Nghiên cứu → Văn hóa - Xã hội - Môi trường

Ký ức về heo rừng Tây Nguyên


 



Ký ức về heo rừng Tây Nguyên
 
Bài, ảnh:Nguyễn Tấn Tuấn
 
Thú rừng Tây nguyên luôn là đề tài hấp dẫn ở mọi lúc, mọi nơi. Các dân tộc thiểu số ở Tây nguyên xem việc săn bắt heo rừng như một hoạt động kinh tế, lại vừa có tác dụng bảo vệ đồn điền, nương rẫy. Đặc biệt đồng bào Gia Rai có một cách săn bắt heo rừng rất khoa học, hiếm thấy ở các vùng dân tộc thiểu số khác  ...
 
          Heo rừng hoang dã ở rừng Tây nguyên có 2 loại là heo độc - (loài heo rừng to lớn, hung dữ thường kiếm ăn một mình) và giống heo cỏ.(còn gọi là heo mọi). Heo rừng hung dữ khi trưởng thành có trọng lượng từ 200kg trở lên, thường đi kiếm ăn một mình, hoặc từng cặp. Heo rừng độc rất khỏe, nhanh nhẹn và không nễ sợ bất cứ loài dã thú nào. Từng là đối thủ của cọp, beo, sư tử. Còn giống heo lai heo rừng con to nhất cũng chỉ đến 200 kg và sống theo bầy đàn.

 

Heo rừng hầu hết không có chổ ở cố định, nhưng cũng chỉ hoạt động theo khu vực đã được “phân chia”. Chính vì vậy, người chuyên săn bắt heo rừng thường đoán biết được nơi hoạt động của chúng. Đồng bào các dân tộc Tây nguyên rất am hiểu các thói quen của heo rừng. Chẵng hạn heo thích ở những cánh rừng có cây non rậm rạp một vài ngày trước khi tràn xuống phá phách nương rẫy, trang trại trồng cây lương thực của người dân. Heo rừng hoang dã rất “đa nghi”, chúng không bao giờ ở những cánh rừng có dấu hiệu bất thường như cành cây gãy, cỏ bị xéo nát một cách thiếu tự nhiên để đề phòng bất trắc ...
          Để xóa sự ngờ vực của những chú heo ranh mãnh, đồng bào dân tộc thiểu số khi phát hiện được đàn heo thường tạo ra một vòng vây “vô hình” bằng cách bẻ gãy những cành cây nhỏ xung quanh khu vực. Vì thói đa nghị nên dù rất đói, khát nhưng heo rừng không dám liều băng qua khu vực đã bị “làm phép”. Trong thời gian này, đồng bào trở về buôn làng tập hợp trai tráng để vào rừng bắt heo.
          Các già làng Tây Nguyên kể rằng, có lúc gặp phải đàn heo rừng đông hàng năm bảy trăm con, người trong buôn không đủ, phải huy động thêm người ở các buôn làng lân cận cùng phối hợp vây bắt. Khi bắt heo đồng bào dân tộc thiểu  số Tây Nguyên thường chuẩn bị lao nhọn, cung tên và cây le - một loại cây rừng giống như cây tre, nhưng nhỏ hơn, rất cứng và dẻo có sẵn ở các cánh rừng bạt ngàn.

 

          Theo hướng dẫn của người chỉ huy, những người thợ săn khép kín thành một vòng vây. Sau đó đào hố, cắm cây le vót nhọn thành hàng rào quanh khu vực có đàn heo, chỉ chừa một lối thoát duy nhất. Tại nơi cửa thoát, người ta dựng 2 dãy sạp dài, chắc chắn. Trên sạp là những người trai trẻ cường tráng, tay lao, tay giáo nhọn hoắt sẵn sàng phóng vào các mục tiêu di động phía dưới. Khi chuẩn bị xong xuôi, chủ săn cho một số trai tráng khỏe mạnh và dũng cảm đi vào giữa đàn heo để xua đuổi chúng bỏ chạy.
Theo tục lệ, người chủ săn phải là người đâm con heo rừng đầu tiên. Vì vậy những người trái tráng phải khéo léo lừa được một con heo đến vị trí thuận lợi nhất để chủ săn đâm trúng. Lúc ấy cuộc săn thực sự mới bắt đầu. Những thanh niên vào trong vòng vây đều tuân thủ sự chỉ huy chung của chủ săn. Họ khéo léo xua đuổi, tách đàn heo rừng thành từng nhóm nhỏ để dễ bề xử lý. Đây là một công việc vừa thú vị vừa rất nguy hiểm, bởi vì đàn heo rừng lúc nầy rất hung dữ. Người đứng ngoài hàng rào thì hỗ trợ người bên trong bằng tiếng hú, hét và xử lý những con heo liều lĩnh băng qua rào chông. Họ chỉ chừa một đường thoát duy nhất cho  đàn heo rừng và đó cũng là nơi cửa tử. Ở đây đang có hàng chục ngọn giáo, dao mác và cung nỏ chờ sẵn.
          Tuy là đi săn heo rừng nhưng nếu phát hiện heo nái đang chửa hoặc heo con còn non thì đồng bào Tây Nguyên thường “tha” cho heo chạy thoát vòng vây để bảo vệ heo rừng luôn được tồn tại và phát triển, sinh sôi nảy nở. Những đợt săn heo rừng qui mô như vậy thường đạt kết quả rất mỹ mãn. Trước đây từng có buôn làng ở Tây Nguyên săn bắt được hàng trăm heo rừng trong một lần, tuy nhiên ngày nay thì heo rừng ngày càng cạn kiệt theo tốc độ tàn phá rừng của những người nhập cư từ các tỉnh, thành khác...
 

          Chiến lợi phẩm của những cuộc săn bắt theo phong tục, tập quán, đồng bào Tây nguyên thường chia đều cho mọi người trong buôn làng, bất kể người lớn hay trẻ nhỏ. Riêng già làng, hoặc những người trực tiếp săn bắt thì được chia thịt nhiều hơn. Cũng theo phong tục của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên, đầu con heo rừng săn bắt được sẽ nấu cháo để cả làng cùng thưởng thức. Trong những buổi ăn  uống tập thể như vậy, dân làng thường tổ chức đốt lửa, múa hát cồng chiêng bên ché rượu cần thâu đêm. Tiếng chiêng, tiếng cồng vang động núi rừng Tây nguyên thay cho lời mời du khách xa gần. Người lạ đến nhập hội ăn uống, khi chào hỏi ra về còn được tặng một suất thịt heo mang về.

 

Heo rừng nuôi ở Gia Lai

 

Hiện nay heo rừng Tây Nguyên đang dần bị cạn kiệt, những cuộc săn heo rừng hoang dã ngày xưa như lời kể của các già làng chỉ còn trong ký ức của đồng bào các dân tộc thiểu số mà thôi, Tuy vậy, bù lại chúng ta đang có những trang trại chăn nuôi heo rừng rãi rác trên Tây Nguyên và nhiều địa phương khác trong cả nước, góp phần bảo tồn giống heo rừng quý giá và là nguồn cung cấp đặc sản thịt heo rừng cho các nhà hàng, quán ăn, Ngoài ra mô hình nuôi heo rừng cũng là hướng làm ăn mới có hiệu quả kinh tế, mang lại nguồn thu nhập cao cho người dân miền trung và Tây nguyên ...

 

 

Số lần đọc : 1827   Cập nhật lần cuối: 16/08/2019

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 6924622

Số người Onlne: 55