Nghiên cứu → Giáo dục - Đào tạo

Cấy lúa thưa, chỉ 8-16 khóm mỗi m2 lại tăng năng suất - Một phát hiện độc sáng


 Cấy lúa thưa, chỉ 8-16 khóm mỗi m2

lại tăng năng suất! - Một phát hiện độc sáng

 

TS Nguyễn Văn Biếu –

Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật TP Hà Nội

Biết tên của Kỹ sư Chu Văn Tiệp từ những năm 2002 qua sách báo và các phương tiện truyền thông, khi đang có nhiều tranh luận cả thuận và trái chiều về công nghệ trồng ngô mật độ cao, tôi cũng đã dành thời gian theo dõi, tham khảo thêm cả trong và ngoài nước về sáng tạo của tác giả. Tôi cũng đã nhiều lần trao đổi chuyên môn về vấn đề này với một số nhà Khoa học Nông nghiệp có uy tín như GSTS Vũ Tuyên Hoàng, GSTS Nguyễn Ngọc Kính, GSTS Vũ Hoan, GSTS Nguyễn Quang Thạch… và được nghe nhiều ý kiến rất đáng giá.

Quả thực, từ ngày đó, tôi đã cảm nhận được tính độc sáng trong sáng tạo của tác giả. Tôi đã đúng khi thấy Cục Sở hữu trí tuệ cũng đã cấp bằng “Độc quyền sáng chế” cho tác giả về “Trồng ngô mật độ cao” năm 2002;  “Trồng ngô mật độ cao bằng cách định vị phôi” năm 2013.

Dù cho đến ngày nay, những đóng góp của tác giả về trồng ngô vẫn chưa được áp dụng rộng rãi ở Việt Nam vì nhiều lý do, trong đó có những vấn đề về chính sách; hay do những tiến bộ về cơ giới hóa chưa theo kịp sáng tạo; những ý kiến trái chiều của một vài cá nhân… Tuy vậy, có thể thấy trên 10 năm trở lại đây, nhiều công ty lớn, trường đại học trên thế giới đã dành nhiều công sức nghiên cứu về phương pháp trồng tương tự như tác giả đã công bố như công ty Pioneer, Monsanto… nhiều trường đại học như Wisconsin, Ohiođược đăng tải trên mạng internet (công nghệ Twin row). Chúng tôi sẽ dành một bài viết khác để nêu kỹ hơn về vấn đề này.

Dù mất nhiều công sức và hao tổn trí tuệ cho những tranh cãi về trồng ngô, bằng lòng say mê khoa học, tác giả lại lao tâm khổ tứ với công nghệ cấy lúa.

Những phát hiện về hiệu ứng hàng bờ của lúa: khóm lúa ven bờ thường sinh trưởng khỏe, nhiều dảnh, bông to, ít sâu bệnh hơn những khóm lúa xa bờ đã được nhiều người biết đến từ lâu nhưng cũng không có tác giả nào nghiên cứu nghiêm túc để phát huy hiệu ứng này. Khả năng đẻ nhánh tối đa của lúa cũng đã được nhiều tác giả biết nhưng những ám ảnh về liên quan giữa mật độ quần thể với năng suất đã làm hạn chế sử dụng khả năng đẻ nhánh của cây lúa trong sản xuất. Hiểu biết sâu sắc cả hai nhân tố này và kết hợp trong một sáng tạo rõ ràng là một sáng kiến độc sáng của KS Chu Văn Tiệp chưa được đề cập đến ở bất kỳ công trình nào trong nước và thế giới.

Bằng các thí nghiệm khoa học, KS Chu Văn Tiệp đã phát hiện được mối tương quan toán học giữa một số đặc tính sinh học của giống lúa: chiều cao cây, dạng hình tán lá, khả năng đẻ nhánh của mỗi giống, loại đất… và đã tính toán được khoảng cách hợp lý, tối ưu để phát huy được hiệu ứng hàng biên, khả năng đẻ nhánh tối ưu cho từng giống lúa trong sản xuất. Tác giả cũng đã lưu ý người áp dụng về chủng loại, cách và lượng phân bón sử dụng; lưu ý ngưới trồng tránh các nguy cơ cỏ dại, ốc bươu vàng; khuyến cáo nông dân tuân thủ những tiến bộ kỹ thuật khác đang được ngành chủ quản hướng dẫn như: cây mạ non, nông tay… trong kỹ thuật canh tác lúa cải tiến SRI, trong quy trình quản lý cây trồng tổng hợp ICM.

 

         Bằng độc quyền sáng chế của kỹ sư Chu Văn Tiệp và Trình thị Thanh về công nghệ cấy lúa hiệu ứng hàng biên( Ảnh PĐN)

Khâm phục tính độc sáng của sáng tạo và nhìn thấy lợi ích to lớn cho nông dân nếu sáng tạo được áp dụng rộng rãi trong sản xuất đã giúp chúng tôi quyết định mời KS Chu Văn Tiệp tham gia Trung tâm Tư vấn, Đào tạo và Chuyển giao tiến bộ Khoa học Nông nghiệp thuộc Hội các ngành Sinh học Hà Nội (Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật TP Hà Nội). Ngay từ 2013, Trung tâm Tư vấn, Đào tạo và Chuyển giao tiến bộ KH Nông nghiệp đã cùng tác giả mở rộng mô hình tại Nguyệt Đức, Yên Lạc, Vĩnh Phúc. Vụ Xuân 2014, xây dựng mô hình trình diễn cấy lúa tại xã Cộng Hiền (Vĩnh Bảo, TP Hải Phòng) qua giới thiệu của chủ tịch huyện - TS Nguyễn Trọng Nhưỡng và tại HTX Cao Cát, xã An Mỹ (Bình Lục, Hà Nam). Kết quả của mô hình đã thực sự gây ngạc nhiên cho nông dân và những lợi ích như giảm chi phí mạ, công nhổ mạ, công cấy, giảm phân bón do số khóm giảm, giảm sâu bệnh hại nên giảm sử dụng thuốc trừ dịch hại… nhưng năng suất lại tăng hơn các mô hình cấy thông thường đang được áp dụng. Ngay từ vụ mùa 2014, phương pháp cấy lúa tăng cường hiệu ứng hàng biên và sức đẻ bông tối ưu đã phát triển bùng nổ về cả quy mô hộ tham gia và diện tích áp dụng.

Để phổ biến nhanh và rộng rãi hơn công nghệ cấy thưa này, trong vụ mùa 2014, chúng tôi đã tiếp tục xây dựng thêm mô hình trình diễn tại xã Phú Lương (Đông Hưng) tỉnh Thái Bình; xã Tuyết Nghĩa (Thanh Oai) TP Hà Nội. Từ vụ xuân 2015, chúng tôi tiếp tục xây dựng mô hình tại Phù Yên, Sơn La; Bắc Sơn, Lạng Sơn; Phủ Cừ, Hưng Yên; Cẩm Giàng, Hải Dương… Ở tất cả các mô hình trình diễn đã thu hoạch, các báo cáo đều cho thấy dù giảm sâu mọi chi phí nhưng năng suất lúa vẫn tăng 15-40%. Chỉ tính năng suất tăng đã là 1-2 tấn/Ha, thậm chí có ruộng trình diễn còn tăng cao hơn. Lợi nhuận thu được hàng chục triệu đồng tăng thêm cho mỗi hecta.

Nếu chưa được trực tiếp thực hiện công nghệ cấy lúa mới của tác giả, ít ai dám tin chỉ với 8 - 16 khóm lúa mỗi mét vuông (tùy giống) so với mật độ cấy phổ biến trước đây là 40 - 50 khóm hay gần đây 32 - 35 khóm/m2 (công nghệ SRI) lại có thể cho năng suất cao hơn các tiến bộ kỹ thuật đang áp dụng? Cũng khó có tiến bộ kỹ thuật nào lại nhanh chóng được nông dân chấp nhận không cần sự hỗ trợ động viên nào như công nghệ cấy thưa này.

Cho đến nay, đã có hàng ngàn hecta tại Yên lạc, Vĩnh Phúc; hàng trăm hecta tại Vĩnh Bảo, Hải Phòng; Bình Lục, Hà Nam; hàng chục hecta tại Đông Hưng, Thái Bình… áp dụng công nghệ cấy lúa hàng biên do hiệu quả kinh tế và tính đơn giản của công nghệ.

Những hiểu lầm lẫn giữa hiệu ứng hàng bờ trong tự nhiên với hiệu ứng hàng biên (phải có lý luận khoa học chặt chẽ) làm cho một số người, trong đó có cả một số cán bộ quản lý, cán bộ khoa học thậm chí cả những người có học hàm học vị cao cũng không thấy được tính độc sáng trong sáng tạo của tác giả, thậm chí nhầm lẫn coi đây là công nghệ SRI. Trong khi nông dân, chỉ nhìn vào hiệu quả kinh tế đã lập tức gọi điện cho chúng tôi nhờ hướng dẫn để áp dụng và nhanh chóng giúp cho công nghệ phổ biến nhanh hơn trong sản xuất.  

Ruộng lúa BC15 mới cấy( Ảnh NVB)

 

Ruộng lúa giai đoạn hồi xanh

 

Ruộng lúa giai đoạn kết thúc đẻ nhánh

 

Ruộng lúa chín chuẩn bị thu hoạch

 

Mô hình thử nghiệm vụ mùa năm 2015 tại bản Búc,

xã quang Huy huyện Phù Yên( Ảnh PĐN)

 

Tác giả trăn trở trên ruộng lúa( Ảnh NVB)

Số lần đọc : 5872   Cập nhật lần cuối: 03/10/2015

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 4566433

Số người Onlne: 57