Nghiên cứu → Văn hóa - Xã hội - Môi trường

Thị trường thế giới về tem sưu tập


 



THỊ TRƯỜNG THẾ GIỚI VỀ TEM SƯU TẬP
                                                                                         
 
 
Chơi tem lúc đầu thường do hứng thú, nhưng việc sưu tập, mua bán tem cũ đã trở thành một nghề kinh doanh trên thị trường thế giới hàng trăm năm qua. Chơi tem không ồn ào nhưng ẩn chứa một sức sống dữ dội. Có người đã đầu tư hàng triệu USD cho một bộ tem quý hiếm. Ai đã từng gia nhập làng tem, chơi tem thì xem như đã chấp nhận dấn thân vào cuộc chơi thầm lặng, nhẫn nại nhưng đầy hấp dẫn đến mức không dứt ra được...
Tem cũ tiền tỷ 
Giới sưu tập, kinh doanh tem thư cũ quốc tế đều có quan điểm chung về giá trị con tem, thời gian và số lượng bộ tem. Nói cách khác, không có con tem thứ hai cùng tồn tại và đó phải là con tem, bộ tem thư “độc nhất vô nhị”. Ở nước ta hiện đang có những bộ tem, con tem thư đắt đỏ như tem danh nhân Mạc Thị Bưởi, tem Binh sĩ lá mạ, tem Lực sĩ cử tạ... Giá có lúc lên đến vài ba triệu đồng/con. Tem thư thời kỳ những năm 1930, do hoàn cảnh liên lạc khó khăn, ngành bưu điện nước ta từng phát hành tem thư bưu chính riêng cho từng địa phương. Loại tem này hiện nay có giá trị sưu tập rất cao vì khó tìm.
 
Con tem 12 Pence Black của Canada, phát hành năm 1851 Con tem Plate 77 Penny Red giá mặt 1 penny in hình Nữ hoàng Anh Victoria phát hành năm 1863

 

Theo Đài CNBC, The Guardian,nhà sưu tập người Anh mới đây đã mua một con tem mệnh giá chỉ 1 penny có tên "Penny đỏ 77" với giá 495.000 Bảng Anh, khoảng 707.000 USD, tương đương hơn 15,7 tỷ đồng để được sở hữu con tem nầy. Được biết, đây là 1 trong 5 con tem mang tính biểu tượng của nước Anh, được giới sưu tập săn lùng trong hơn 100 năm qua. Tuy nhiên, con tem thư đắt nhất thế giới hiện nay thuộc về tem “One Cent Black on Magenta” của Guiana (Vương Quốc Anh), đấu giá năm 2014 tại New York với mức giá cuối cùng là 9,48 triệu USD. Đây là con tem phát hành năm 1856 và được cho là duy nhất trên thế giới.
Stanlet Gibbons cho hay, tổng giá trị của các con tem trong danh mục GB250 Stamp Index, được biên soạn từ các catalogue chính thức hàng năm của Stanley Gibbons, đã tăng lên 8.645.250 Bảng Anh (tương đương 12,3 triệu USD). Tập đoàn này cũng cho biết, lợi nhuận hàng năm từ danh mục đã tăng 10,25% so với mức lợi nhuận dưới 8% của chỉ số S&P500. Trong đó, tăng “khủng” nhất trong hơn một thập kỷ qua là con tem “SG7 1d plate 11” được phát hành năm 1841. Tính từ năm 2005 đến năm 2019, giá trị con tem này đã tăng hơn 1.500%.
 
Một nhà sưu tập tem ở thành phố Hồ Chí Minh khi nghe tin vị cựu chiến binh nào còn giữ một vài con tem liên khu 5 thì bất cứ giá nào cùng tìm mua cho được. Thời ấy giá một con tem liên khu 5 ông nầy chỉ mua khoảng 100USD, còn giá trong Catalogue Micheal của CHLB Đức lên cả ngàn USD/con. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có ai đưa ra hình ảnh con tem thật ở thời đó ra sao cả, vì thế người ta đã làm tem giả để lừa bán. Những năm gần đây với kỹ thuật in ấn cao, tem dị bản (tem giả) xuất hiện khá nhiều trên thị trường Việt Nam và thế giới. Vì thế người sưu tập có kinh nghiệm rất cảnh giác khi mua tem và phải quan sát rất kỹ bằng kính lúp, kính phóng đại để xác định tem thật - giả.
Người kinh nghiệm lâu năm cho rằng, cần cảnh giác với những bộ tem không có răng cưa bán trên thị trường tem cũ như bộ tem “Mừng Chính phủ về thủ đô”; bộ tem về “cải cách ruộng đất”… vì ở nước ta từng xuất hiện một số bộ tem cũ không có răng cưa, được chào bán với giá khá cao, khoảng 300USD/con, nhưng đó đều là tem giả được in màu. Hiện nay không chỉ những con tem quýt hiếm mới bị làm giả mà ngay cả tem thư bình thường cũng bị làm giả.
Khi thị trường mua bán, sưu tập tem thư cũ phát triển mạnh, dân chơi còn sưu tập cả những bộ tem phác thảo. Đây chỉ là bản vẽ về một con tem nào đó của các họa sĩ. Bản nào được duyệt thì mới có chữ ký và dấu của Tổng cục Bưu điện. Bản không được duyệt thì họa sĩ giữ lại kỹ niệm. Trãi qua hàng chục năm, những  bản vẽ này trở nên hiếm nên có giá trị cao. Các tem thư cũ ở Việt Nam thời kỳ 1945 - 1973 - giai đoạn cả nước đang có chiến tranh nên người dân không có điều kiện sưu tập, lưu giữ. Nhiều chủ đề tem trong thời kỳ này bị “mất tích” kể cả trong và ngoài nước. Và đây là lý do tốt để các nhà sưu tập Việt săn tìm...
Tem thư cũ ở Việt Nam nói riêng và trên thị trường thế giới nói chung rất phong phú. Con tem đảo Guyane thuộc Vương Quốc Anh mô tả hình hòn đảo màu đỏ, được phát hành vào tháng 4-1856, đến nay chỉ còn sót lại 01 con duy nhất, được giới sưu tập “hét” với giá 850.000USD và một người Anh đã chịu móc hầu bao để mua để đưa vào bộ sưu tập của mình. Nhưng chưa là gì khi một con tem cũ do Công hòa Pháp phát hành cuối thế kỷ 19, vào lần đấu giá ngày 03/01/1993 tại Thụy Sĩ đã được bán 23 triệu francs (khoảng 5 triệu USD Mỹ)...
Những bộ tem cũ sưu tập ở Châu Á cũng có giá trị caotrên thị trường thế giới như: Bộ tem nghệ thuật sân khấu của Trung Quốc phát hành năm 1962, lần đầu bộ tem cũ chỉ bán với giá 3 nhân dân tệ, nhưng đến nay đã lên hơn 11.000 nhân dân tệ - tương đương khoảng 16 triệu đồng Việt Nam. Một bộ tem khác, in hình Mao Trạch Đông gồm 8 chiếc được phát hành vào năm 1967, lúc dầu giá chỉ 0,62 nhân dân tệ, đến nay đã lên tới 3.000 nhân dân tệ. Tương tự, một bộ sưu tập tem về Tưởng Giới Thạch, gồm 15 chiếc, phát hành năm 1953 tại Đài Loan, hiện đang có giá khoảng 20 triệu Đài tệ 01 con ...
Kinh nghiệm trong sưu tập tem cũ là phải hiểu được chủ đề và nghệ thuật diễn đạt của con tem hoặc bộ tem. Đây là việc cực kỳ khó khăn đối với người chơi nói chung và người mới bước vào nghề chơi nói riêng.
Săn mua tem độc 
Ở nước ta có những con tem không in giá tiền mà chỉ in bằng số thóc (gạo), phát hành từ những năm 1952-1954, được giới sưu tập săn lùng. Theo một số người chơi tem chuyên nghiệp hiện nay thì chúng thuộc vào loại tem quý hiếm, gồm mẫu tem chân dung Chủ Tịch Hồ Chí Minh in năm 1952 với giá đề trên mặt tem là 0,100kg thóc, Tem “Người cấy mạ” in năm 1953 với 4 mẫu, 4 màu, 4 loại mệnh giá khác nhau như: Con màu đỏ 0,600kg thóc, con màu nâu 1kg, con màu cam 2kg thóc và con màu xanh 5kg thóc...

Tem tranh của Họa sĩ Tô Ngọc Vân (1906 – 1954)

 

Ông Đoàn Quang Vinh - một cán bộ ngành bưu điện thời kháng chiếntừng cho biết: giá trị 04 con tem thư được tính theo đơn vị thóc, vì giá gạo thời ấy thường biến động theo từng địa phương nên Chính Phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã “lấy trọng lượng thóc trên tem làm giá trị định mức trong cả nước và bảo đảm sự ổn định về doanh thu”. Nghĩa là bán tem gửi thư ở tỉnh nào, huyện nào thì căn cứ theo giá thóc nơi ấy để quy ra tiền mặt. Dòng tem này phát hành đến sau chiến thắng Điện Biên Phủ với bộ tem: “Trên nóc hầm Đờcát”, in tháng 10/1954 có màu nâu cam, giá 0,600kg thóc.
Ở nước ta, người có bộ sưu tập những con tem chất liệu đặc biệt, không phải bằng giấy, đã phát hành trên thế giới là ông Lê Văn Đông ở TP Nha Trang. Hoặc ở Nga có loại tem in bằng... đất, đó là con tem phát hành tháng 12/2002. Một người Nga đã lấy đất tại một quảng trường đem về cán mỏng để in hình nền sân tennis lên tem; kỷ niệm giải vô địch tennis quốc tế. Thế giới từng có những con tem không in bằng giấy hiện thuộc sở hữu của nhà sưu tập Nguyễn Hoàng Tùng (TPHCM). Tem của ông Tùng có loại in mộc bản, in tay, đến loại tem in bằng kỹ thuật hiện đại, phun màu với hạt mực siêu nhỏ.
 

 

Xe máy Pháp 1898 thuộc bộ sưu tập tem với tên gọi “ Kỷ niệm 100 năm xe máy” cua Họa sĩ Võ Lương Nhi

                 Tem Liên khu 5 còn dính cùng bì thư 

 

Thị trường thế giới từng xuất hiện một con tem cũ xuất xứ ở nước Áo rất nhiều màu, trên mặt con tem có 12 hạt pha lê lấp lánh. Giám đốc ngành bưu chính của nước nầy cho biết, những hạt pha lê trên con tem này là một loại keo đặc biệt, khi dán tem lên bì thư thì sẽ không bị tróc ra trong suốt hành trình gửi và nhận.
Vua Bảo Đại triều đình Huế ngày xưa từng dự định phát hành bộ tem về đề tài “Rùa” nhưng ông chưa kịp thực hiện thì thoái vị. Tổng thống Ngô Đình Diệm (Việt Nam Cộng hòa) sau này đã cho lưu hành bản tem này nhưng với phiên bản lớn hơn so với thiết kế ban đầu của triều đình Huế.
Mới đây nhân Ngày lễ tình nhân 14-2 ở Thái Lan đã phát hành loại tem đặc biệt in trên giấy pha trộn len hình hoa hồng đỏ, nổi trên nền trắng, lá xanh. Con tem này phảng phất mùi thơm của hoa hồng. Còn ở Liên bang Nga, những người yêu nhau đã gửi thư có dán những con tem thơm mùi các loại hoa khác nhau. Ngành bưu chính Nga cũng có lúc tung ra thị trường 5 loại tem có 5 mùi trái cây như táo, lê, thơm, dưa và dâu tây với số lượng lên tới hơn 60.000 con…
Theo các nhà chuyên môn, bí quyết giữ mùi thơm dai dẳng, lâu bền cho tem là áp dụng kỹ thuật phết một lớp keo có pha hương liệu hoa lài, hoa huệ hoặc các loại quả như nho, cam vào mặt sau con tem. Ở châu Mỹ, người ta tẩm mùi vị của than củi vào con tem bưu chính để vận động người dân bảo vệ rừng và môi trường sống.
Chơi tem thời hội nhập
Chơi tem là thú chơi tao nhã, bổ ích. Đúc kết này đã được chứng minh ở Việt Nam và nhiều nơi trên thế giới. Nhưng khi đã vào cuộc chơi tem thì không thể tránh khỏi bị thương mại hóa… Ở Sài Gòn hiện có nhiều câu lạc bộ sưu tập tem với cả ngàn hội viên chính thức và nhiều người sưu tập âm thầm khác. Đã chơi tem thì phải mua bán, trao đổi tem. Nhưng trong thời đại kỹ thuật số ngày nay, người chơi tem cũng gặp khá nhiều bất trắc. Một người sưu tập, buôn bán tem nổi tiếng ở Hà Nội cho biết: “So với giới sưu tập trên thế giới, người sưu tập tem nước ta rất khó khăn vì không có nơi bảo đảm để mua bán trao đổi tem, nhất là do chưa có thị trường tem nhập ngoại. Ở Sài Gòn có “chợ tem” nằm cạnh Bảo tàng Mỹ thuật và một địa điểm mua bán tem cũ trên đường Nguyễn Thị Diệu, quận 3. Nhiều nước ngoài cũng thường đến đây trao đổi thông tin về thị trường tem.
Theo một số người, công việc sưu tập tem là cách để tích lũy kiến thức cho cá nhân. Mỗi ngành, mỗi lĩnh vực đều có thể tìm thấy ở con tem thư một cái gì đó liên quan đến nghề nghiệp của mình. Ngoài ra, qua sưu tập tem cũng tìm thấy bài học lịch sử từ những con tem cũ. Muốn chơi tem hay phải thường xuyên tham khảo, cập nhật kiến thức từ sách báo, tài liệu mạng liên quan về tem thư bưu chính, đây cũng là cách tự trau dồi kiến thức để có thể thấy rõ quá khứ và lịch sử thế giới trên những chiếc tem thư./.

Nguyễn Tấn Tuấn

 

 ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­____________________________________________________________
Kinh nghiệm của những người sành chơi, tem có giá trị là những chiếc còn nguyên hình, không gấp nếp, không bị mất răng cưa, không bị bôi bẩn. Ngoài ra tem đã dán lên phong bì, có dấu bưu điện nơi gửi, nơi đến thì càng tăng thêm giá trị trên thương trường. Chơi tem trước hết phải hội đủ những đức tính như: tận tụy, chịu khó, say mê học hỏi, tích lũy kiến thức, am hiểu về lịch sử thế giới, về nghệ thuật và một số nền văn hóa đặc trưng trong lịch sử của nhân loại. Nếu bạn muốn là người chơi tem giỏi, trước hết không nên đặt vấn đề trục lợi thông qua hoạt động buôn bán, sưu tập.
 
 
 
 

 

Số lần đọc : 2181   Cập nhật lần cuối: 13/11/2019

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 7887033

Số người Onlne: 147