệnh.
Virus dịch tả lợn châu Phi (African swine fever virus, viết tắt:ASFV) là tác nhân gây bệnh sốt lợn ở châu Phi (ASF)và được công bố lần đầu tiên năm 1921. Ngày 18/02/2019, ASF xuất hiện ở Việt Nam và có chiều hướng lây lan rộng.
Diễn biến phức tạp của ASF
Theo Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), từ năm 2017 đến ngày 18/2/2019, đã có 20 quốc gia báo cáo bệnh dịch tả lợn châu Phi và đã có hơn 1,08 triệu con lợn buộc phải tiêu hủy.Đáng chú ý là tại Trung Quốc, theo số liệu của Tổ chức Thú y thế giới (OIE) và Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO), từ 3/8/2018 đến ngày 18/2/2019 đã phát hiện 105 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 25 tỉnh, buộc phải tiêu hủy950 nghìn con lợn các loại.
Còn tại Việt Nam, tính từ khiphát hiện ổ dịch ASF đầu tiên vào ngày 19/02/2019tại 2 địa phương là Hưng Yên và Thái Bình, đến 1/4/2019 bệnh ASF đã được phát hiện ở 476 xã của 91 huyện thuộc 23 tỉnh, thành phố có dịch tả lợn châu Phi. Dịch bệnh đã làm gần 74.000 con lợn bị nhiễm bệnh, phải tiêu hủy.
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho biết,ASF chủ yếu xuất hiện ở hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, trong khi các trang trại của doanh nghiệp chăn nuôi,chế biến khép kín theo chuỗi(chiếm tới 60% nguồn cung sản phẩm thịt lợn của cả nước) ít chịu tác động của dịch bệnh này.
Triển khai phòng, chống dịch
Trước tình hình và diễn biến phức tạp của dịch bệnh tại các nước trên thế giới cũng như tại Việt Nam, từ ngày 20/02/2019 đến nay, Chính phủ, Bộ NN&PTNT cùng chính quyền các địa phương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn… nhằm triển khai các giải pháp cấp bách, khẩn trương ngăn chặn, khống chế và dập dịch ASF; thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch tả lợn châu Phi.

 

Nỗ lực phòng, chống dịch ASF tại Vĩnh Phúc, địa phương thứ 23 công bố dịch tả lợn châu Phi

 

Theo đó, Bộ NN&PTNT đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn từ cấp trung ương đến địa phương; chính quyền các cấp của địa phương thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch: Tập huấn công tác phòng chống dịch ASF cho hộ chăn nuôi, in phát tờ rơi,áp phích giúp người chăn nuôi nhận diện đặc điểm bệnh dịch ASF, triệu chứng bệnh và các đường lây truyền bệnh… cùng số điện thoại đường dây nóng để người dân báo dịch; hướng dẫn tiêu huỷ số lợn mắc bệnh; tiến hành tổng vệ sinh, phun thuốc sát trùng liên tục khu vực chăn nuôi có dịch, đường ra/vào ổ dịch và các khu vực có nguy cơ cao; thành lập chốt kiểm dịch, quản lý chặt chẽ việc vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ sản phẩm thịt lợn ở vùng có dịch; tổng rà soát tình hình các đàn lợn trên địa bàn xã và địa phương lân cận ổ dịch;lấy mẫu xét nghiệm sàng lọc đối với đàn lợn nuôi của các hộ xung quanh.
Theo PGS.TS Tô Long Thành, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương, công tác phòng chống dịch ASF tại Việt Nam có thuận lợi vì ngành Thú y đã nhận được cảnh báo từ OIE nên đã có sự chuẩn bị trướcvề nguồn lực con người, thiết bị, tập huấn kiến thức và chủ động diễn tập các phương án phòng chống dịnh; học tập kinh nghiệm chống dịch ASF của các nước trên thế giới,...
Chưa có vaccineASFV và thuốc điều trị ASF
PGS.TS Tô Long Thành cho biết, ASFV có vỏ bọc với cấu trúc khối nhiều mặt, kích thước 200 nm và có khoảng gần 200 loại protein khác nhau với 23 kiểu gen (genotype) khác nhau. Đến nay, các cơ quan nghiên cứu vẫn chưa xác định chắc chắn được rằng trong gần 200 loại protein đó, loại protein nào độc với lợn, loại protein nào khi vào cơ thể vật nuôi sẽ kích thích tạo ra kháng thể phòng vệ.
Cũng theo ông Thành, để điều chế vacine, các phòng thí nghiệm phải nuôi được virus với số lượng lớn, tuy nhiên trên thực tế, hầu hết các nghiên cứu mới đang chỉ tập trung ở quy mô phòng thí nghiệm nhỏ để thử và vẫn chưa tìm ra được tế bào dòng thích ứng.Các vacine điều chế mới chỉ đáp ứng được yêu cầu phòng chống ASFV khoảng 30%, chưa đạt yêu cầu do đó chưa có bất kỳ loại vaccine phòng tránh và thuốc điều trị dứt điểm bệnh ASF được thương mại hóa.
Chủ động trong xét nghiệm
Để chủ động trong phòng, chống dịch, Cục Thú yđã ban hành tiêu chuẩn cơ sở xét nghiệm phát hiện ASFV bằng kỹ thuật Real-time PCR. Đồng thời, sau khi có kết quả xét nghiệm dương tính đối với mẫu bệnh phẩm của lợn nhiễm bệnh tại Hưng Yên, Thái Bình, Cục Thú y đã chỉ đạo Chi cục Thú y vùng VI tiến hành giải trình tự gien (vùng gien p72) của các mẫu ASFV tại Việt Nam.
Kết quả,ASFV phát hiện tại 2 địa phương này thuộc genotype II. So sánh trình tự nucleotide vùng gien p72 của 06 mẫu vi rút cho thấy có sự tương đồng nucleotide là 100%; acide amine là 100%, chứng tỏ các virut này có chung một nguồn gốc virut và tương đồng với ASFV xuất hiện tại Trung Quốc năm 2018 và tại Nga năm 2017.
Do ASF có thời gian ủ bệnh từ 4 đến 19 ngày nên tại một số nước trên thế giới, tuy đã có bộ kit test nhằm xác định nhanh ASFV nhưng không được khuyến khích sử dụng vì xác xuất cho kết quả âm tính giả và dương tính giả rất cao. Để xác định chính xác lợn có ASFV hay không phải sử dụng phương pháp phân tích Real-time PCR tại các phòng xét nghiệm.
Hiện Cục Thú y đã có 08 phòng xét nghiệm thuộc 08 đơn vị trực thuộc được chỉ định xét nghiệm ASFV bằng phương pháp Real-time PCR theo quy trình của OIE, thời gian cho kết quả dưới 2 giờ kể từ khi nhận mẫu.
Theo Cục Chăn nuôi, cả nước hiện có khoảng 3 triệu hộ chăn nuôi nhỏ lẻ (chiếm khoảng 40% sản lượng thịt lợn trên thị trường) quy mô kinh tế hộ gia đình. Đây là các mô hình hở nên rất khó kiểm soát được các nguồn trung gian gây bệnh (chuột, côn trùng);… Bên cạnh đó là việc tận dụng các nguồn thức ăn dư thừa (xin từ các quán ăn, nhà hàng…) để chăn nuôi cũng là một trong nhiều nguyên nhân khó kiểm soát được nguồn lây bệnh.
Không giống các chủng virut khác (như H5N1), ASFV không lây sang người nhưng lại có tác động xấu đến ngành chăn nuôi do 100% lợn nhiễm bệnh đều bị chết, buộc phải tiêu hủy để khống chế dịch. Dịch bùng phát trên diện rộng sẽ làm hạn chế đến việc vận chuyển và thương mại… ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày, sinh kế của người dân và kinh tế của đất nước.
Người tiêu dùng không nên “tẩy chay” thịt lợn
Thời gian qua, cơ quan Thú y cùng các ngành chức năng đã tăng cường phối hợp, đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân thực hiện nghiêm nguyên tắc “5 không”: không giấu dịch; không mua bán vận chuyển lợn bệnh, lợn chết; không giết mổ tiêu thụ thịt lợn bệnh, thịt lợn chết; không vứt lợn chết ra môi trường; không sử dụng thức ăn dư thừa nuôi lợn mà không qua xử lý nhiệt… Đồng thời, chỉ đạo các địa phương thực hiện nghiêm công tác kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ, kiên quyết xử lý các trường hợp vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc cũng như các trường hợp giết mổ trái phép, sản phẩm động vật không có dấu kiểm soát giết mổ, kiểm tra vệ sinh của cơ quan Thú y.
Con người và phương tiện được nhận địnhlà yếu tố làm tăng nguy cơ lây lan ASFV trên diện rộng, do đó, ý thức của người dân và các hộ chăn nuôi trong thực hiện nguyên tắc “5 không” cùng với việc đảm bảo an toàn sinh học trong chăn nuôi sẽ góp phần hiệu quả vào công tác ngăn chặn dịch ASF.
Tại các địa phương có dịch, chính quyền cần bố trí khu vực chôn lấp (tiêu hủy) không trùng với khu vực quy hoạch xây dựng nhằm đảm bảo “đào sâu chôn chặt” ít nhất khoảng 10 năm, khi đóASFV có trong xương động vật mới chết hoàn toàn, tránh dịch bùng phát trở lại.
Cục Thú y cũng khuyến cáo người chăn nuôi không nên “tiếc của”, “hám lợi” mà đem thịt lợn mắc bệnh ASF đi tiêu thụ, vì đã nhiễm bệnh chất lượng của thịt sẽ kém. Ngược lại, vì quyền lợi của mình, người tiêu dùng chỉ nên chọn mua thịt lợn đã có dấu kiểm soát giết mổ của cơ quan Thú y; sản phẩm thịt lợn có thể truy xuất được nguồn gốc.
 
Thực hiện các Nghị quyết trung ương về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, 03 trạm: bảo vệ thực vật, thú y, khuyến nông đã được hợp nhất thành Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp cấp huyện.
 
Với diễn biến phức tạp của bệnh ASF và để bảo đảm yêu cầu tổ chức triển khai có hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật, ngày 20/02/2019, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có Chỉ thị số 04/CT-TTg về việc triển khai đồng bộ các giải pháp cấp bách khống chế bệnh dịch tả lợn châu Phi, trong đó có việc duy trì và kiện toàn hệ thống thú y các cấp (4 cấp) theo quy định của Luật Thú y.
 
Với nỗ lực của ngành thú y cùng việc thực hiện đúng các quy định về phòng, chống dịch, nhiều địa phương đã qua 30 ngày không phát sinh ổ dịch mới, có thể công bố hết dịch ASF: Hà Nội, Hưng Yên, Hòa Bình…
 
                             Vũ Thanh Hải
Công ty Cổ phần Chứng nhận và Giám định VinaCert

 

 

 

Số lần đọc : 603   Cập nhật lần cuối: 10/05/2019

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 6592235

Số người Onlne: 25