Nghiên cứu → Đa chiều

Công tác dân vận Sơn La 80 năm nhìn lại


 



CÔNG TÁC DÂN VẬN SƠN LA 80 NĂM NHÌN LẠI


Kể từ khi ánh sáng của Đảng bắt đầu lan tỏa từ Chi bộ nhà ngục Sơn La (12/1939), nhất là khi Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh ra đời tháng vào tháng 10/1946, công tác dân vận luôn được Đảng bộ Sơn La đặt ra là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, nhằm tuyên truyền, giáo dục, tập hợp, đoàn kết quần chúng nhân dân tham gia các phong trào cách mạng vì độc lập tự do và chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân. Từ cuộc vận động giành chính quyền cách mạng tháng Tám, năm 1945, cho đến thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cũng như những thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới hiện nay ở Sơn La đều mang những dấu ấn sâu sắc của công tác dân vận, đó cũng chính là nhân tố quan trọng hàng đầu đảm bảo cho mọi thành công của cách mạng Sơn La trong 80 năm qua.
Ngay từ khi bắt đầu được tổ chức vào tháng 12/1939, chi bộ Đảng Cộng sản trong nhà tù Sơn La đã hết sức lưu ý đến công tác dân vận và bí mật thành lập các tổ chuyên trách về binh vận, thanh vận, công vận… để khéo léo vận động những thành phần tiến bộ trong bộ máy thống trị của thực dân Pháp ở tỉnh lỵ Sơn La. Từ những hạt nhân cách mạng đầu tiên, lực lượng cách mạng ngày càng lan rộng và thực sự trở thành phong trào mạnh mẽ trong quần chúng nhân dân. Thời kỳ này, công tác tuyên truyền, vận động của Chi bộ Đảng được thực hiện hoàn toàn bí mật. Để vận động, tuyên truyền trong đồng bào các dân tộc được thuận lợi, một số chiến sỹ cộng sản còn tích cực học tiếng Thái. Công tác dân vận phải tiến hành hết sức khéo léo, lợi dụng những lúc đi lấy củi, gánh nước, lao động bên ngoài nhà tù để tranh thủ trò chuyện, khêu gợi lên tinh thần yêu nước của đồng bào, hướng họ cùng tập trung sức mạnh vào đấu tranh chống kẻ thù chung là thực dân – phong kiến tay sai. Công tác dân vận của Chi bộ nhà tù không những bí mật mà còn phải tuân thủ kỷ luật vô cùng nghiêm ngặt, mang tính nêu gương rất rõ như trong quá trình lao động, tiếp xúc với nhân dân không được lấy cắp, nói tục, trêu ghẹo phụ nữ hoặc có những hành động xấu làm ảnh hưởng đến uy tín của cách mạng. Bằng nhiều phương pháp vận động, tuyên truyền khéo léo, Chi bộ nhà ngục đã xây dựng được những đoàn thể đầu tiên ở Sơn La hoạt động theo Chương trình, Điều lệ của Mặt trận Việt Minh trong thanh niên, binh lính và công chức, giáo viên, công nhân ở tỉnh lỵ Sơn La. Những thành viên trong các đoàn thể đó lại được bồi dưỡng để trở thành những cán bộ dân vận, tiếp tục tuyên truyền, vận động quần chúng, nhân rộng phong trào, sẵn sàng hưởng ứng cách mạng khi được phát động.
Sau khi cách mạng tháng Tám, năm 1945 nổ ra cho đến khi thực dân Pháp trở lại xâm lược, công tác vận động quần chúng của bộ máy lãnh đạo kháng chiến ở Sơn La vẫn tiếp tục được phát huy với nhiều hình thức phong phú. Từ vận động nhân dân tham gia xây dựng và bảo vệ chính quyền mới cho đến phong trào góp trâu mua súng, tiêu thổ, tản cư kháng chiến đều được đồng bào các dân tộc tích cực hưởng ứng. Trong thời gian này Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Sơn La được thành lập vào tháng 10/1946 là một dấu mốc lớn đánh dấu bước phát triển mới của cách mạng Sơn La cũng như sự trưởng thành của đội ngũ cán bộ dân vận. Chi bộ được thành lập đã tổ chức nhiều lớp huấn luyện, xây dựng và củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận của tỉnh. Được Đảng trang bị thêm những kiến thức cơ bản về các bước tuyên truyền, gây cơ sở của Mặt trận Việt Minh, như điều tra, tuyên truyền, huấn luyện, tổ chức, lãnh đạo đấu tranh, cán bộ dân vận Sơn La luôn nêu cao tinh thần cách mạng, chỉ tiến không lùi, vào gây cơ sở ở các vùng hậu địch. Bằng nhiều phương pháp vận động bí mật, cán bộ dân vận đã làm cho nhân dân thấy rõ kẻ thù cướp nước và các thủ đoạn xảo trá, đê hèn của giặc, nhen nhóm lên ngọn lửa đấu tranh trong lòng nhân dân. Từ đó mà nhân dân hiểu rõ được muốn thoát khỏi cuộc sống tăm tối, tủi nhục phải góp công, góp sức cùng cán bộ, bộ đội đánh đuổi giặc Pháp; không quản ngại khó khăn, gian khổ để đi dân công, thực hiện nghĩa vụ với kháng chiến, đóng góp lương thực, thực phẩm nuôi giấu cán bộ, bộ đội… Từ trong thực tế kháng chiến đã có những tấm gương hết lòng tranh đấu cùng bộ đội như người mẹ ở Mường Chanh đã dùng sữa của mình cứu chữa thương binh khi đang nuôi con nhỏ; người mẹ Yên Châu giấu con nhỏ dưới hố củ mài để giữ bí mật nơi đóng quân cho bộ đội; hai em bé mồ côi ở Mường La được bộ đội nuôi ăn học … Quần chúng nhân dân hết lòng che chở sẻ chia cùng bộ đội từng hạt muối, củ mài. Những câu chuyện cảm động ấy thể hiện sức mạnh của công tác dân vận. Cán bộ dân vận phải chiến đấu với bệnh sốt rét, thiếu ăn, thiếu mặc và cả những hiểm nguy dưới tai mắt của kẻ thù để bám dân gây cơ sở. Có những lúc không còn hạt muối, miếng cơm, nhưng nhân dân và cán bộ vẫn quyết tâm giữ trọn một lòng sắt son, không phản bội cách mạng, trong khi thực dân Pháp treo thưởng hàng tạ muối, hàng nghìn đồng Đông Đương cho một đầu cán bộ… Có nhiều tấm gương hi sinh, không quản ngại khó khăn gian khổ của cán bộ, bộ đội khi đến với dân như những thành viên trong đội vũ trang tuyên truyền Quyết Tiến, Chiến Thắng, trong đó có nhiều cán bộ, chiến sỹ đã hi sinh như Cầm Van, Lù Phú, Tòng Phanh, Lân Du…
Công tác dân vận còn có sự đóng góp của những quý tộc tầng lớp trên có uy tín trong cộng đồng dân tộc, họ đã đi trước làm gương cho đồng bào dân tộc Mông ủng hộ cách mạng như Mùa Chống Lầu ở vùng cao Bắc Yên, Tráng Lao Khô ở vùng biên giới Yên Châu... những nhân sỹ yêu nước như Cầm Văn Dung, Sa Văn Minh cũng dùng ảnh hưởng của mình trong đồng bào dân tộc Thái để viết thư tay vận động, giới thiệu cho cán bộ, bộ đội lên hoạt động. Trong công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số có những tấm gương tiêu biểu như đồng chí Kim Thành, cán bộ dân vận của Tỉnh ủy, đã xây dựng được các đoàn thể cứu quốc ở vùng đồng bào Dao tại Mộc Châu. Nhờ những chủ trương, chính sách dân vận khéo léo, nhân dân càng thêm tin tưởng và hăng hái tham gia tranh đấu, gây ảnh hưởng rộng lớn trong toàn tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc gây dựng cơ sở quần chúng trong vùng địch kiểm soát, mở rộng vùng tự do. Bên cạnh đó Tỉnh ủy cũng rất chú trọng đến công tác địch vận. Tháng 7/1950, Ban Thống nhất địch vận của tỉnh ra đời. Ban đã tiến hành phát tán truyền đơn, hiệu triệu, kêu gọi binh lính địch trở về với nhân dân, đồng thời mở lớp địch vận cho cán bộ cơ sở. Nhờ đó công tác địch vận cũng đạt được nhiều kết quả lớn, điển hình như 15 lính dõng ở xã Tú Nang (Mộc Châu) đem vũ khí về với cách mạng, do các anh Vì Văn Trận, Vì Văn Nhót vận động anh em nửa đêm trốn khỏi đồn, đem về 17 khẩu súng, 2.000 viên đạn và 8 quả lựu đạn[1]; 18 lính dõng ở Mường Khoa (Mộc Hạ) ra hàng ta cùng với 20 khẩu súng.
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Sơn La tuy chưa thành lập bộ phận chuyên trách về công tác dân vận, nhưng Đảng bộ tỉnh Sơn La đã vận đụng sáng tạo đường lối của Trung ương Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về phong trào cách mạng của quần chúng, đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện để tập hợp quần chúng. Do đó công tác dân vận được lồng vào trong tất cả các hoạt động kháng chiến của cán bộ, chiến sỹ. Mỗi đảng viên, chiến sỹ cũng chính là cán bộ dân vận và có các đội vũ trang tuyên truyền làm nòng cốt. Những thắng lợi của công tác dân vận trong kháng chiến chống Pháp còn thể hiện trong các phong trào vận động nhân dân không theo phỉ, không di cư sang Lào và đóng góp sức người sức của cho các chiến dịch lớn. Chỉ tính riêng trong hai chiến dịch Tây Bắc và Điện Biên Phủ, đồng bào các dân tộc Sơn La đã huy động đóng góp được 4.301 tấn gạo, 8 tấn ngô, 192 tấn thịt các loại, 140 tấn rau… tổng số ngày công phục vụ hai chiến dịch là 2,4 triệu ngày, sửa chữa và làm mới 450 km đường giao thông[2]. Những thành quả của công tác dân vận ở Sơn La đã góp phần kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp.
Bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam, trong công tác dân vận, Đảng bộ Sơn La tiếp tục chỉ đạo vận động nhân dân xây dựng tập thể hóa trong nông nghiệp, đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vận động nhân dân tiễu trừ tàn phỉ, không tổ chức “xưng vua, đón vua”, vận động thành lập Khu tự trị Thái Mèo, vận động nhân dân vùng cao định canh định cư ... Đặc biệt là chủ trương đón nhận đồng bào miền xuôi lên xây dựng kinh tế mới, đồng bào Sơn La đã dành một phần lương thực của mình, nhường những mảnh ruộng vườn của mình cho đồng bào miền xuôi lên sinh cơ lập nghiệp. Thực hiện nghĩa vụ hậu phương đối với “tiền tuyến lớn” miền Nam, Đảng bộ tỉnh Sơn La đã vận động quần chúng nhân dân đóng góp hàng nghìn tấn lương thực, thực phẩm, động viên ngày càng nhiều sức người sức của, góp phần cho tiền tuyến đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Ngay sau khi kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi, để tăng cường công tác vận động quần chúng, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ cách mạng mới, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La đã ban hành Quyết định số 09-QĐ/TU ngày 19/1/1977 về việc thành lập Ban Dân vận – Mặt trận tỉnh Sơn La với chức năng là cơ quan chuyên môn của Đảng bộ, tham mưu, giúp Tỉnh ủy nghiên cứu, theo dõi, quản lý, kiểm tra, đôn đốc thực hiện công tác dân vận. Đến ngày 28/10/1981, thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La đã ban hành Quyết định số 388-QĐ/TU về việc giải thể Ban Dân vận – Mặt trận để thành lập Ban Dân vận tỉnh ủy Sơn La[3]. Từ đây đánh dấu một bước phát triển mới trong công tác dân vận của Đảng bộ tỉnh, Ban Dân vận Tỉnh ủy chính thức hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ của mình, bám sát các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, của Tỉnh ủy. Sau khi được kiện toàn về tổ chức, Ban Dân vận tỉnh ủy Sơn La đã tích cực hướng dẫn, đôn đốc các ngành tăng cường vận động nhân dân thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Có thể kể đến nhiều cuộc vận động lớn như: Phong trào vận động định canh định cư, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi trong nông nghiệp; xóa bỏ cây thuốc phiện, giao đất giao rừng; không học và truyền đạo trái phép; di dân tái định cư, xây dựng nông thôn mới ... Công tác dân vận đã tạo sức lan tỏa trên các lĩnh vực đời sống xã hội, được nhân dân đồng tình hưởng ứng, đã phát huy vai trò của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Ủy ban MTTQ, các tổ chức chính trị xã hội, lực lượng vũ trang gắn kết chặt chẽ với nhân dân xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; thi đua phát triển kinh tế, tăng thu nhập, giúp đỡ nhau xóa đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu, tác động tích cực đến tốc độ phát triển kinh tế - văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh. Những thành quả lớn lao trong công cuộc đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay cho thấy công tác dân vận thực sự có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng, là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.

Để phát huy được vai trò của công tác dân vận trong thời kỳ cách mạng mới cần tiếp tục quán triệt tư tưởng nhân dân là chủ thể cách mạng, nhân dân luôn là động lực của đồng thời cũng là sức mạnh cách mạng. Yếu tố mang tính quyết định thành công trong công tác dân vận, trong sự nghiệp cách mạng là nhân dân. Do đó, chúng ta phải tôn trọng quyền làm chủ nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. Có dân chủ mới phát huy được lòng hăng hái, mới nảy nở nhiều sáng kiến, mới thúc đẩy sự sáng tạo vượt khó. Có dân tin tưởng, dân giúp đỡ, dân ủng hộ, dân bảo vệ, lại được dân yêu mến thì mọi khó khăn đều vượt qua được. Thực hành dân chủ thiết thực nhất lúc này là chống quan liêu, tham nhũng thành công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, để lo cho dân những nhu cầu thiết yếu nhất: có ăn, có mặc, được học hành, được chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe, được làm giàu chính đáng, được hưởng quyền tự do làm chủ mà họ xứng đáng được hưởng.
Hiện nay, do tác động bởi mặt trái của cơ chế thị trường, của hội nhập kinh tế thế giới và sự bùng nổ thông tin, công nghệ toàn cầu; các thế lực thù địch tiếp tục chống phá chúng ta bằng "diễn biến hòa bình" và bằng cả những thiếu sót, khuyết điểm của chúng ta trong lãnh đạo, quản lý, trong xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, do một bộ phận cán bộ, Đảng viên suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống, đặc biệt là tệ quan liêu, cho nên tác động xấu về nhiều mặt đến đời sống, xã hội trong đó có công tác dân vận. Nhất là đối với Sơn La là một tỉnh miền núi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số cùng sinh sống, trình độ dân trí thấp, đời sống còn nhiều khó khăn, càng đòi hỏi những người làm công tác dân vận phải quyết liệt, chống những biểu hiện tiêu cực nói trên. Vì những biểu hiện tiêu cực này đang làm cho mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân bị suy giảm. Do đó, một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng là tiếp tục chỉnh đốn Đảng, xây dựng mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Cần quan tâm gắn công tác dân vận với thực hiện Cuộc vận động "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh". Mỗi cán bộ, đảng viên trong các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể phải luôn luôn gương mẫu làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, thực hiện gương mẫu trước nhân dân. Đồng thời các phương tiện thông tin đại chúng, báo chí, công tác tuyên giáo cũng phải tăng cường làm dân vận, tuyên truyền đến mọi tầng lớp nhân dân, để không chỉ có cán bộ, đảng viên, mà mỗi người dân ai cũng biết làm dân vận, ai cũng có thể làm dân vận. Có như vậy mới thực sự là làm “dân vận khéo”, xứng đáng với những lời tâm huyết về công tác dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh 70 năm trước và truyền thống vẻ vang của ngành Dân vận của Đảng 89 năm qua.
 
    Hà Ngọc Hòa
Hội Sử học Sơn La
 
Chú thích:

[1] Sơ thảo lịch sử xã Tú Nang, bản lưu tại UBND xã Tú Nang, huyện Yên Châu.
[2] Tỉnh Sơn La 110 năm, NXB Chính trị quốc gia, 2005, Tr.143-144.
[3] Ngày 21/1/1997, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ra Quyết dịnh số 82-QĐ/TU, chuyển giao bộ phận công tác dân tộc – Ban Dân tộc – Định canh định cư tỉnh sang Ban Dân vận Tỉnh ủy và đổi tên Ban Dân vận thành Ban Dân vận – Dân tộc tỉnh ủy. Đến ngày 13/8/2004 Ban Dân vận – Dân tộc Tỉnh ủy Sơn La lại đổi tên thành Ban Dân vận Tỉnh ủy Sơn La (tách bộ phận công tác dân tộc sang thành lập Ban Dân tộc riêng) theo Quyết định số 844 – QĐ/TU.
 
 
 

Số lần đọc : 430   Cập nhật lần cuối: 22/10/2019

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 7566604

Số người Onlne: 362