Nghiên cứu → Khoa học - Công nghệ

Chính phủ điện tử và không gian mạng


 



CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ VÀ KHÔNG GIAN MẠNG
 
 
 
Ngày 17/11/2017, Quốc hội chất vấn tại hội trường về lĩnh vực Thông tin và Truyền thông. Phiên chất vấn được truyền hình trực tiếp. Bộ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn đã đăng đàn trả lời chất vấn. Sau đó, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam báo cáo thêm. Có 3 vấn đề Đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm là chính phủ điện tử, báo chí và mạng xã hội, an ninh và an toàn thông tin. Trường hợp hy hữu đã xảy ra, đó là một số đại biểu thấy Phó Thủ tướng nói hay và có nhiều thông tin mới đã đề nghị Quốc hội cho Phó Thủ tướng nói thêm. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân chủ trì phiên chất vấn đã đồng ý cho Phó Thủ tướng thêm 10 phút.
Chính phủ điện tử
Theo Phó Thủ tướng, nước ta đã tích cực và có nhiều cố gắng ứng ụng CNTT để xây dựng Chính phủ điện tử. Mấy năm vừa qua, thứ hạng Chính phủ điện tử của Việt Nam đã cải thiện từ 113 lên 80 (trong số hơn 190 nước được xếp hạng). Năm 2017 tiếp tục thăng hạng 11 bậc. Nhờ vậy mà môi trường cạnh tranh của nước ta đã tăng 14 bậc. Có một số ngành tăng rất cao, như Bảo hiểm xã hội tăng 81 bậc, Điện lực tăng 32 bậc, tất cả đều do ứng dụng CNTT vào quản lý và dịch vụ. Nhưng tổng thể, cả ba mặt hạ tầng, nhân lực và dịch vụ công trực tuyến của chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế. Đến tháng 7 năm 2017, cả nước đã có 109.144 dịch vụ công trực tuyến, trong đó 95% là ở cấp tỉnh trở xuống, còn cấp trung ương( cấp bộ) chỉ chiếm 5%. Phần lớn dịch vụ mới ở cấp độ 1-2, thủ công và trực tiếp là chính, chiếm trên 90%. Cấp độ 3 khá hơn, giao dịch , xử lý hồ sơ trên môi trường mạng, còn nhận kết quả và thanh toán vẫn phải trực tiếp, nhưng cũng mới chiếm 5%. Cấp độ 4 là cấp cao, dịch vụ trực tuyến, hóa đơn điện tử, thanh toán điện tử, mới chiếm 1%. Ngay ở cấp bộ, như Bộ Tài chính vào loại khá cũng mới chiếm 26% dịch vụ cấp độ 4, Bộ Kế hoạch và Đầu tư  2%, Bộ LĐ&TBXH 0,4%...
Chính phủ xác định là phải ráo riết hơn, tới đây sẽ giao cụ thể cho từng bộ, từng địa phương có bao nhiêu dịch vụ phải đạt cấp độ ba, cấp độ 4…
CNTT chỉ là công cụ để xây dựng chính phủ và chính quyền điện tử. Không chỉ là để tiện lợi cho dân, cho doanh nghiệp, tiết kiệm thời gian, biên chế. Quan trọng hơn là để công khai, minh bạch, để dân giám sát, để chống tiêu cực tham nhũng, xây dựng Chính phủ, chính quyền trong sạch. Thế giới coi trọng và đánh giá rất cao vấn đề này.
Tiền tuy còn thiếu, nhưng với từng ấy tiền như thời gian vừa qua và sắp tới đây, vẫn có thể và cần phải làm tốt hơn, hiệu quả hơn. Quan trọng nhất là sự quyết tâm, vượt qua trở ngại. Đó là tâm lý ngại đưa CNTT vào, sợ mình không giỏi công nghệ thì không làm chủ được, mất quyền kiểm soát bộ máy và công việc. Ngại công khai minh bạch, sợ mình bị giám sát. Cục bộ, tự mình làm hết, tự mua máy móc thiết bị, mua phần mềm. Mua sắm máy móc nhiều, nhưng khai thác, phát huy ít, dịch vụ công ít, không giảm được biên chế… Cát cứ, không chia sẻ thông tin, dữ liệu trong hệ thống… Hướng chỉ đạo của Chính phủ là chuyển sang thuê dịch vụ (thuê các đơn vị  có chuyên môn đảm nhiệm) để bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong toàn hệ thống.
Báo chí và mạng xã hội
Báo chí cách mạng vẫn là dòng chảy chính, được dân chúng tin tưởng. Mạng xã hội phát triển mạnh, có vai trò quan trọng, nhưng cũng nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp. Cái gì tốt thì chúng ta phát huy, cái gì tiêu cực thì phải kiểm soát, hạn chế, tinh thần là theo xu hướng của thời đại, vừa bảo đảm luật pháp Việt Nam, vừa bảo đảm cam kết với WTO, cam kết hợp tác song phương và đa phương.
Thế giới có 7,5 tỷ người thì 52% dùng internet, 42% dùng mạng xã hội. Việt Nam có 93 triệu dân thì 67% dùng interrnet, 60% dùng mạng xã hội. Thị trường mạng Việt Nam hầu hết thuộc các công ty nước ngoài. Mạng xã hội Facebook là 95%, Thư điện tử Yahoo, Gmail là 98%, Công cụ tìm kiếm Google, YouTube 98%, Thương mại điện tử 80%, Quảng cáo trực tuyến 80% (thu 350 triệu đô la/năm). Riêng trò chơi điện tử thì khả dĩ hơn, các công ty Việt Nam chiếm 60% thị phần, các công ty nước ngoài chiếm 40%.
Ở Trung quốc mạng xã hội là mạng nội địa. Mạng xã hội facebook cũng chỉ đứng thứ 5 ở Nga,  thứ 6 ở Nhật Bản, thứ 7 ở Hàn Quốc, còn lại  các mạng khác. Các nước đều theo xu hướng kết hợp tuyên truyền giáo dục với dùng biện pháp kỹ thuật, pháp luật để quản lý mạng xã hội. Ví dụ, Đức, Liên minh Châu Âu EU ra đạo luật bắt các công ty cam kết không lấy thông ty cá nhân, không kích động, gây thù địch. Còn nhân dân thì được tuyên truyền giáo dục sử dụng đúng đắn mạng xã hội. Ở Đức dân dùng Internet là phổ biến, nhưng chỉ 37% là dùng mạng xã hội; Ở Thái Lan, 83% dân dùng internet, nhưng tỷ lệ dùng mạng xã hội thấp hơn nhiều và Thái Lan cũng thực hiện chế độ kiểm soát chặt chẽ, các nhà mạng phải gỡ bỏ những nội dung không phù hợp.
Thái độ của Việt Nam phải kiên quyết hơn.Việt Nam khuyến khích, tạo điều kiện cho mạng xã hội và người đùng mạng xã hội. Nhưng thông tin trên mạng xã hội phải bảo đảm theo Luật pháp Việt Nam, không được bôi nhọ, xuyên tạc, kích động, làm mất thuần phong mỹ tục, mất đoàn kết dân tộc, đi ngược lại đường lối chủ trương của Đảng, chính pháp luật của Nhà nước. Yêu cầu các nhà mạng kiểm soát, gỡ bỏ các thông tin, ảnh, video không phù hợp. Nhưng Việt Nam cũng phải vươn lên tăng cường giám sát bằng công cụ kỹ thuật.
An ninh, an toàn thông tin
Không thể không ứng dụng CNTT. Nhưng ứng dụng mà không bảo đảm an ninh, an toàn cũng vô cùng nguy hại. Hiện nay, Việt Nam đứng thứ hơn 80 về CNTT, vào loại trung bình, còn về an toàn thông tin đứng thứ trên 100, vào loại trung bình yếu. Có chỉ số yếu nhất thế giới, nhất là chỉ số về ý thức người dân (cá nhân sử dụng thiết bị liên quan đến CNTT). Trên thế giới, cứ 01 giây có 176 sự cố liên quan đến an ninh, an toàn thông tin, gồm 03 cuộc tấn công mạng có chủ đích, 04 mã độc được phát tán và hàng chục cuộc tấn công khác. Trên thế giới, cứ 01 giờ có 200 tỷ thư điện tử phát đi, 53% là thư rác, trong đó có nhiều thư chứa mã độc. Cứ 100 thư trên thế giới thì Việt Nam có 11,17 thư, Trung Quốc 12,4, Mỹ 8,5. Nếu tính theo đầu dân số  thì thư điện tử của người Việt đứng hầng đầu thế giới, cao gấp 13,4 lần Trung Quốc, 8 lần Mỹ. Ngày nay, rất nhiều thiết bị gia đình, cá nhân được kết nối với mạng thông tin, như máy tính, điện thoại, camera, tivi, tủ lạnh, quạt điên…Tỷ lệ lây nhiễm mã độc từ thiết bị cá nhân ở Việt Nam cao nhất thế giới, năm 2016 là hơn 71%. Máy tính cá nhân ở Việt Nam bị lây nhiễm mã độc 61%, con số trung  bình của thế giới là 11%. Theo phỏng vấn của các nước thì 60% người dân nhận thức được về nguy cơ lây nhiễm thiết bị cá nhân, còn ở Việt Nam, chỉ có trên 10% là nhận thức được. Người Việt Nam quá dễ dãi, mất cảnh giác: điện thoại có tin nhắn là bấm trả lời; vào mạng máy tính có thư khuyến mãi là bấm xem, có USB đi đâu về copy được tài liệu là ấn vào máy tính… Mã độc nằm ở mấy tính cá nhân là chủ yếu. Đây là đội quân ém để chờ thời, lúc cần sẽ được kích hoạt, huy động để phá hoại.

 
Nguy cơ là bị đánh cắp thông tin, làm lộ, lọt bí mật cá nhân, tổ chức, quốc gia. Cao hơn nữa là phá hoại thông tin, phá hoại cả hệ thống, có khi đánh sập cả hệ thống quản lý điện, nước, tín hiệu giao thông, hệ thống Ngân hàng, Hàng không, thậm chí cả nhà máy điện hạt nhân. Hệ thống này có thể bị lợi dụng để tấn công hệ thống khác, tổ chức khác, nước khác…
Chính phủ, đoanh nghiệp và cá nhân đều phải tăng cường nhận thức về nguy cơ để nâng cao cảnh giác. Các nước trên thế giới cứ đầu tư 100 đồng cho CNTT thì có 15-21 đồng bảo đảm an ninh, an toàn thông tin (ANATTT). Việt Nam mới có khoảng 5 đồng. Cán bộ chuyên trách ANATTT mới có 500 người. Trong lúc đó, Trung Quốc là 40.000 chuyên gia, Mỹ, Đức, mỗi nước 15.000-20.000 chuyên gia. Xử lý sự cố CNTT là phải tính bằng giây, thậm chí 1/1000 giây. Chúng ta phải có lực lượng, công cụ cảnh giới, phát hiện dấu vết, ứng phó, đánh lại và kịp thời khôi phục tập tin bị phá hoại. Việc xử lý sự cố mã độc phải tính bằng giây, nên cơ chế điều hành phải phù hợp, phải quy định cụ thể rõ ràng, có người chịu trách nhiệm để chủ động ứng phó. Cơ chế cái gì cũng họp bàn, thỉnh thị xin ý kiến chỉ đạo nhiều tầng nấc là không phù hợp…
 
                                                                        Phan Đức (tổng hợp)
 
 
 

Số lần đọc : 2456   Cập nhật lần cuối: 20/11/2017

 Xem phản hồi(0)    Gửi phản hồi

Nghe & Xem

Liên kết website

Thăm dò dư luận

Quảng Cáo

Thống kê truy cập

Số người truy cập: 3715004

Số người Onlne: 62