Nghiên cứu → Giáo dục - Đào tạo

Cây cao su ở Tây Bắc đã đến hồi ngã ngũ.


 Cây cao su ở Tây Bắc đã đến hồi ngã ngũ.

 

          Có thể nói, rất hiếm cây, con nào lại được doanh nghiệp và địa phương sốt sắng hơn cả Chính phủ và Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn như cây cao su ở Tây Bắc. Nhưng cũng hiếm cây, con nào mà suốt cả quá trình đưa vào Tây Bắc  lại có nhiều ý kiến trái chiều như cây cao su. Ủng hộ phát triển mạnh cũng có. Ủng hộ với bước đi thận trọng cũng có. Phản đối, không tin tưởng về sự phù hợp hoặc hiệu quả cũng có. Đến khi cây cao su được trồng thử nghiệm sinh trưởng khá tốt, lại được cấp có thẩm quyền bật đèn xanh là cây đa mục tiêu( vừa lấy mủ, vừa lấy gỗ, vừa phủ xanh...), thì thực sự nó đã được phát triển nóng ở một số tỉnh Tây Bắc, nhất là Lai Châu, Sơn La, Điện Biên. Tập đoàn cao su Việt Nam VRG thành lập 01-03 công ty cao su ở mỗi tỉnh.  Tỉnh nào cũng thành lập Ban chỉ đạo cây cao su cấp tỉnh, cấp huyện. Ở thời điểm 2009, Chính phủ, Bộ NN&PTNT quy hoạch đến năm 2020, vùng Tây Bắc phát triển 50 ngàn ha cây cao su, còn các địa phương quy hoạch gấp 3 lần, trên 150 ngàn ha. Sơn La còn chọn cây cao su để đưa vào vùng tái định cư thủy điện Sơn La. Lai Châu cũng đưa cây cao su vào các điểm tái định cư Thủy Điện Lai Châu. Nhưng rồi các địa phương và VRG cũng đã điều chỉnh, tạm dừng trồng mới ở Sơn La vào năm 2014, ở Lai Châu, Điện Biên vào năm 2015. Hiện nay, cao su vùng Tây Bắc tạm dừng  ở mức gần 25 ngàn ha, bằng 50% mức quy hoạch đến năm 2020 của Bộ NN&PTNT. Nhiều nhất là Lai Châu 12 ngàn ha, Sơn La 7 ngàn ha và Điện Biên 3,5 ngàn ha, còn lại Hà Giang, Yên Bái ít hơn. Các địa phương đã và đang giải thể ban chỉ đạo, chuyển chức năng tham mưu và quản lý nhà nước thường xuyên về phát triển cây cao su sang sở NN&PTNT.

 

Vườn cao su đại điền ở Phiêng Tìn, Huyện mường la, tỉnh Sơn La.

 

          Mấy năm gần đây, giá cả mủ cao su trên thị trường khu vực và thế giới liên tục giảm sâu, hiện chỉ còn 50%- 30% so với mức bình quân trước đây. Nhưng đây không phải là nguyên nhân duy nhất, thậm chí không phải là nguyên nhân chủ yếu để Cao su ở Tây Bắc tạm dừng trồng mới. Sự rớt giá ảnh hưởng chủ yếu đến khâu khai thác, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Cao su Tây Bắc chưa đến kỳ khai thác, năm 2016,  sẽ bắt  đầu khai thác quy mô nhỏ trên 100 ha ( ở Sơn La và Lai Châu) đối với diện tích trồng năm 2007. Còn việc trồng mới phải 8-9 năm sau mới bắt đầu khai thác, đến lúc đó, biết đâu giá cả lại lên.

          Cao su ở Tây Bắc tạm dừng trồng mới là có nguyên nhân nội tại của nó.          

            Một là, suất đầu tư đại điền của doanh nghiệp rất cao, trên dưới 200 triệu đồng/ha, gấp 1,5-2 lần  ở miền Nam và Tây Nguyên, ngoài ra, các địa phương còn phải hộ trợ 20-30 triệu đồng/ha, chưa kể kinh phí nuôi bộ máy ( ban chỉ đạo các cấp) hàng chục tỷ đồng/năm. Nhưng thời gian kiến thiết cơ bản lại phải kéo dài, trước đây dự kiến 7 năm, nay kéo dài 9 năm( trong khai các vùng thuận lợi chỉ 5-7 năm). Suất đầu tư cao, thời kỳ kiến thiết cơ bản kéo dài trong khi năng suất mủ còn là một ẩn số thì  phải thận trọng hơn, vả lại, việc tiếp tục mở rộng diện tích không tránh khỏi gặp khó khăn  về vốn tín dụng từ phía các nhà tài trợ.

          Hai là, đất đai, khí hậu ở tây bắc bị chia cắt theo tiểu vùng rất rõ. Do phát triển nóng, địa phương nào cũng có  một tỷ lệ diện tích phát triển kém, tương lai không thể trở thành  cao su cho khai thác mủ, nhiều nhất là 03 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, mỗi tỉnh  trên dưới 1.000 ha, chứ không ít. Đây là những diện  tích  trồng vào địa bàn có độ dốc lớn, tầng đất mỏng,  hoặc ở độ cao 600 m trở lên. ( Ở Điện Biên còn phát hiện thấy cây cao su trồng ở độ cao trên 600m không những còi cọc mà còn bị bệnh mụn cóc màu đen mọc đầy vỏ trên thân cây cao su). Một số diện tích trồng giống chịu rét kém. Có một số diện tích lại rơi vào địa bàn có sương muối hoặc có gíó lốc. Nếu tiếp tục mở rộng diện tích  mà không điều tra, quy hoạch chi tiết thì thì chủ yếu sẽ rơi vào những địa bàn này. Trước mắt, diện tích phải thanh lý rất lớn. Một số có thể trồng lại, nhưng phải là giống chịu rét tốt.

 

 

 

 

Khai thác mủ cao su tiểu điền.

Hộ ông Lò Văn Bảo – bản Nậm Cáy, xã Hoang Thèn, huyện Phong Thổ,  Lai Châu

          Ba là, năng suất cho mủ của cao su như đã nói ở trên, đang là một ẩn số. Cao su giống cũ đã đưa lên Tây Bắc  trồng thử nghiệm ở Thanh Sơn( Phú Thọ), Điện Biên( lúc còn chung tỉnh Lai Châu) từ  những năm 60, một số cây sống sót phát triển to như thúng gánh nước nhưng mủ rất ít. Từ những năm đầu 1990, một số hộ dân ở Phong Thổ( Lai Châu) tự nhập giống Trung quốc về trồng. Từ năm 1993, Viện khoa học nông lâm nghiệp miền núi và Tập đoàn cao su Việt Nam cũng đã trồng thử nghiệm giống Trung quốc tại Phong Thổ(Lai Châu), Bát  Sát(Lào Cai), Phú Hộ (Phú Thọ).  Báo chí đưa tin năm 2007 khai thác thử, sơ bộ đánh giá đạt 1,2-1,5 tấn mủ/ha. Nhưng từ đó đến nay chưa có thêm thông tin hàng năm có khai thác, theo dõi hay không. Còn cao su tiểu điền của các hộ dân báo chí cũng đưa tin đạt năng suất 1,1-1,2 tấn/ ha. Dân vẫn khai thác mủ bán qua Trung Quốc bằng con đường tiểu ngạch. Mấy năm trước thu nhập khá, gần đây khó bán và bị lỗ.

          Cao su đại điền trồng ở ba tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, lô đầu tiên lúc đầu dự kiến khai thác vào năm 2013, 2014. Thông thường, cao su đến thời kỳ khai thác, phải từ 70% trở lên số cây có  chu vi thân( cách gốc 01 m) đạt 50 cm trở lên và độ dày vỏ  đạt 6,6 mm trở lên. Nghe nói, cao su tại ba tỉnh đã được kiểm tra và khai thác thử nghiệm, báo chí đưa tin khả năng đạt 1,5-1,6 tấn/ha. Nhưng các thông số chính thức thì các địa phương( Ban chỉ đạo, sở  NN và PTNT các tỉnh ) cũng không nắm được. Các công ty cổ phần cao su ở địa phương cho biết, việc công bố  các thông số thuộc thẩm quyền của VRG. Họ chỉ được phép thông báo là thời gian khai thác phải kéo dài đến năm 2016.

 

 

Bộ trưởng cao Đức Phát thăm và kiểm cao su ở đại điền ở tỉnh Điện Biên

 

 

          Bốn là, cơ chế quản lý đang đặt ra  nhiều vấn đề phải giải quyết. Đó là, thủ tục hợp đồng góp đất đang còn vướng mắc. Cơ chế ăn chia chưa thống nhất( ăn chia cổ tức theo cổ phần hay ăn chia theo sản phẩm). Mỗi tỉnh có hàng ngàn ha đã giao cho doanh nghiệp, nay tạm thời chưa trồng cao su cũng phải xử lý mối quan hệ  đôi bên.  Khó khăn nhất là, thời kỳ kiến thiết cơ bản đã kéo dài, khi đến thời kỳ khai thác mủ lại chưa khai thác vì giá bán xuống thấp. Công ăn việc làm và thu nhập giải quyết ra sao? Cây cao su đã được bật đèn xanh là cây đa mục tiêu thì nó phải được hưởng chế độ dịch vụ chi trả môi trường rừng, nhưng với mức 200.000đ/ha năm cũng không phải là lớn.  Việc trồng xen ở những diện tích chưa khép tán và chăn nuôi gia cầm ở những diện tích khép tán cũng đã và đang triển khai nhưng hiệu quả không cao. Chăn nuôi ong mật cũng là một hướng được đặt ra, nhưng oái oăm, cao su Sơn La lại không ra nhựa ở nách lá như cao su miền Nam...

          VRG và các địa phương Tây Bắc đã trả giá để nhận được bài học kinh nghiệm về  chọn giống và địa bàn... Hàng ngàn ha cao su phát triển nóng, chất lượng kém, thời kỳ kiến thiết cơ bản kéo dài, thiếu công ăn việc làm và thu nhập- các hộ dân góp đất trồng cao su có thể thông cảm và chia sẻ. Giá cao su xuống thấp càng được thông cảm và chia sẻ, vì  đây là nguyên nhân khách quan. Quan hệ lợi ích  cũng vậy. Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp và các hộ dân cùng  có trách nhiệm phối hợp để giải cứu cho cây cao su Tây Bắc.  

          Nhưng có lẽ thái độ và quyết sách của các bên sẽ rõ ràng hơn khi tới mùa khai thác mủ tháng 4, tháng 5 năm 2016  sắp tới. Trong khi giá cao su xuống thấp, có thể tạm thời "găm hàng", chưa khai thác để bán. Nhưng khai thác thử là rất cần thiết. Khai thác thử ít nhất trong vòng một năm mới biết chắc chắn được. (Để xem năng xuất mủ những tháng mùa mưa và những tháng mùa khô thế nào. Khả năng chảy mủ, đông mủ trong điều kiện biên độ nhiệt độ thay đổi lớn ra sao?).

          Điều dân và địa phương muốn biết và muốn được công khai minh bạch là các thông số cao su ở Tây Bắc đạt ngưỡng tới đâu. Quan trọng nhất là năng suất mủ  cao su đại điền đạt đến cỡ nào? Năng suất khá thì tình hình sẽ được xoa dịu, mọi cái sẽ ổn, còn năng suất thấp, quá thấp  thì tình hình sẽ còn phức tạp hơn.

          Có thể nói, cao su Tây Bắc đã đến hồi ngã ngũ.

                                                                                                Thanh Bình

 

 

Số lần đọc : 2097   Cập nhật lần cuối: 22/02/2016

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 3620832

Số người Onlne: 80

Thông tin doanh nghiệp