Nghiên cứu → Đa chiều

Ngày xuân bàn về nghệ thuật “dùng người” của Quang Trung - Nguyễn Huệ


 



Ngày xuân bàn về nghệ thuật “dùng người” của Quang Trung - Nguyễn Huệ
 
 
 
Tượng đài Quang Trung - Nguyễn Huệ
 
Mùa xuân năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi lấy niên hiệu là Quang Trung. Điều đầu tiên vụ vua này quan tâm chính là xây dựng một nguồn nhân lực cho mình và cho sự tồn tại của đế chế mới hình thành. Trong “Chiếu lập học” ông viết : “Xây dựng đất nước phải lấy việc dạy học làm đầu, tìm lẽ trị bình lấy tuyển nhân tài làm gốc ...”. Nét nổi bật trong toàn bộ đường lối kinh tế, xã hội của vua Quang Trung chính là đi tìm người tài ra giúp nước.
Quang Trung - Nguyễn Huệ khi lên ngôi lập tức chuẩn bị cho đế chế của mình một nguồn nhân lực có sẵn và tạo nguồn nhân lực khác cho tương lai nhằm để an dân, trị quốc. Chiến lược và sách lược “dụng nhân” được vua Quang Trung thực hiện thông qua việc cải tổ hệ thống giáo dục, đồng thời xây dựng một chính sách đãi ngộ đối với tầng lớp trí thức trong xã hội thời bấy giờ. Ông rất quan tâm đến việc khai thác các tiềm năng trí tuệ để phục vụ đất nước. Thời ấy đất nước có nhiều phe phái, nhiều âm mưu tranh giành quyền lực giữa Đàng trong và Đàng ngoài. Chính quyền mới hình thành nhưng chưa hòa bình thực sự vì luôn phải đối phó vời thù trong giặc ngoài.
Khát vọng xây dựng một nhà nước Tây Sơn hùng mạnh về mọi mặt đã thôi thúc vị lãnh tụ của phong trào khởi nghĩa nông dân chú ý đến vai trò quan trọng của giới nho sĩ, trí thức. Một mặt, vua Quang Trung cho triển khai nhanh hệ thống giáo dục đến tận làng xã. Nếu như hiện nay chúng ta mới chỉ có phòng giáo dục cấp huyện thì thời đại Tây Sơn Nguyễn Huệ ở đơn vị cấp xã đã có một loại hình cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục gọi là “Nhà xã học”. Đây chính là mô hình rất mới của Nguyễn Huệ. Ông xây dựng chiến lược nâng cao dân trí và chuẩn bị nguồn lực lâu dài để đào tạo, phát triển nhân tài trí thức cho triều đình.
Trước sự tiến công mạnh mẽ của nghĩa quân Tây Sơn, nhiều trí thức ở Đàng trong lo sợ bỏ chạy theo chúa Nguyễn Ánh. Ở Đàng ngoài, khi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc lần thứ nhất cũng đã vấp phải sự phản ứng của tầng lớp nho sĩ trí thức Bắc Hà. Bởi lẽ lúc đó quyền lợi của họ gắn liền với triều đình nhà Lê - Trịnh. Nhiều nho sĩ tên tuổi thà bị chém đầu chứ không chịu đầu hàng, hoặc theo phò giúp Nguyễn Huệ. Chính điều này đã đặt ông vào hoàn cảnh tiến thối lưỡng nan. Thế nhưng từ đây một thiên tài khác trong con người Nguyễn Huệ lại được dịp phát tiết ra để hóa giải tình huống này. Đó là một nét độc đáo ngoài tài năng quân sự vô song của vị vua áo vải đất Tây Sơn - Bình Định.
Trước tiên, Quang Trung – Nguyễn Huệ cho xây dựng chính sách không phân biệt đối xử với trí thức quan lại của triều đình cũ và mới. Ông khẳng định chủ trương đúng đắn của mình bằng một văn bản có tên là “Chiếu dụ các quan văn võ triều cũ”. Trong đó có đoạn: “Trẫm một lòng yêu quý nhân tài không lúc nào quên ... Phàm những kẻ đang bị giam giữ đều tha ra hết, những người chạy trốn không truy nã nữa để làm rõ đức khoan dung”. Sẽ không có một cách làm chính trị nào hay hơn đối với giới trí thức nho sĩ thời ấy bằng chính sách khoan hồng đầy sức thuyết phục như Quang Trung - Nguyễn Huệ đã làm.
Trong thực tế vị vua bình dân này đã làm phân hóa dần giới trí thức, nho sĩ triều đình cũ. Ông hiểu rằng trí thức, nhân tài không chỉ cần sự ưu ái, khoan dung của triều đình mới mà điều quan trọng đối với họ là được triều đình mới trọng dụng. Quang Trung - Nguyễn Huệ đã giải được bài toán khó này, đồng thời ông còn biết cách sử dụng đúng từng vị trí, sở trường của từng người trong triều đại của mình: “Trẫm đang để ý lắng nghe, thức ngủ mong mỏi tại sao những người tài cao học rộng chưa thấy đến, hay là trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng ...? Trẫm nơm nớp lo nghĩ, dù một ngày, hai ngày cũng có đến hàng vạn sự việc nảy sinh. Ngẫm cho kỹ: Cái nhà to lớn, sức một cây cột không thể chống đỡ, sự nghiệp thái bình, sức một người không thể đảm đang ...” (Chiếu cầu hiền).
       Có thể nói rằng, Quang Trung - Nguyễn Huệ không chỉ là một nhà quân sự tài hoa lỗi lạc, ông còn là một người rất giỏi hoạch định chiến lược thu phục nhân tài. Thời ấy đất nước đang bị chia cắt, bị kiệt quệ sau hơn 200 năm phân tranh Trịnh - Nguyễn. Vậy mà vua Quang Trung mới lên ngôi đã rất thành công trong việc chinh phục trái tim kẻ sĩ. Ông đã tập hợp được phần đông các tướng tài văn võ của triều đình nhà Lê đi theo mình. Đó là những bậc danh nhân võ tướng tài ba như Ngô Thời Nhậm; Nguyễn Thiếp; Phan Huy Ích; Vũ Huy Tần; Bùi Dương Lịch ...
Sau này tất cả con người ấy trở thành những “La Sơn Phu Tử” dưới trướng vua Quang Trung - Nguyễn Huệ và triều đại Tây Sơn. Tiếc rằng nhà Tây Sơn chỉ tồn tại không đến 15 năm do Nguyễn Huệ dột ngột mất sớm, nhưng những gì mà ông đã để lại cho hậu thế vẫn là một nét son chói ngời trong lịch sử dựng và giử nước hào hùng của dân tộc Việt Nam.

 

         Nguyễn Tấn Tuấn 
 
 

Số lần đọc : 1039   Cập nhật lần cuối: 21/01/2020

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 9770426

Số người Onlne: 43